Astronautilia
Digital
Astr. 13

Text

Über verschiedene Lebewesen auf Planeten

Achtung: der diplomatische Text wird noch nachkollationiert.

E p. 137 Ἀστροναυτιλίης ν Ἀστροναυτιλίης ν Der Astronautilia dreizehnter Gesang Hvězdoplavby zpěv třináctý [Τὰ περὶ ποικίλων ζῴων ἐν πλανήτῃσιν] [Τὰ περὶ ποικίλων ζῴων ἐν πλανήτῃσιν] [Über verschiedene Lebewesen auf Planeten] (O rozličných tvorech na planetách)
Ἔνθεν μὲν πλέομεν τὸ φίλον ἀκαχήμενοι ἦτορ?????‒◡ Ἔνθεν μὲν πλέομεν τὸ φίλον ἀκαχήμενοι ἦτορ Von da flogen wir betrübt im lieben Herzen Odtud potom jsme pluli a v milém se trudili srdci,
Sim.:
(grc) ἔνθεν μὲν πλέομεν τὸ φίλον ἀκαχήμενοι ἦτορ] cf. Od. 9,62 et al. (ἔνθεν δὲ προτέρω πλέομεν ἀκαχήμενοι ἦτορ)
Hs.:
(grc) 1-3: primum in fine cantus Astr. 12, pro his Δηρὸν μὲν πλέομεν ζακενὸν δι’ ἀπείρονα κόσμον [Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν]. M
Πορνογυνῆτι ἄνακτι κότον φρέσιν ὀξὺ φέροντες?????‒◡ Πορνογυνῆτι ἄνακτι κότον φρεσὶν ὀξὺ φέροντες mit Haß gegen den Herrscher Pornogynes im Sinn k Pornogynétovi králi jsme zlobu cítili ostrou,
Krit.:
(grc) φρεσὶν deb.
Sim.:
(grc) πορνογυνῆτι] nl.
Hs.:
(grc) ὀξὺ] σφόδρα M supra
Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν?????‒‒ Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν auf der Suche nach Mandys und dem kosmosbetrachenden Schaf Mandyse hledajíce a ovci, jež sleduje vesmír,
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 1,8
οἰοπόλοι μοῦνοι· οὔδ’ ἄλλος φαίνετο πλάνης,?????‒‒ οἰοπόλοι μοῦνοι· οὐδ’ ἄλλος φαίνετο πλάνης, vollkommen allein. Es erschien kein anderer Planet, v prostoru jako kůl v plotě – a planeta v dohledu žádná,
Krit.:
(grc) οὐδ’ M (recte)
ἀλλὰ μέλαν μέγα χάσμα καὶ ἀστέρα σιγαλοέντα.?????‒◡ ἀλλὰ μέλαν μέγα χάσμα καὶ ἀστέρα σιγαλόεντα. sondern (nur) der große schwarze Abgrund und die glänzenden Sterne. ale černá jen propast a hvězdy svítící z dálky.
Krit.:
(grc) σιγαλόεντα deb.
Sim.:
(grc) ἀστέρα σιγαλόεντα] cf. clausulam Homericam εἵματα σιγαλόεντα ( Il. 22,154); ἀστέρα scilicet metri causa pro ἄστρα
Hs.:
(grc) σιγαλόεντα] τηλεορῶντα M
Anm.:
(grc) μέλαν μέγα χάσμα] Zur Unterstreichung der unendlichen, schwarzen Leere dient auch die Alliteration μέλαν μέγα. Zur Junktur μέγα χάσμα vgl. Hes. Th. 740 (χάσμα μέγ’) (dort vom Tartaros).
Ἠέλιον ξεῖνον μετ’ αφικόμεθ’ ἠὲ περισσόν,?????‒◡ Ἠέλιον ξεῖνον μετ’ ἀφικόμεθ’ ἠ〈δ〉ὲ περισσόν, Zu einer fremden und sonderbaren Sonne gelangten wir danach, Ke slunci podivnému a cizímu potom jsme přišli,
Krit.:
(grc) ἀφικόμεθ’ deb.
ξεῖνοι πλανῆταί γε περιστροφέοντο δι’ αὐτόν.?????‒◡ ξεῖνοι πλανῆταί γε περιστροφέοντο δι’ αὐτόν. fremde Planeten kreisten um sie. divné planety cizí se kolem točily něho.
Hs.:
(grc) γε] δὲ M
Ἔνθα δὲ παμπολέας ἴδμεν φύσεές τε τόπους τε?????‒◡ Ἔνθα δὲ παμπόλεας ἴδομεν φύσεάς τε τόπους τε Dort sahen wir sehr viele Wesen und Orte, Odtud přerozličné jsme viděli tvory a místa,
Krit.:
(grc) παμπόλεας deb.
θαύματα εἰσοράαν καὶ θαύματα πάντα δ’ ἐνίσπειν.?????‒‒ θαύματα εἰσοράαν καὶ θαύματα πάντα δ’ ἐνισπεῖν. Wunder anzuschauen und alles Wunder zu berichten. velký na pohled podiv a na podiv povědět také.
Krit.:
(grc) ἐνισπεῖν deb.
Πλανήτην μὲν πρῶτον ἀφικόμεθ’, ᾧ τοι ἔνοιον?????‒◡Abbildung () Πλανήτην μὲν πρῶτον ἀφικόμεθ’, ᾧ τοι ἔναιον Einen Planeten erreichten wir zuerst, auf dem wohnten Prvně jsme na planetu tam přišli, na které byly
Krit.:
(grc) ἔναιον M (recte)
Sim.:
(grc) ἀφικόμεθ’, ᾧ τοι ἔναιον] vide supra ad Astr. 3,1‒3
ξεῖναι οὐσῖαι λάσιαι μάλα ἠΰτε θῆρες?????‒◡ ξεῖναι οὐσῖαι λάσιαι μάλα ἠΰτε θῆρες fremde Wesen, sehr zottelig wie Tiere, bytosti velice divné, neb chlupaté na způsob zvířat, καὶ τρίποδες πᾶσαί τε προβοσκίδας ὠπὶ ἔχουσαι,?????‒‒ καὶ τρίποδες πᾶσαί τε προβοσκίδας ὠπὶ ἔχουσαι, alle dreifüßig und mit Rüsseln im Gesicht, ale třínohé všechny a chobot ve tváři měly,
Sim.:
(grc) ὠπί] Homerus et Hesiodus tantum forma accusativi utuntur (cf. LSJ s.v. ὤψ)
ὄσσε δὲ αὐτάων ὡς γλαυξὶνβατράχοισιν.?????‒◡ ὄσσε δὲ αὐτάων ὡς γλαυξὶν ἢ βατράχοισιν. ihre Augen aber waren wie von Eulen oder Fröschen. oči pak podobné měly jak sovám, anebo žabám. Πολὺ δ’ ἀνεικέλιαι φύσεες ἦσαν ενὶ πλάνῃ,?????‒‒ Πουλὺ δ’ ἀεικέλιαι φύσεες ἦσαν ἐνὶ πλάνῃ, Sehr unansehnlich waren die Wesen auf dem Planeten, Velmi ohyzdné byly ty bytosti na této hvězdě
Krit.:
(grc) πουλὺ δ’ ἀεικέλιαι M (recte)(grc) ἐνὶ deb.
Hs.:
(grc) γ’ M ante ἦσαν
ἀλλά τε γνώριμαι ἦσαν ἕως χθονίοι βροτοὶ ἄνδρες?????‒◡ ἀλλά τε γνώριμαι ἦσαν ἕως χθόνιοι βροτοὶ ἄνδρες aber sie waren verständig wie die irdischen Menschen ale rozumné byli jak smrtelní na zemi lidé,
Krit.:
(grc) χθόνιοι deb.
Sim.:
(grc) βροτοὶ ἄνδρες] vide supra ad Astr. 10,13
αὐδὴν αὐτογόνην περ ἔχουσαι ἠὲ νόον τε·?????‒◡ αὐδὴν αὐτογόνην περ ἔχουσαι ἠδὲ νόον τε· und besaßen eine eigene Sprache und Verstand. vlastní měly svou řeč a způsob myšlení také, Φράντα ὁ παντομεταφρήζων δύνατ’ εὖ μεταθεῖναι.?????‒‒ Φράντα ὁ παντομεταφρήζων δύνατ’ εὖ μεταθεῖναι. Franta, der Allübersetzer, konnte (ihre Sprache) gut übersetzen. Franta všepřekladatel řeč jejich přeložit uměl.
Hs.:
(grc) μεταθήτωρ M primum
Τῇς ἄλλαι ἦσαν φύσεες τιθάνοί γ’ ἰδὲ θῆρες?????‒◡ Τῇς ἄλλαι ἦσαν φύσεες πιθανοί γ’ ἰδὲ θῆρες Sie besaßen andere Wesen wie treue Tiere, S nimi tam bytosti byly jak domácí zvířata jejich,
Krit.:
(grc) πιθανοί deb.
ὀγκηραὶ μεγάλαι τῇς φώκῃσιν ἐϋκυῖαι,?????‒‒ ὀγκηραὶ μεγάλαι τῇς φώκῃσιν ἐϊκυῖαι, die groß und schwer waren wie Seehunde, mohutné, velice velké a podobné tuleňům nejspíš,
Krit.:
(grc) ἐϊκυῖαι deb.
ἀλλὰ γε ξηροβίουσαι ἔχουσαι τέτρα ποδία?????‒◡ ἀλλὰ γε ξηροβιοῦσαι ἔχουσαι τέτρα πόδια doch sie lebten auf dem Land und hatten vier Füße. ale že na souši žily a čtyři měly též nohy,
Krit.:
(grc) ξηροβιοῦσαι deb.(grc) πόδια deb.
Sim.:
(grc) ξηροβιῶσαι] nl.
καὶ βοτάνην κατέδουσαν ἕως βοῦς, μῆλα καὶ αἶγες.?????‒◡ καὶ βοτάνην κατέδουσαν ἕως βοῦς, μῆλα καὶ αἶγες. Sie aßen Pflanzen wie Rinder, Schafe und Ziegen. a také byliny žraly jak krávy, kozy a ovce.
Sim.:
(grc) βοτάνην κατέδουσαι] cf. Od. 11,116 et al. (βίοτον κατέδουσι)
Ταύτας γὰρ τρίποδες εἶχον φύσεας χεροηδεῖς?????‒‒ Ταύτας γὰρ τρίποδες εἶχον φύσεας χεροήθεις Diese Tiere hielten sich die Dreifüßler als handzahme Haustiere Tyto třínožci měli jak domácí zvířata svoje,
Krit.:
(grc) χεροήθεις deb.
Hs.:
(grc) ταύτας] τούτους M primum
τῶν γάλ’ ἀμέλγοντες, τὸ πίνον καὶ αἷμα κελαινὸν?????‒◡ τῶν γάλ’ ἀμέλγοντες, τὸ πῖνον καὶ αἷμα κελαινὸν indem sie ihre Milch melkten, und sie tranken ihr schwarzes Blut, jejich dojili mléko a pili též krev jejich temnou,
Krit.:
(grc) πῖνον deb.
Sim.:
(grc) γάλ’ ἀμέλγοντες] cf. Il. 4,434 (ἀμελγόμεναι γάλα λευκόν)(grc) πῖνον καὶ αἷμα κελαινόν] cf. Od. 11,98 (πίεν αἷμα κελαινόν)
E p. 138 ᾗσι προβοσκίδεεσσι τριπαόντες χρόα θηρῶν.?????‒‒ ᾗσι προβοσκιδέεσσι τρυπάοντες χρόα θηρῶν. indem sie mit ihren Rüsseln die Haut der Tiere durchbohrten. rypáky prorážejíce těch zvířat kůži i maso.
Krit.:
(grc) προβοσκιδέεσσι deb.(grc) τρυπάοντες deb.
Kαὶ θῆράς γε σέβον, φάσκον σφας δαίμονας εἶναι?????‒‒ Kαὶ θῆράς γε σέβον, φάσκον σφας δαίμονας εἶναι Und verehrten die Tiere und sagten, dass sie Götter seien Tato zvířata ctili a říkali, že jsou to bozi,
Anm.:
(grc) σέβον] Zum aktiven σέβω (nachhomerisch) siehe LSJ s.v. σέβομαι ΙΙ.
καὶ ἰδὲ δωτῆρας βιότου διαιωονίοιο.?????‒◡ καὶ ἰδὲ δωτῆρας βιότου διαιωονίοιο. und auch Spender des ewigen Lebens. a že jsou dárcové jim ti věčného života také.
Sim.:
(grc) βιότου διαιωονίοιο] cf. NT Mt. 19,16 (ζωὴν αἰώνιον) et al.; de adiectivo διαιώνιος cf. Pl. Ti. 39e et al.
Εἴ κέν τις θηρῶν πίνῃ γάλα ἠὲ καὶ αἷμα,?????‒◡ Εἴ κέν τις θηρῶν πίνῃ γάλα ἠ〈δ〉ὲ καὶ αἷμα, Wenn einer die Milch und auch das Blut der Tiere trinkt, Jestliže někdo by pil těch zvířat krev a to mléko, σχήσει τὴν ζωὴν ζαιώνιον, ὡς ἐτεθνήκει.?????‒‒ σχήσει τὴν ζωὴν ζαιώνιον, ὡς ἐτεθνήκει. wird er das ewige Leben haben, wenn er gestorben ist. bude mít život věčný hned poté, jakmile zemře.
Anm.:
(grc) ζωὴν ζαιώνιον] Man beachte die Alliteration. ζαιώνιον = διαιώνιον. Siehe Glossar.
Ἡμᾶς οἱ τρίποδες μὲν ἄνωγον αἷμα πίεσθαι,?????‒‒ Ἡμᾶς οἱ τρίποδες μὲν ἄνωγον αἷμα πιέσθαι, Uns hießen die Dreifüßler, das Blut zu trinken. Nás pak i trojnožcové ti nutili píti krev zvířat,
Krit.:
(grc) πιέσθαι M (recte)
ἄμμι δέτ’ οὐκ ἐθέλουσιν ἐξαῦτις ἐχθροὶ ἔφυσαν?????‒◡ ἄμμι δέτ’ οὐκ ἐθέλουσιν ἐξαῦτις ἐχθροὶ ἔφυσαν Da wir aber nicht wollten, waren sie uns sogleich feindlich gesonnen a když jsme nechtěli toho, tu ihned se znepřátelili, καὶ ἔθελόν τε βιάζεσθαι ζωὴν τάχα δοῦναι?????‒‒ καὶ ἔθελόν τε βιάζεσθαι ζωὴν τάχα δοῦναι und wollten uns zwingen, schnell Leben zu geben, a nám násilím chtěli ten věčný způsobit život τὴν αἰωνίην, ἐπεὶ ἄμμι τὸ φέρτερον εἴη.?????‒‒ τὴν αἰωνίην, ἐπεὶ ἄμμι τὸ φέρτερον εἴη. das ewige, da es für uns besser wäre. odtud na věky věkův, neb pro nás že bude to lepší.
Sim.:
(grc) φέρτερον εἴη] vide supra ad Astr. 7,161
Kαὶ δόρα πάρηγον καὶ ἀκόντιζον κατὰ ἡμᾶς.?????‒‒ Kαὶ δόρα παρῆγον καὶ ἀκόντιζον κατὰ ἡμᾶς. Und sie holten Lanzen und schossen auf uns. Vytáhli oštěpy jakés a na nás mířiti začli.
Krit.:
(grc) παρῆγον deb.
Παύρων κακταμένων φείσροισιν ἡμετέροισιν(vt)?????‒◡ Παύρων κακταμένων φείσροισιν ἡμετέροισιν(vt) Nachdem wenige (von ihnen) durch unsere Phaser starben, Z těch jsme jich zabili trochu tam svými zhoubnými fejzry πλοῖον εἰσβαίνοντες ἐς οὐρανὸν ἐπτάμεθ’ αὖτις.?????‒◡ πλοῖον εἰσβαίνοντες ἐς οὐρανὸν ἐπτάμεθ’ αὖτις. bestiegen wir das Schiff und flogen wieder in den Himmel. na loď jsme vstoupili pak a ulétli k nebesům vzhůru. Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο?????‒◡ Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Von dort flogen wir in den Tiefen des leeren Kosmos Odtud poté jsme pluli tu propastmi prázdného kosmu
Sim.:
(grc) = Astr. 1,213. Vide etiam infra 51.224
Anm.:
(grc) 36-38: In diesem Gesang zwar variierte, aber insgesamt formelhafte Gruppe von Versen zur Abgrenzung der einzelnen Kurzepisoden.
τοὺς τρίποδας θαυμάζοντες ὁσίην δέτε τούτων.?????‒‒ τοὺς τρίποδας θαυμάζοντες ὁσίην δέ τε τούτων. und wunderten uns dabei über die Dreifüßler und ihren Kult. trojnožcům divili jsme se a jejich divnému kultu.
Anm.:
(grc) θαυμάζοντες ὁσίην δέ τε τούτων] Offensichtlich eine Kritik an übertriebener Frömmigkeit. Erstaunen und Wunder werden ebenfalls formelhaft in diesem Gesang zwischen die Episoden gesetzt. Siehe unten 120.223.376. Dadurch soll offensichtlich der Typus der unglaublichen Wundergeschichten parodiert werden.
Πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’ ἀστρονέοντες?????‒◡ Πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’ ἀστρονέοντες Einen Planeten erreichten wir dann auf unserer Sternenfahrt, Na planetu jsme pak přišli tam při své hvězdnaté plavbě,
Sim.:
(grc) πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’ ἀστρονέοντες] = Astr. 3,1. Vide etiam infra 53.121.289
ψυχρὸν σφόδρα ἐόντα ἕως Ανταρκτίδα γαῖαν,?????‒◡ ψυχρὸν σφόδρα ἐόντα ἕως Ἀνταρκτίδα γαῖαν, der sehr kalt war wie die Antarktis. jež byla studená silně tak jako Antarktis Země.
Krit.:
(grc) Ἀνταρκτίδα deb.
Sim.:
(grc) Ἀνταρκτίδα γαῖαν] cf. iuncturas Homericas Ἀχαιίδα γαῖαν ( Il. 1,254 et al.) et πατρίδα γαῖαν (Il. 2,140 et al.)
τῷ μὲν οὐσῖαι φύσεες ἤδ’ ὄντα ἔναιον?????‒◡Abbildung () τῷ μὲν οὐσῖαι φύσεες ἠδ’ ὄντα ἔναιον Auf diesem wohnten Wesen und Existenzen, Na té bytosti žily či jsoucna, jak lze též říci,
Krit.:
(grc) ἠδ’ deb.
Anm.:
(grc) 40-46: Vorlage für die „Vieläugler“ des Planeten könnte die mythologische Figur des sprichwörtlichen Argos gewesen sein, der die von Hera zu einer Kuh verwandelte Io beaufsichtigen sollte und dann in Zeusʼ Auftrag von Hermes mit Flötenspiel eingeschläfert und getötet wurde. Die Anzahl seiner Augen wird in der antiken Literatur unterschiedlich angegeben. Siehe dazu und zur literarischen wie künstlerischen Darstellung in der Antike ? WERNICKE: Art. „Argos“ [19], in: RE II,1 (1897), 791‒795.
ὄμμασι παμπόλλοισι πεπαρμένα καὶ ἀραρόντα·?????‒◡ ὄμμασι παμπόλλοισι πεπαρμένα καὶ ἀραρῶτα· mit ganz vielen Augen durchsetzt und zusammengesetzt. očima vybavené a jakoby ponýtované.
Krit.:
(grc) ἀραρῶτα M (recte)
Sim.:
(grc) ὄμμασι παμπόλλοισι πεπαρμένα] cf. Il. 1,246; 11,633 (χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον)
Tῷ μὲν ἀριστότερόν γέ τι ὄν, τῷ πλείονα εἷο?????‒◡ Tῷ μὲν ἀριστότερόν γέ τι ὄν, τῷ πλείονα εἷο Je besser war ein Wesen, desto mehr Čím které vznešenější, tím více měla i očí, ὄμματα· τῷ γὰρ ἀριστότερον, τῷ πλείονα εἶδεν.?????‒◡ ὄμματα· τῷ γὰρ ἀριστότερον, τῷ πλείονα εἶδεν. Augen es hatte. Denn es war desto besser, je mehr es sah. neboť čím více kdo vidí, tím vice je vznešený také. Οὕτως οἱ πολλοὶ δεκάδας ὄψων μὲν ἔχοντο,?????‒◡ Οὕτως οἱ πολλοὶ δεκάδας ὄψων μὲν ἔχοντο, Daher hatte die Mehrheit Dutzende von Augen, Takto většina z nich těch očí desítky měla, ἀλλὰ δ’ ἀριστότεροι ἑκατοστέας· αὐτὰρ ἔπειτα?????‒◡ ἀλλὰ δ’ ἀριστότεροι ἑκατοστύας· αὐτὰρ ἔπειτα aber die Besseren Hunderte. Aber ale ti, co byli lepší, jich měli na sobě stovky,
Krit.:
(grc) ἑκατοστύας deb.
τῶν πολὺ ἀκροτάτων μυριοὶ ὀφθαλμοὶ ἔεσκον,?????‒◡ τῶν πολὺ ἀκροτάτων μυρίοι ὀφθαλμοὶ ἔεσκον, die Allerhöchsten hatten Tausende Augen. ti pak na samém vrchu těch očí tisíce měli.
Krit.:
(grc) μυρίοι: deb.
ἀλλ’ ἐνὶ τῷ πλάνῃ οὐ μὲν μένεμεν πολὺ δηρόν,?????‒◡ ἀλλ’ ἐνὶ τῷ πλάνῃ οὐ μὲν μένομεν πολὺ δηρόν, Doch wir blieben nicht lange auf dem Planeten, Ale na planetě té jsme dlouho nebyli ani,
Krit.:
(grc) μένομεν deb.
Hs.:
(grc) δηρὸν] δηλὸν M
πολλά γε ψυχρὸς ἔην. Τόδε φαίνετ’ ἄνευ ἀπορίης,?????‒‒ πολλά γε ψυχρὸς ἔην. Τὸ δὲ φαίνετ’ ἄνευ ἀπορίης, denn er war sehr kalt. Und es zeigte sich ohne Not, příliš studená byla, a tedy netěžko vidět, ὥς ἐν τῷ πλάνῃ μῆλον ζῆν οὐχὶ δύναιτο?????‒◡ ὡς ἐν τῷ πλάνῃ μῆλον ζῆν οὐχὶ δύναιτο dass auf diesem Planeten kein Schaf leben konnte, že na té planetě žádná by ovce nemohla žíti,
Krit.:
(grc) ὡς deb.
Hs.:
(grc) οὐχὶ] οὔτι M
μὴ πρόβατον νόμιμον, μὴ μῆλον κοσμοθεωροῦν.?????‒‒ μὴ πρόβατον νόμιμον, μὴ μῆλον κοσμοθεωροῦν. kein normales Schaf und kein kosmosbetrachtendes Schaf. ani normální ovce, ni ta, jež sleduje vesmír.
Hs.:
(grc) μὴ] οὐ M primum (sed melius)
Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο?????‒◡ Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Von da flogen wir in den Tiefen des leeren Kosmos, Odtud dále jsme pluli pak propastmi prázdného kosmu
Sim.:
(grc) 51-53: cf. supra 36‒38
E p. 139 θαύματα τῆς φύσεως θαυμάζοντες κατὰ θυμόν.?????‒◡ θαύματα τῆς φύσεως θαυμάζοντες κατὰ θυμόν. die Wunder der Natur im Herzen bewundernd. nad divy přírodními jsme ve svém žasnuli srdci. Πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’ ἀστρονέοντες?????‒◡ Πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’ ἀστρονέοντες Einen Planeten erreichten wir dann auf unserer Sternenfahrt Na planetu jsme pak přišli tam při své hvědnaté plavbě, (Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν),?????‒‒ (Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν), (auf der Suche nach Mandys und dem kosmosbetrachtenden Schaf), (Mandyse hledajíce a ovci, jež sleduje vesmír)
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 1,8
ὃς δέτ’ ἐρῆμος ἔην, ἐν τῷ μὲν οὔδε τι φῦτο?????‒◡ ὃς δέ τ’ ἐρῆμος ἔην, ἐν τῷ μὲν οὐδέ τι φῦτο der wüst war und auf dem nichts wuchs, která zdála se pustá a nic na ní nerostlo vůbec,
Krit.:
(grc) οὐδέ: οὔδε E(grc) οὐδέ deb.
Hs.:
(grc) ἐν τῷ μὲν] ξερὸς M primum(grc) οὐδέ τι] οὐδ’ ἔτι M
ἢ δρῦς ἢ θάμνος ἢ καί τι φύτον τε πόη τις,?????‒◡ ἢ δρῦς ἢ θάμνος ἢ καί τι φυτόν τε πόη τις, weder Baum noch Busch noch eine Pflanze oder Gras, ani strom ani keř ni bylina jakás či tráva,
Krit.:
(grc) φυτόν deb.
ἀλλ’ ἀκταί τε πάγοι χαλεπαί, λισσαὶ δέ τε πέτραι.?????‒‒ ἀλλ’ ἀκταί τε πάγοι χαλεπαί, λισσαὶ δέ τε πέτραι. sondern (es gab nur) Klippen, gefährliche Hügel und glatte Felsen. jenom útesy skalní a ošklivé, holé tam skály.
Sim.:
(grc) ἀλλ’ ἀκταί τε πάγοι χαλεπαί, λισσαὶ δέ τε πέτραι] cf. Od. 5,405 (ἀλλ’ ἀκταὶ προβλῆτες ἔσαν σπιλάδες τε πάγοι τε).412 (λισσὴ δ’ ἀναδέδρομε πέτρη)
Ἔνθα μὲν ὄντα ἔην ὡς φάσματα, θαῦμα ἴδεσθαι,?????‒‒ Ἔνθα μὲν ὄντα ἔην ὡς φάσματα, θαῦμα ἰδέσθαι, Dort waren Wesen wie Gespenster, ein Wunder zu sehen, Bytosti přízračné jakés tam byly, na podiv pohled,
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
Sim.:
(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
οὐ στερεῇ ὕλῃ· διαφάντα δὲ ἠΰτ’ ὀμίχλη?????‒‒ οὐ στερεῇ ὕλῃ· διαφάντα δὲ ἠΰτ’ ὀμίχλη nicht aus harter Materie, sondern durchsichtig wie Nebel, nikoliv z pevné hmoty, však průhledné jakožto mlha,
Sim.:
(grc) ἠΰτ’ ὀμίχλη] vide supra ad Astr. 3,135
ἣ νεκύων σκιαὶ ἢ φάσματα ἐκκρουόντα?????‒◡ ἢ νεκύων σκιαὶ ἢ φάσματα ἐκκρούοντα Schatten von Toten oder Poltergeister. anebo zemřelých stíny, či strašidel přízraky jakés.
Krit.:
(grc) ἢ deb.(grc) ἐκκρούοντα deb.
Sim.:
(grc) νεκύων σκαί] cf. Od. 10,495 (de animis mortuorum: τοὶ δὲ σκιαὶ ἀΐσσουσιν)
οὔδ’ ἔτι εἰς θήλη τε καὶ ἄρσενα δαίατο φύσεις,?????‒‒ οὐδ’ ἔτι εἰς θήλη τε καὶ ἄρσενα δαίατο φύσεις, Und sie waren nicht mehr in männliche und weibliche Wesen geschieden, Ani se na samice a samce nerozlišily,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
ἀλλὰ γένος σφισὶν ἄγνωτον ἰδὲ καὶ ξένον ἔσκεν.?????‒◡ ἀλλὰ γένος σφισὶν ἄγνωτον ἰδὲ καὶ ξένον ἔσκεν. sondern ihr Geschlecht war unbekannt und fremd. ale jim pohlaví pojem byl neznámý a zcela cizí,
Hs.:
(grc) ἰδὲ καὶ] καὶ M primum
Οὔδ’ ἄρα τῆς βρώμης τε ποτήτεος ταί γ’ ἐδέοντο,?????‒◡ Οὐδ’ ἄρα τῆς βρώμης τε ποτήτεος ταί γ’ ἐδέοντο, Speise und Trank also benötigten sie nicht, aniž jim potřebí bylo snad jídla, anebo pití,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
Sim.:
(grc) οὐδ’ ἄρα τῆς βρώμης τε ποτήτεος ταί γ’ ἐδέοντο] cf. Od. 10,379 (βρώμης δ’ οὐχ ἅπτεαι οὐδὲ ποτῆτος)
ἀλλὰ δ’ ἐνεργείην δῶκεν φάος ἠελίοιο?????‒◡ ἀλλὰ δ’ ἐνεργείην δῶκεν φάος ἠελίοιο sondern die Energie gab das Licht der Sonne ale jim energii té planety dávalo slunce
Sim.:
(grc) φάος ἠελίοιο] clausula Hom., vid. Il. 1,605 et al. Vide etiam supra ad Astr. 1,65
Hs.:
(grc) δ’] γ’ M primum
(πλανήτου ξείνου, οὐκ ἡμετέρῳ μὲν ἔοικεν).?????‒◡ (πλανήτου ξείνου, οὐκ ἡμετέρῳ μὲν ἔοικεν). (des fremden Planeten, unserer war sie nicht ähnlich). (divné, velice cizí na našemu podobné slunci).
Hs.:
(grc) πλάνου ξεινιακοῦ M primum
Ταῦτα δ’ ἐγὼν ἔγνων φαντασματικῶν περὶ ὄντων,?????‒‒ Ταῦτα δ’ ἐγὼν ἔγνων φαντασματικῶν περὶ ὄντων, Dies erfuhr ich über die gespensterhaften Wesen, Tyto věci jsem poznal tam o těch přízračných jsoucnech,
Anm.:
(grc) 66-69: Kommunikation mittels Telepathie anstelle von gesprochener Sprache ist ein typisches Science-Fiction-Motiv. Man kann etwa an die Talosier in der Star Trek TOS-Pilotfolge „The Cage“ erinnern.
ὡς τά γε κοινῆσαι ῥα μετὰ ψυχῶν ἔδυναντο?????‒◡ ὡς τά γε κοινῆσαί ῥα μετὰ ψυχῶν ἐδύναντο da sie mit den Seelen kommunizieren konnten, neboť tak komunikovat k nám mohla od duše k duši,
Krit.:
(grc) κοινῆσαί deb.(grc) ἐδύναντο deb.
ὀρθῶς, ἀλλά γ’ ἄτερ ῥήμης τε νοήμασι γυμνοῖς?????‒‒ ὀρθῶς, ἀλλά γ’ ἄτερ ῥήμης τε νοήμασι γυμνοῖς direkt, aber ohne Worte, sondern mit bloßen Gedanken přímo, bez jaké řeči a pouze holými pojmy.
Hs.:
(grc) ῥήμης] ῥώμης M primum
καὶ τάδε μ’ οὐσῖαι κοίνησαν οὔτι λέγουσαι·?????‒‒ καὶ τάδε μ’ οὐσῖαι κοίνησαν οὔτι λέγουσαι· und Folgendes teilten mir die Wesen mit, ohne etwas zu sagen: A toto sdělovaly nám bytosti, bez každé řeči:
Hs.:
(grc) τάδε] δέτε M primum
»Ὄλβιοί εἰμεν, ξεῖνε, ἐπεὶ οὐ γὰρ δέον ἐστὶ?????‒◡ »Ὄλβιοί εἰμεν, ξεῖνε, ἐπεὶ οὐ γὰρ δέον ἐστὶ „Glücklich sind wir, Fremder, denn wir brauchen kein „Blažení, cizinče, jsme, neb žádná nám potřeba není
Sim.:
(grc) ὄλβιοί εἰμεν] cf. eadem sede Od. 11,137; 23,284 (ὄλβιοι ἔσσονται)
βρώμης καὶ πόσιος καὶ σκευῶν οὔδέ τ’ αὖ ὕπνου,?????‒‒ βρώμης καὶ πόσιος καὶ σκευῶν οὐδέ τ’ αὖ ὕπνου, Essen und Trinken und Kleidung, nicht einmal Schlaf. jídla ani též pití, ni šatů, ani též spánku,
Krit.:
(grc) οὐδέ deb.
Hs.:
(grc) σκευῶν] εἵμασι M primum
οὐ φιλότητι μιγῆναι, ἐπεὶ οὐχ ὑλικοί εἰμεν,?????‒◡ οὐ φιλότητι μιγῆναι, ἐπεὶ οὐχ ὑλικοί εἰμεν, Auch müssen wir uns nicht in Liebe vereinen, da wir nicht aus Materie sind, ane se spojovat v lásce, neb vůbec nejsme my hmotné,
Sim.:
(grc) φιλότητι μιγῆναι] vide supra ad Astr. 2,35
ἀλλὰ ποταόμενοι κοῦφοι καὶ ἄτερ βαρύτητος?????‒◡ ἀλλὰ ποταόμενοι κοῦφοι καὶ ἄτερ βαρύτητος sondern in leichtem Flug und schwerelos ale tu poletujíce jsme lehcí, beze vší tíže,
Hs.:
(grc) ποταζόμενοι M primum
πρήγματα Μουσάων χαριέστατα πράσσομεν αἰέν.?????‒◡ πρήγματα Μουσάων χαριέστατα πράσσομεν αἰέν. der Musen höchst angenehme Werke immer vollrichten. slastné počiny Mús tu sami konáme pouze.
Anm.:
(grc) πρήγματα Μουσάων χαριέστατα] Die Geisterwesen haben sich auf rein geistige Tätigkeiten beschränkt. Sie gleichen darin den Schmetterlingen aus Astr. 8,. Auch sie sagen von sich, dass sie Μουσάων χαριέστατα ἔργα betreiben ( 187).
Εἴ κεν σὺν ἡμῖν γε μένῃς πλάνῃ ενὶ τούτῳ,?????‒‒ Εἴ κεν σὺν ἡμῖν γε μένῃς πλάνῃ ἐνὶ τούτῳ, Wenn du bei uns auf diesem Planeten bleibst, Jestliže zůstaneš s námi tu na té planetě nyní,
Krit.:
(grc) ἐνὶ deb.
καί σε ποιήσωμεν ὡς ἡμᾶς ὄλβιον εἶναι.«?????‒‒ καί σε ποιήσωμεν ὡς ἡμᾶς ὄλβιον εἶναι.« wollen wir bewirken, dass auch du glücklich wie wir bist.“ také tě učiníme tak blaženým, jako jsme sami.“ Ὥς γε φάσαν σκιαὶ οὔ πέρ τι ἔπος γε λέγουσαι,?????‒‒ Ὥς γε φάσαν σκιαὶ οὔ πέρ τι ἔπος γε λέγουσαι, So sagten die Schatten, ohne ein Wort zu sprechen. Takto pravily stíny, leč aniž řekly by slovo, ἀλλὰ δέ μ’ ἀσπαστὸν μὲν ὀΐσατο αὖτι μένεσθαι?????‒‒ ἀλλὰ δέ μ’ ἀσπαστὸν μὲν ὀΐσατο αὖθι μένεσθαι Aber es schien mir äußerst wünschenswert, dort zu bleiben, ale mně velmi se chtělo tu s nimi na místě zůstat,
Sim.:
(grc) ἀσπαστὸν μὲν ὀΐσατο] cf. iuncturam Homericam ἀσπαστὸν ἐείσατο ( Od. 5,398 et al.). Vide etiam supra ad Astr. 5,253(grc) αὖθι μένεσθαι] cf. clausulam Homericam αὖθι μένοντες et al. sim. ( Il. 6,84 et al.)
οὔδε πότον γε δέοντα ἕλειν οὐ καὶ μὲν ἐδωδὴν?????‒‒ οὐδὲ πότον γε δέοντα ἑλεῖν οὐ καὶ μὲν ἐδωδὴν ohne Trinken oder Essen zu mir nehmen zu müssen nemíti potřebu jídla a ani potřebu pití
Krit.:
(grc) οὐδὲ ποτόν deb.(grc) ἑλεῖν deb.
Hs.:
(grc) γε] δὲ M
E p. 140 ἄλλο τε ἠὲ δέον ὑλικὸν καὶ ἐλεύθερον εἶναι?????‒‒ ἄλλο τε ἠὲ δέον ὑλικὸν καὶ ἐλεύθερον εἶναι noch ein anderes materielles Bedürfnis, sondern frei zu sein, ni jiných hmotných i potřeb a býti svobodný od nich,
Hs.:
(grc) ἄλλο τε ἠὲ] ἄλλον ἠὲ M
μοῦνον νοῦν καθαρὸν δίχα σώματος ἠὲ μερίμνων.?????‒‒ μοῦνον νοῦν καθαρὸν δίχα σώματος ἠ〈δ〉ὲ μεριμνῶν. als bloßer reiner Geist ohne Körper und Sorgen. býti intelekt pouhý a bez těla a jeho potřeb,
Krit.:
(grc) μεριμνῶν deb.
Καὶ ἄλλοι ἕταροι ἶσον γὰρ ἔχοντο πόθημα.?????‒◡ Καὶ ἄλλοι ἕταροι ἶσον γὰρ ἔχοντο πόθημα. Und auch die anderen Gefährten hegten denselben Wunsch. a také druhové moji tu stejnou cítili touhu. Καὶ τῷ πλανήτῃ πάντες μὲν ὀλοίμεθα φῶτες,?????‒◡ Καὶ τῷ πλανήτῃ πάντες μὲν ὀλοίμεθα φῶτες, Und wir wären alle auf diesem Planeten zugrunde gegangen A tu na planetě té by všichni byli jsme zašli,
Hs.:
(grc) τῷ πλανήτῃ] τούτῳ πλάνῃ M primum
εἰ μὴ τοὺς ῥοβότους πρῶτον μεταθήτορα Φράντην.?????‒‒ εἰ μὴ τοὺς ῥοβότους πρῶτον μεταθήτορα Φράντην. ohne die Roboter und vor allem den Übersetzer Franta. nebýti robotů našich a nejvíc tlumače Franty. Τοῖσι πᾶσι νόος, αὐτὰρ ψυχῆς δέον ἐστί.?????‒◡ Τοῖσι πᾶσι νόος, αὐτὰρ ψυχῆς δέον ἐστί. Diese hatten alle Verstand, aber keine Seele. Ti všichni mají sic rozum, leč duše lidská jim chybí,
Anm.:
(grc) 85-90: Ein typisches Science-Fiction-Motiv: So ist es in der Serie Star Trek TOS immer wieder der scheinbar emotionslose Spock, der die von ihren Gefühlen geleiteten Gefährten rettet, da er gegen äußere Einflüsterungen unempfindlich ist. Die Situation ändert sich in Astr. 16, nachdem es zu einer Liebesbeziehung zwischen Franta und dem Schiffscomputer Caesar gekommen ist. Siehe Komm. XVI 65‒67.
Οὕτως αἱ σκιαὶ τὰς οὐκ εἵλειν ἔδυναντο.?????‒◡ Οὕτως αἱ σκιαὶ τὰς οὐχ εἱλεῖν ἐδύναντο. So konnten die Schatten sich ihrer nicht bemächtigen a tak se ony stíny jich nějak nemohly zmocnit.
Krit.:
(grc) εἱλεῖν ἐδύναντο deb.
Καὶ οὕτως ῥόβοτοι θέλγης ἀσκηθέες ἦσαν.?????‒◡ Καὶ οὕτως ῥόβοτοι θέλγης ἀσκηθέες ἦσαν. und so waren die Roboter von dem Zauber unversehrt. A tak lákáním tímto přec zůstali neovlivněni. Καὶ οἱ ἄμμ’ εἷλον, θῆκαν δ’ εἰν νηῒ μελαίνῃ,?????‒‒ Καὶ οἳ ἄμμ’ εἷλον, θῆκαν δ’ εἰν νηῒ μελαίνῃ, Sie nahmen uns und setzten uns in das schwarze Schiff, Oni také nás vzali a vložili v lodici černou,
Krit.:
(grc) οἳ deb.
ἀλλὰ κυβερνήτης ῥόβοτος ποτὶ χάσμα ἔλαυνεν?????‒◡ ἀλλὰ κυβερνήτης ῥόβοτος ποτὶ χάσμα ἔλαυνεν aber der Steuerroboter trieb es ins All. ale kormidelník tu robot ji do kosmu řídil. - Οὕτως εἰν μέλλῳ φρόνιμοι ῥόβοτοί τοι ἔσονται.?????‒‒ - Οὕτως εἰν μέλλῳ φρόνιμοι ῥόβοτοί τοι ἔσονται. ‒ So vernünftig werden in der Zukunft die Roboter sein! ‒ ‒ Takto v budoucím čase ti roboti rozumní budou! ‒
Sim.:
(grc) = Astr. 12,355
Ἄμμι μὲν ἀστροπορεύουσίν γε κατήλυθε θυμός,?????‒◡ Ἄμμι μὲν ἀστροπορεύουσίν γε κατήλυθε θυμός, Uns kehrte auf der Fahrt wieder der Verstand zurück. Nám pak, jak dál jsme jeli, se opět navrátil rozum. ἄσμενοι ἐκ θανάτοιο μέγα πλέομεν διὰ χάσμα.?????‒◡ ἄσμενοι ἐκ θανάτοιο μέγα πλέομεν διὰ χάσμα. Dem Tod entronnen, flogen wir durch den großen Abgrund. Od smrti zachráněni jsme pluli propastí kosmu.
Sim.:
(grc) ἄσμενοι ἐκ θανάτοιο] vide supra ad Astr. ΙΙ 338
Πλανήτης μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’, ᾧ περ ἔναιον?????‒◡ Πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’, ᾧ περ ἔναιον Einen Planeten erreichten wir dann, auf dem wohnten Na planetu jsme pak přišli tam jednu, na které žily
Krit.:
(grc) πλανήτην M (recte)
Sim.:
(grc) πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’, ᾧ περ ἔναιον] ~ 10. Vide etiam supra ad 38
ξεῖναι οὐσῖαι καὶ θαύματα εἰσοράασθαι.?????‒‒ ξεῖναι οὐσῖαι καὶ θαύματα εἰσοράασθαι. fremde Wesen, Wunder zu sehen. bytosti podivné velmi a na pohledění to podiv. Τοῦτον πλανήτην μὲν ἐπισκοπέειν δέον ἦεν,?????‒◡ Τοῦτον πλανήτην μὲν ἐπισκοπέειν δέον ἦεν, Wir mussten diesen Planeten untersuchen, Planetu tuto však bylo nám jistě prohlédnout třeba, ὥσπερ μήλοισίν γ’ ἐπιτήδειος ῥ’ ἐφάνεσκεν.?????‒◡ ὥσπερ μήλοισίν γ’ ἐπιτήδειός ῥ’ ἐφάνεσκεν. weil er für Schafe geeignet schien. neboť se pro ovce zdála být příhodná, pro jejich život.
Krit.:
(grc) ἐπιτήδειός ῥ’ deb.
Hs.:
(grc) γ’ et ῥ’ deest in M
Οὔδ’ ἄρα τῷ πλάνῃ ἦεν πολυμηάδα μῆλα,?????‒◡ Οὐδ’ ἄρα τῷ πλάνῃ ἦεν πολυμηκάδα μῆλα, Aber auf dem Planeten waren keine vielmeckernden Schafe, Avšak na planetě té tam nebyly bečivé ovce,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.(grc) πολυμηκάδα M: -μηάδα E
Sim.:
(grc) πολυμηκάδα μῆλα] cf. clausulam Homericam μηκάδες αἶγες ( Il. 11,383; 23,31); de adiectivo πολυμηκάς cf. Hdt. 8,20
ἀλλά γε τῷ ναῖον θῆρές τινες ὥστε χίμαιραι?????‒‒ ἀλλά γε τῷ ναῖον θῆρές τινες ὥστε χίμαιραι sondern auf ihm wohnten irgendwelche Tiere wie Ziegen: ale bydlela na ní tam zvířata podobná kozám, ξεῖνοι καὶ ἄτοποι, οὔπως ὡς μητερί Γαίῃ.?????‒‒ ξεῖνοι καὶ ἄτοποι, οὔπως ὡς μητέρι Γαίῃ. fremd und sonderbar, nicht wie auf der Erde. divná, velice zvláštní a ne jako na matce Zemi.
Krit.:
(grc) μητέρι M (recte)
Sim.:
(grc) μητέρι Γαίῃ] vide supra ad Astr. 1,212
Τοῖσιν ὀρθοβάτεις ἦσαν οἱ ἀρσενοθῆρες?????‒◡ Τοῖσιν ὀρθοβάτεις ἦσαν οἱ ἀρσενόθηρες Von ihnen gingen die männlichen Tiere aufrecht, Neboť zvířat těch samci se na dvou nosili nohou,
Krit.:
(grc) ἀρσενόθηρες deb.
Sim.:
(grc) ὀρθοβάτεις] haec forma apud veteres non legitur (sed cf. verbum ὀρθοβατεῖν)
ἄνθρωποις μικροῖς μὲν ἐοικότες, ἀλλά γε τοῖσιν?????‒◡ ἀνθρώποις μικροῖς μὲν ἐοικότες, ἀλλά γε τοῖσιν kleinen Menschen ähnlich, aber sie hatten podobni menším lidem, leč při tom na hlavách měli
Krit.:
(grc) ἀνθρώποις deb.
Hs.:
(grc) ἐοικότες] ἔοικαν M
κρᾶτ’ ὡς αἰγάων μακροῖς κέρασιν ἀραρόντα.?????‒◡ κρᾶτ’ ὡς αἰγάων μακροῖς κέρασιν ἀραρῶτα. Köpfe wie von Ziegen mit großen Hörnern versehen. velmi veliké rohy, tak jak to kozí je způsob.
Krit.:
(grc) ἀραρῶτα deb.
Τοῦτοι οἱ χίμαροι φρόνιμοι ἦσαν καὶ ἔλεξαν,?????‒◡ Τοῦτοι οἱ χίμαροι φρόνιμοι ἦσαν καὶ ἔλεξαν, Diese Ziegenböcke waren verständig und sprachen, Tito kozlové byli však rozumní, mluvili řečí, ἀλλά γε θήλειαι ἦσαν ὡς θῆρες ἄναυδοι,?????‒‒ ἀλλά γε θήλειαι ἦσαν ὡς θῆρες ἄναυδοι, aber die Weibchen waren wie sprachlose Tiere, avšak samice byly jak zvířata neschopné mluvy,
Sim.:
(grc) ὡς θῆρες ἄναυδοι] cf. eadem sede Od. 10,378 (ἶσος ἀναύδῳ)
ὀγκηραί, μεγάλαι καὶ ἤμεραι ἦσαν ἅπασαι.?????‒‒ ὀγκηραί, μεγάλαι καὶ ἥμεραι ἦσαν ἅπασαι. schwer, groß und alle zahm. mohutné, veliké velmi a krotké všechny tam byly.
Krit.:
(grc) ἥμεραι deb.
Τῇσιν μὲν χίμαροι φορέοντό περ ἠΰτε ἵπποις?????‒‒ Τῇσιν μὲν χίμαροι φορέοντό περ ἠΰτε ἵπποις Auf ihnen ritten die Ziegenböcke wie auf Pferden Na těch kozlové muži se vozili na způsob koní, καὶ τὰς ἐργάζειν τε ποίησαν ποίκιλα ἔργα?????‒◡ καὶ τὰς ἐργάζειν τε ποίησαν ποικίλα ἔργα und sie ließen sie verschiedene Arbeiten verrichten, též jim dávali dělat i různé rozličné práce
Krit.:
(grc) ποικίλα M (recte)
E p. 141 ὡς οἱ γηουργοὶ Γαίῃ βοῦς ἡμιόνους τε.?????‒◡ ὡς οἱ γηουργοὶ Γαίῃ βοῦς ἡμιόνους τε. wie die Bauern auf der Erde ihre Kühe und Maultiere. tak jako sedláci zemští svým volům anebo mulům.
Sim.:
(grc) βοῦς ἡμιόνους τε] cf. eadem sede Il. 24,782 (βόας ἡμιόνους τε)
Αἱ μὲν μακραῖγες βοτάνην τρῶγον ενὶ ἄγρῳ,?????‒‒ Αἱ μὲν μάκραιγες βοτάνην τρῶγον ἐνὶ ἀγρῷ, Die Großziegen fraßen Pflanzen auf dem Feld, Tyto veliké kozy se paśly na šírém poli,
Krit.:
(grc) μάκραιγες deb.(grc) ἐνὶ ἀγρῷ deb.
ἀλλὰ δὲ οἱ χίμαροι θήλαζον τῶν γάλα αἰγῶν?????‒‒ ἀλλὰ δὲ οἱ χίμαροι θήλαζον τῶν γάλα αἰγῶν die Ziegenböcke aber sogen die Milch der Ziegen. ale kozlové zase se mlékem živili kozím, καὶ μὲν ὀχευέμεναι ἦθός σφισι τάς τοι ἔεσκεν,?????‒◡ καὶ μὲν ὀχευέμεναι ἦθός σφισι τάς τοι ἔεσκεν, Und sie hatten die Sitte, sie zu besteigen, a také ve zvyku měli je pokrývat, jak je to běžné
Hs.:
(grc) σφισι τάς τοι] σφιν τὰς μὲν M
ὥς περ καὶ πρέπεται θῆρας φύλλου ἰδίοιο.?????‒◡ ὥσπερ καὶ πρέπεται θῆρας φύλου ἰδίοιο. wie es sich für Tiere des eigenen Stammes geziemt. samcům a samicím zvířat, když jsou jen jednoho druhu.
Krit.:
(grc) ὥσπερ deb.(grc) φύλου deb.
Οὕτως θηλείας κράτεον φῶτες κερατωδεῖς?????‒‒ Οὕτως θηλείας κράτεον φῶτες κερατώδεις So herrschten die gehörnten Männer über die Frauen Takto nad samicemi tu vládli rohatí muži
Krit.:
(grc) κερατώδεις deb.
πάντος ἄτερ πολέμου· τέλεον ναὶ σχῆμα τέτυκτο.?????‒◡ παντὸς ἄτερ πολέμου· τέλεον ναὶ σχῆμα τέτυκτο. ohne jeden Krieg. Ja, es war eine vollkommene Ordnung. zcela bez každé války. To dokonalý již byl způsob.
Krit.:
(grc) παντὸς deb.
Τούτων μὲν καὶ ὅμοι’ ἴδ〈ο〉μεν σὺν κερκογυναιξίν,?????‒◡ Τούτων μὲν καὶ ὅμοι’ ἴδ〈ο〉μεν σὺν κερκογυναιξίν, Ähnliches sahen wir mit den Schwanzfrauen, Podobné zřeli jsme več tam u těch chvostnatých ženštin, ἀλλὰ δ’ ἐκεῖ τέλεον ἔργον φάνε ἐξελισείης.?????‒‒ ἀλλὰ δ’ ἐκεῖ τέλεον ἔργον φάνε ἐξελισείης. aber dort schien es ein vollendetes Werk der Entwicklung zu sein. avšak zde dokonalé to vývoje bylo již dílo.
Sim.:
(grc) ἐξελισείης] ἐξελισεία (= ἐξέλιξις, ngr. εξέλιξη) apud veteres non legitur
Τοὺς μὲν σκεψάμενοι χιμάρους αὐτῶν τε χιμαίρας,?????‒‒ Τοὺς μὲν σκεψάμενοι χιμάρους αὐτῶν τε χιμαίρας, Wir untersuchten die Ziegenböcke und Ziegen, Na ty se podívavše tam kozly jako i kozy ἀλλ’ οὐ κοσμοφόρον πρόβατόν γ’ εὑρηκότες αἴῃ?????‒‒ ἀλλ’ οὐ κοσμοφόρον πρόβατόν γ’ ηὑρηκότες αἴῃ doch da wir nicht das kosmosbetrachtende Schaf in dem Land fanden, ale tu kosmovidnou tam nenaleznuvše si ovci,
Krit.:
(grc) ηὑρηκότες deb.
ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον ξεῖνον πλάνην λελιπόντες?????‒◡ ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον ξεῖνον πλάνην λελιπόντες flogen wir in den Kosmos und verließen den fremden Planeten, vzhůru jsme vevesmír vzlétli a planetu nechali cizí,
Sim.:
(grc) 119-121: vide supra ad 36‒38
Hs.:
(grc) λελιπῶτες M
θαύματα τῆς φύσεως θαυμάζοντες κατὰ θυμόν.?????‒◡ θαύματα τῆς φύσεως θαυμάζοντες κατὰ θυμόν. die Wunder der Natur im Herzen bewundernd. nad divy přírodními jsme ve svém žasnuli srdci. Πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’ ἀστρονέοντες,?????‒◡ Πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’ ἀστρονέοντες, Einen Planeten erreichten wir dann auf unserer Sternenfahrt, Na planetu jsme pak přišli tam při své hvězdnaté plavbě
Hs.:
(grc) γ’ post ἔπειτα M
ὅς περ ζῳοφόρος μὲν ὀΐσατο τηλόθεν εἶναι,?????‒‒ ὅς περ ζῳοφόρος μὲν ἐείσατο τηλόθεν εἶναι, der von fern her geeignet zu sein schien, Leben zu tragen, která se nositi život nám z dálky schopná být zdála,
Krit.:
(grc) ἐείσατο deb.
ἀλλὰ δέ οἱ ἀὴρ βλαβερὸς ἔσκεν τε κακός τε,?????‒◡ ἀλλὰ δέ οἱ ἀὴρ βαλβερὸς ἔσκεν τε κακός τε, aber er hatte schädliche und schlechte Luft, avšak vzduch na ní špatný tam byl a velice zhoubný οὐ πνεύειν ἐπιτήδειος καὶ ζῆν ἐνὶ πλάνῃ.?????‒‒ οὐ πνεύειν ἐπιτήδειος καὶ ζῆν ἐνὶ πλάνῃ. so dass es nicht möglich war, sie zu atmen und auf dem Planeten zu leben. k dýchání nehodil se a k žití planeta také. Ταῦτα μὲν εἴδοντες θέλομεν ἐλάσαι ἀνὰ χάσμα,?????‒◡ Ταῦτα μὲν εἰδόντες θέλομεν ἐλάσαι ἀνὰ χάσμα, Als wir dies sahen, wollten wir wieder ins All starten, Toto to vidouce zase jsme chtěli odletět v kosmos,
Krit.:
(grc) εἰδόντες (?)
ἀλλὰ δὲ νῦν ζῷόν τί γ’ ἐλεύ〈σ〉σομεν φοιτάζεσθαι?????‒‒ ἀλλὰ δὲ νῦν ζῷόν τί γ’ ἐλεύ〈σ〉σομεν φοιτάζεσθαι aber da sahen wir ein Lebewesen herankommen, ale nyní jsme tvora tam náhle viděli kráčet, ἀνδρὶ ἐπιχθονίῳ μὲν ἐοικός, ὀρθοβάτες δέ,?????‒◡ ἀνδρὶ ἐπιχθονίῳ μὲν ἐοικός, ὀρθοβάτες δέ, das einem Erdenmenschen ähnelte und aufrecht ging. muži jenž pozemskému se podobal a kráčel vzpříma, καὶ σκηφάνδρα ἔχον τε προσωπίδιον ἐνὶ κρατὶ?????‒◡ καὶ σκήφανδρα ἔχον τε προσωπίδιον ἐνὶ κρατὶ Es trug einen Raumanzug und eine Maske auf dem Kopf na sobě skafandr měl a také na tváři masku,
Krit.:
(grc) σκήφανδρα deb.
Sim.:
(grc) σκαφάνδρα] vide supra ad Astr. 7,93(grc) προσωπίδιον] cf. Ar. Fr. 264
ἀντὶ ἀηρείου βλαβεροῦ· τόδε καὶ νέοι ἄνδρες?????‒◡ ἀντὶ ἀηρείου βλαβεροῦ· τὸ δὲ καὶ νέοι ἄνδρες gegen die schädliche Luft, welche die modernen Menschen auch proti zhoubnému vzduchu, jejž (řecky) novější muži »γᾶς« κλῆσιν καλέουσι· τὸ γὰρ φέρεν ἀνδρίον αὐτὸ?????‒◡ »γᾶς« κλῆσιν καλέουσι· τὸ γὰρ φέρεν ἀνδρίον αὐτὸ „Gas“ mit Namen nennen. Diese trug das Männlein zovou termínem „gas“*, ty nesl divný ten mužík,
Sim.:
(grc) ἀνδρίον] cf. Ar. Pax 51
Anm.:
(grc) γᾶς«] Das Wort „gas“ stammt ursprünglich aus dem Niederländischen und ist eine Übertragung des griechischen χάος im Sinne von „leerer Raum, Luftraum“. Der Begriff wurde von dem flämischen Arzt und Chemiker Johan Baptista van Helmont (1579–1644) eingeführt, der neben der Luft ein „Gas sylvestre“ (Kohlendioxid) und „Gas pingue“ (Methan) unterschied. Siehe BROCKHAUS 10 (2006), 239f. s.v. Gas; ebd. 12 (2006), 289 s.v. Helmont 2.
μύκητάς τινας ἐξαῖρον φανερῶς διὰ δόρπον,?????‒◡ μύκητάς τινας ἐξαῖρον φανερῶς διὰ δόρπον, und sammelte offensichtlich irgendwelche Pilze zum Essen. sbíraje na zemi houby, by zřejmě mu potravou byly.
Anm.:
(grc) διὰ δόρπον] Der Versschluss ist vielleicht eine Anspielung auf die Polyphemepisode ( Od. 9,292.344: ὡπλίσσατο δόρπον), in der der Zyklop je zwei Gefährten des Odysseus verspeist. Im Kontrast dazu gibt sich das kleine Männchen hier mit Pilzen zufrieden.
ἀλλα δ’ ἐγὼ θελόμην γνῶναι ζῷον, ὅτι δ’ εἴη,?????‒‒ ἀλλα δ’ ἐγὼ θελόμην γνῶναι ζῷον, ὅτι δ’ εἴη, Doch ich wollte erfahren, was dies für ein Lebewesen war. Avšak já si přál zvědět, co by to za tvora bylo, καὶ τὸ προσωπίδιον καὶ ἐγὼ τιθεὶς ἐπὶ κρατὶ?????‒◡ καὶ τὸ προσωπίδιον καὶ ἐγὼ τιθεὶς ἐπὶ κρατὶ Und so setzte auch ich eine Maske auf den Kopf a tak také i sám jsem na hlavu posadil masku, σκηφάνδρον τ’ ἀνέδυν, ἁλόμην δέτε νηῦφι χαμᾶζε?????‒◡ σκήφανδρόν τ’ ἀνέδυν, ἁλόμην δέ τε νηῦφι χαμᾶζε und zog einen Raumanzug an. Dann sprang ich vom Schiff auf den Boden, skafandr na tělo oděl a zlodi jsem vyskočil na zem,
Krit.:
(grc) σκήφανδρόν τ’ deb.(grc) δέ τε deb.
οὔδ’ οἶος· ῥόβοκοψ Ἴβω μ’ ἐφύλασσεν ἀγήνωρ.?????‒‒ οὐδ’ οἶος· ῥόβοκοψ Ἴβω μ’ ἐφύλασσεν ἀγήνωρ. jedoch nicht allein: Ivo, der mannhafte Robokop, beschützte mich. nikoli sám: Ten Ivo mne robot hlídat šel statný,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
E p. 142 Φράντα ὁ παντομεταφρήζων ἕπετ’ ἀνδροίδηϊ?????‒◡ Φράντα ὁ παντομεταφρήζων ἕπετ’ ἀνδροίδηϊ Franta, der Allübersetzer, folgte dem Androiden, Franta pak za androidem tu kráčel, všepřekladatel,
Sim.:
(grc) ἀνδροίδηϊ] vide supra ad Astr. 8,189
Hs.:
(grc) παντομεταθήτωρ M primum
αὐτὸς ἔχων σκῆφος εἰν σώματι – τοῦτο κάλεσκον?????‒◡ αὐτὸς ἔχων σκῆφος εἰν σώματι – τοῦτο κάλεσκον auch er mit einem Anzug an seinem Körper ‒ diesen nennen sám maje na těle futrál ten, který na Zemi zovou ἄνηρες Βρύθανες »σπεῖς σοῦτ«, ἄλλοι δέ τοι ἄνδρες?????‒◡ ἀνῆρες Βρύθανες »σπεῖς σοῦτ«, ἄλλοι δέ τοι ἄνδρες die Briten „Space Suit“, die anderen Männer aber „space suit“ brythanští muži a opět mužové jiní,
Krit.:
(grc) ἀνῆρες (?)
Sim.:
(grc) σπεῖς σοῦτ] vide supra ad Astr. 7,92
Hs.:
(grc) δέ τοι] δὲ καὶ M
σκηφάνδρον· ἀλλ’ οἳ σκηφοσκοῦγκος τόδ’ ἔεσκεν –?????‒◡ σκήφανδρον· ἀλλ’ οἱ σκηφόσκουγκος τόδ’ ἔεσκεν – „Skaphander“, aber er hatte einen „Skaphoskunk“. „skafandr“ ale jeho byl ovšem „skafoskunk“ vlastně,
Krit.:
(grc) σκήφανδρον deb.(grc) σκηφόσκουγκος deb.
Anm.:
(grc) σκηφοσκοῦγκος] Wortspiel mit der Bedeutung von Skaphander „Hülle für einen Mann“, das hier demgemäß zu einem σκηφοσκοῦγκος „Hülle für einen Skunk“ abgewandelt wird. Den Witz wiederholt der Autor später für das Schaf (σκάφοϊν), siehe Astr. 24,84.
σύν γε προσωπιδίῳ βλαβερὸν ἄπ’ ἀῆρα ἀμῦναι,?????‒‒ σύν γε προσωπιδίῳ βλαβερὸν ἀπ’ ἀῆρα ἀμῦναι, Dazu hatte er eine Maske, um die schlechte Luft abzuwehren. také zajisté s maskou, by před zhoubným chránila plynem,
Krit.:
(grc) ἀπ’ deb.
ἀλλὰ δ’ ἐνὶ σκάφεος κεφαλῇ εἶχεν μεγάφωνα,?????‒◡ ἀλλὰ δ’ ἐνὶ σκάφεος κεφαλῇ εἶχεν μεγάφωνα, Aber im Kopf seines Anzuges hatte er ein Megafon, ale ve hlavě skafu měl megafón zabudovaný,
Sim.:
(grc) μεγάφωνα] cf. ngr. μεγάφωνο (itaque μεγάφωνον exspectaveris, hic quasi a forma quadam *μεγάφων)
τὸν καὶ ἀμπλῑόωνα ἐπίκλησιν καλέουσιν,?????‒◡ τὸν καὶ ἀμπλῑόωνα ἐπίκλησιν καλέουσιν, das man auch „Amplion“ nennt, který též „ampliónem“ se jiným názviskem zove,
Sim.:
(grc) ἀμπλιόωνα] cf. vocem Bohemicam „amplión“(grc) ἐπίκλησιν καλέουσιν] vide supra ad Astr. 1,15
ἔξω μακρὰ βοᾶν κεκαλυμμένον εἰ στόμ’ ἔχοντα.?????‒◡ ἔξω μακρὰ βοᾶν κεκαλυμμένον εἰ στόμ’ ἔχοντα. um nach außen laut zu rufen, wenn er den Mund verdeckt hatte. aby moh navenek křičet, byť hubu měl zakrytou uvnitř. Οὕτως μὲν ἀραρόντες ἔβημεν πρὸς ξένον ἄνδρα.?????‒◡ Οὕτως μὲν ἀραρῶτες ἔβημεν πρὸς ξένον ἄνδρα. So ausgerüstet gingen wir zu dem fremden Mann. Takto pak vybaveni jsme k cizímu kráčeli muži.
Hs.:
(grc) ἀραρῶτες M (recte)
Τὸν δὲ τρόμος ἕλε γυῖα, θέλεν φυγέμεν ἀπ’ ἐμεῖο,?????‒◡ Τὸν δὲ τρόμος ἕλε γυῖα, θέλεν φυγέμεν ἀπ’ ἐμεῖο, Ihn aber ergriff ein Zittern an den Gliedern und er wollte vor mir fliehen, Toho zmocnil se strach a přede mnou snažil se utéct,
Sim.:
(grc) τρόμος ἕλε γυῖα] cf. formulam Homericam τρόμος ἔλλαβε γυῖα ( Il. 3,34 et al.)
Hs.:
(grc) φυγέμεν] φῦξαι M primum
ἀλλά γέ μιν Φράντης προσέφη γλώσσῃσι πολῇσι?????‒◡ ἀλλά γέ μιν Φράντης προσέφη γλώσσῃσι πολῇσι doch Franta sprach ihn in vielen Sprachen an ale ho oslovil Franta tu v různých rozličných řečech, καὶ τύχε τὴν ὀρθήν· ὅδ’ ἀνὴρ μὲν ἀμείβετ’ ἔπεσσιν.?????‒◡ καὶ τύχε τὴν ὀρθήν· ὁ δ’ ἀνὴρ μὲν ἀμείβετ’ ἔπεσσιν. und traf dabei die richtige. Der Mann aber antwortete mit Worten. nakonec trefil tu pravou a muž mu odpověď dával. Ὡς ἡμεῖς ἔπεσιν μὲν ἀποσταδὰ πουλυλόγοισιν?????‒◡ Ὣς ἡμεῖς ἔπεσιν μὲν ἀποσταδὰ πουλυλόγοισιν So führten wir fernstehend mit vielsagenden Worten Tak tedy různými slovy jsme opodál od sebe jsouce
Krit.:
(grc) ὣς deb.
Sim.:
(grc) ἔπεσιν μὲν ἀποσταδὰ πουλυλόγοισιν] cf. Od. 6,143.146 (ἐπέεσσιν ἀποσταδὰ μειλιχίοισι) (Ulixes deliberat, utrum Nausicaam alloquatur necne)
λέσχην λέξαντες μὲν ἀμειβόμεθ’ αὖτι μένοντες,?????‒◡ λέσχην λέξαντες μὲν ἀμειβόμεθ’ αὖθι μένοντες, ein Gespräch und antworteten einander, indem wir dort verblieben. mnohou si mluvili řeč a navzájem odpovídali.
Sim.:
(grc) λέσχην λέξαντες] de verbo λέσχη cf. Od. 18,329 (sed alio sensu)(grc) αὖθι μένοντες] = Il. 6,84 et al.
Εἰς τέλος εἰς πλοῖον μὲν ἐγὼ τὸν ἄνδρα κάλησα?????‒◡ Εἰς τέλος εἰς πλοῖον μὲν ἐγὼ τὸν ἄνδρα κάλησα Schließlich lud ich den Mann in unser Schiff ein. Nakonec do naší lodi jsme toho si pozvali muže καὶ ὅδ’ ὁμοφρονέων ἐπιβήσατο νῆα μέλαιναν.?????‒◡ καὶ ὅδ’ ὁμοφρονέων ἐπιβήσατο νῆα μέλαιναν. Er stimmte zu und bestieg das schwarze Schiff. a on souhlasil s tím a vstoupil do lodi černé.
Sim.:
(grc) ὁμοφρονέων] cf. eadem sede Od. 6,183; 9,456
Ἔνδον μὲν κατεδῦς σκηφάνδρον ἄμμι φάνεσκε?????‒◡ Ἔνδον μὲν καταδὺς σκήφανδρον ἄμμι φάνεσκε Als er innen den Raumanzug ausgezogen hatte, schien er uns Vevnitř si skafandr sundal a jaký byl se nám zjevil,
Krit.:
(grc) καταδὺς deb.(grc) σκήφανδρον deb.
οὔδ’ ὡς ἄνθρωπος οὔτίς περ ἐπιχθονίος θὴρ?????‒‒ οὐδ’ ὡς ἄνθρωπος οὔτις περ ἐπιχθόνιος θὴρ nicht wie ein Mensch oder ein Tier von der Erde, ne jako nějaký člověk či nějaké pozemské zvíře,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.(grc) οὔτις deb.(grc) ἐπιχθόνιος deb.
ῥύγχον ξεῖνον ἔχων – χαλεπὸν ἔπεσιν μὲν ἐνίσπειν,?????‒‒ ῥύγχον ξεῖνον ἔχων – χαλεπὸν ἔπεσιν μὲν ἐνισπεῖν, da er einen fremdartigen Rüssel hatte – es ist schwer, ihn mit Worten beschreiben. neboť divný měl zobák – to těžko je povědět slovy,
Krit.:
(grc) ἐνισπεῖν deb.
καὶ χερσὶν πίσυρας χήλας ὡς ψίττακος εἶχεν,?????‒◡ καὶ χερσὶν πίσυρας χηλὰς ὡς ψίττακος εἶχεν, Und an den Händen hatte er vier Klauen wie ein Papagei, na rukou čtyři měl spáry tak jako papoušek mívá,
Krit.:
(grc) χηλὰς deb.
ἀλλὰ δ’ ἐῢ φρόνιμον ἰδὲ καὶ πρόφρον φάνε ζῷον.?????‒◡ ἀλλὰ δ’ ἐῢ φρόνιμον ἰδὲ καὶ πρόφρον φάνε ζῷον. aber er war sehr verständig und schien ein wohlwollendes Lebewesen zu sein. avšak inteligentní a laskavá zdála se bytost. Τόν γε περὶ πλάνου ξεῖνον βροτὸν ἠρώτησα?????‒◡ Τόν γε περὶ πλάνου ξεῖνον βροτὸν ἠρώτησα Ich fragte den fremden Sterblichen nach dem Planeten, Tu jsme se cizího muže na vše o té planetě tázal, τὴν γενέην ἰδὲ καὶ λοιπῶν τῶν φαινομένων τοι?????‒‒ τὴν γενεὴν ἰδὲ καὶ λοιπῶν τῶν φαινομένων τοι seiner Abkunft und den anderen Phänomenen, na jeho pokolení a o všech ostatním věcech,
Krit.:
(grc) γενεὴν deb.
ἀῆρος βλαβεροῦ ἄλλων δέ τε συμφορεάων.?????‒‒ ἀῆρος βλαβεροῦ ἄλλων δέ τε συμφορεάων. der schlechten Atmosphäre und den anderen Unglücken. také o zhoubném plynu a ostatním, co se zde sběhlo, Ἀλλὰ δέ μοι ξεῖνος ἔπεσιν πολὺ πρῆγμα ἐδείκνυ????? Ἀλλὰ δέ μοι ξεῖνος ἔπεσιν πολὺ πρῆγμα ἐδείκνυ Aber der Fremde zeigte mir durch seine Worte viele Dinge ale mi cizí ten tvor tu mnohé ukázal věci καί μοι ἀμειβόμενος ἔπεα πτεροέντα προσεύδα,?????‒‒ καί μοι ἀμειβόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα, und antwortete mit geflügelten Worten, a mně odpovídaje tu pravil perutná slova
Krit.:
(grc) πτερόεντα deb.(grc) προσηύδα deb.
Sim.:
(grc) καί μοι ἀμειβόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα] ~ Il. 15,48; 23,557 (sed ibi semper cum accusativo μιν)
ἀλλά γε Φράντα μεταφρήζων μετέθηκε ἅπαντα·?????‒◡ ἀλλά γε Φράντα μεταφρήζων μετέθηκε ἅπαντα· doch Franta, der Übersetzer, übersetzte alles. avšak tlumočník Franta ty všechny přeložil řeči: »Εἰρωτᾶς, ὦ ξεῖνε, μεὴν γενέην τε δόμον τε?????‒◡ »Εἰρωτᾷς, ὦ ξεῖνε, μεὴν γενεήν τε δόμον τε „Du fragst, Fremder, nach meiner Abkunft und meinem Zuhause, „Cizinče, tážeš se mne na rod můj a domácí místo
Krit.:
(grc) εἰρωτᾷς deb.(grc) γενεήν deb.
Sim.:
(grc) γενεήν τε δόμον τε] cf. clausulam Homericam γενεήν τε τόκον τε ( Il. 7,128; 15,141)
E p. 143 καὶ περὶ ἀῆρος βλαβεροῦ ἄλλων δέτε πάντων.?????‒‒ καὶ περὶ ἀῆρος βλαβεροῦ ἄλλων δέ τε πάντων. nach der schlechten Luft und allem anderen. a o zhoubném i plynu a všechněch ostatních věcech.
Krit.:
(grc) δέ τε deb.
Τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω· πολύπικρον πρῆγμά περ ἐστίν.?????‒◡ Τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω· πολύπικρον πρῆγμά πέρ ἐστιν. Ich werde es dir sagen. Es ist eine sehr bittere Sache. Tobě tedy to řeknu. Však přetrpká věc je to věru.
Krit.:
(grc) πέρ ἐστιν deb.
Sim.:
(grc) τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω] vide supra ad Astr. 1,12
Εἰμὶ δ’ ἐγὼ πύματος πάντων τούτῳ ἐνὶ πλάνῃ?????‒‒ Εἰμὶ δ’ ἐγὼ πύματος πάντων τούτῳ ἐνὶ πλάνῃ Ich bin der letzte aller verständigen Lebewesen Jsem totiž poslední tvor z těch všech, co u nás zde žili,
Sim.:
(grc) Εἰμὶ δ’ ἐγὼ πύματος πάντων] vide etiam Křesadlo Proslední pěvec 1 (Εἰμὶ δ’ ἐγὼ πύματος μὲν ἀοιδῶν ἱμεροφωνῶν)
ζώῳν τῶν φρονίμων· χαλεπὴ ἕλε μοῖρα κραταιὴ?????‒‒ ζώῳν τῶν φρονίμων· χαλεπὴ ἕλε μοῖρα κραταιὴ auf diesem Planeten. Ein schlimmes Schlicksal erfasste sie bytosti mající rozum. Nás zlý a silný vzal osud
Sim.:
(grc) ἕλε μοῖρα κραταιή] cf. Il. 5,83 (ἔλλαβε ... μοῖρα κραταιή). Vide etiam supra ad Astr. 1,127.
καί τε πόθος μὲν ἀμέτρητον κέρδους κατέπεφνε.?????‒◡ καί τε πόθος μὲν ἀμέτρητον κέρδους κατέπεφνε. und die unermessliche Begierde nach Gewinn tötete sie. a nás nezřízená zde po zisku zhubila touha.
Krit.:
(grc) ἀμετρήτου (cf. 218) deb.
Anm.:
(grc) Geiz und Habgier als negatives Handlungsmotiv begegnen immer wieder in der Astronautilia, vgl. Astr. 23,55.
Πρῶτα δ’ ἐκεῖ ἔχομεν ξεῖνόν τ’ ἄτοπον πολίτευμα,?????‒◡ Πρῶτα δ’ ἐκεῖ ἔχομεν ξεῖνόν τ’ ἄτοπον πολίτευμα, Zuerst hatten wir eine fremde und sonderbare Verfassung, Nejprve měli jsme tedy též divný nezvyklý režim,
Anm.:
(grc) 169-183: Der Autor beschreibt auf dem Planeten ein kommunistisches Regime mit der typischen Enthebung der herrschenden Klasse vom Gleichheitsgrundsatz. Es ist daran zu erinnern, dass das Epos der Griechischlehrerin des Autors gewidmet ist, welche er explizit als „Opfer des Bolschewismus“ bezeichnet. Höhnisch fragt schließlich in der letzten Episode dieses Gesangs das „Monster aus dem Kleiderschrank“, da Nemo nicht an dessen Existenz glauben kann, ob er Marxismus gelernt habe, wenn er Wirklichkeit und Traum für verschieden hält. Siehe unten 354.
ὡς μὲν εἰώθησάν τοι ἐνίσπειν ἄμμι γέροντες.?????‒◡ ὡς μὲν εἰώθησάν τοι ἐνισπεῖν ἄμμι γέροντες. wie uns die Alten zu erzählen pflegten. tak jako starcové naši nám vyprávět bývali zvyklí:
Krit.:
(grc) ἐνισπεῖν deb.
Πάντα γὰρ ἦν μὲν κοινὰ δὲ δημοτικ’ ἀνδράσι πᾶσι?????‒◡ Πάντα γὰρ ἦν μὲν κοινὰ δὲ δημοτίκ’ ἀνδράσι πᾶσι Denn alles war allen Männern gemeinsam Všechny že všechněm mužům tu věci společné byly,
Krit.:
(grc) δημοτίκ’ deb.
οὔδ’ ἄρα τίς τί γ’ ἔχειν ἴδιον δὲ δύναιτο πολίτης.?????‒‒ οὐδ’ ἄρα τίς τί γ’ ἔχειν ἴδιον δὲ δύναιτο πολίτης. und kein Bürger konnte etwas Eigenes besitzen. ani nic vlastního žádný tu z občanů nemohl míti.
Krit.:
(grc) οὐδ’ M (recte)
Μοῦνοι οἱ κόραμοι ἴδιον δῶ εἶχον ἕκαστος?????‒◡ Μοῦνοι οἱ κόρανοι ἴδιον δῶ εἶχον ἕκαστος Nur die Anführer hatten jeder sein eigenes Haus Pouze vedoucí muži svůj vlastní dům měli každý,
Krit.:
(grc) κόρανοι deb.
καὶ ἔτι κτήματα πολλά, ἕως μὲν ἦθος ἀνάκτων,?????‒‒ καὶ ἔτι κτήματα πολλά, ἕως μὲν ἦθος ἀνάκτων, und dazu noch viele Besitztümer, wie es Sitte der Herrscher ist, také poklady mnohé tak jak je způsobem vládců, ἀλλὰ μὲν οὐκ ἰδίην κτῆσιν κλήσει καλέοντο?????‒◡ ἀλλὰ μὲν οὐκ ἰδίην κτῆσιν κλήσει καλέοντο aber sie nannten es nicht Privateigentum, sondern avšak majetek svůj tu soukromý nenazývali μούνως αὐτοτάτην – οὔτις γε διάστασίς ἐστι –?????‒◡ μούνως αὐτοτάτην – οὔτις γε διάστασίς ἐστι – nur persönliches Eigentum – es gibt keinen Unterschied. nýbrž ho osobním zvali – leč ovšem v tom není rozdíl – καὶ φάσκον πάντων καὶ πάντα τὰ κοινὰ ἔχεσθαι?????‒‒ καὶ φάσκον πάντων καὶ πάντα τὰ κοινὰ ἔχεσθαι Und sie sagten, dass alles allen gemeinsam gehöre. a pořád říkali dál, že všechno všem společně patří, ψευδολογίζοντες, ἀλλ’ αὐτοὶ εἶχον ἅπαντα,?????‒◡ ψευδολογίζοντες, ἀλλ’ αὐτοὶ εἶχον ἅπαντα, Doch sie logen, denn sie besaßen alles, lživé vedouce řeči, neb sami vlastnili všechno,
Sim.:
(grc) ψευδολογίζοντες] ψευδολογίζω apud veteres non legitur, sed cf. ψευδολογέω. Vide etiam Astr. 21,143
ἀλλ’ ἄλλοι πάντες τούτων ὡς δοῦλοι ἔεσκον.?????‒◡ ἀλλ’ ἄλλοι πάντες τούτων ὡς δοῦλοι ἔεσκον. die anderen aber waren ihre Diener. avšak ostatní všichni jim jako otroci byli. Τοῖσιν κοινοῖσιν φωτέσσιν ἠὲ γυναιξὶν?????‒◡ Τοῖσιν κοινοῖσιν φώτεσσιν ἠ〈δ〉ὲ γυναιξὶν Den gewöhnlichen Männern und Frauen Těmto obecným mužům i také obecným ženám
Krit.:
(grc) φώτεσσιν deb.
οὔπως ἥνδανε θυμῷ, ἀτὰρ οὔτις φάνε πρῆξις,?????‒◡ οὔπως ἥνδανε θυμῷ, ἀτὰρ οὔτις φάνε πρῆξις, gefiel dies nicht, aber es zeigte sich keine Hilfe, nic se to nezdálo v mysli, však žádná nebyla pomoc, ὡς τούτων κόραμοι φύλακας εἶχον πολυώμους.?????‒‒ ὡς τούτων κόρανοι φύλακας εἶχον πολυώμους. weil ihre Herrscher vielschultrige Wächter hatten. neboť vládcové jejich též měli strážníky mnohé, Οὕτως πικροτάτην ζωὴν πᾶς λαός περ εἶχεν.?????‒◡ Οὕτως πικροτάτην ζωὴν πᾶς λαός περ εἶχεν. So hatte das ganze Volk ein sehr bitteres Leben. takto velice trpký lid všechen život tu vedl. Ἀλλὰ βάδην τε βάδην μεταμορφήθη φρεσὶ θυμὸς?????‒◡ Ἀλλὰ βάδην τε βάδην μεταμορφώθη φρεσὶ θυμὸς Aber Schritt für Schritt änderte sich der Sinn Avšak pomalu přece se všechněm změnila mysl,
Krit.:
(grc) μεταμορφώθη deb.
Anm.:
(grc) 184-208: Als Gegenreaktion auf das kommunistische Regime folgt eine rein kapitalistisch ausgerichtete Demokratie, bei der schließlich sogar die Luft zum Atmen an den Meistbietenden verkauft wird. Beiden Extremen erteilt der Autor damit eine Absage. Ein Bezug zur zeitgenössischen Situation in Tschechien ist wahrscheinlich.
παμπόλλων ἀνδρῶν παμπόλλων ἠὲ γυναικῶν?????‒‒ παμπόλλων ἀνδρῶν παμπόλλων ἠ〈δ〉ὲ γυναικῶν vieler Männer und vieler Frauen většiny veliké mužů a většiny velké i ženštin, καὶ τοῖς ἠγεμονεῦσι ἀπόστασιν αἶψα ἔθηκαν,?????‒◡ καὶ τοῖς ἡγεμονεῦσι ἀπόστασιν αἶψα ἔθηκαν, und auf einmal machten sie einen Aufstand gegen die Herrscher. a potom náčelníkům i povstání sdělali rychlé,
Krit.:
(grc) ἡγεμονεῦσι deb.
κάββαλον ἄρχοντας, στήριξαν δημοκρατίην.(vt)?????‒‒ κάββαλον ἄρχοντας, στήριξαν δημοκρατίην.(vt) Sie stürzten die Herrscher und stellten eine Demokratie auf. shodili dolů vládce a zavedli demokracii. Ἀλλά γε πάντα πάλιν τε καταντικρὺς τε τέτευχαν,?????‒◡ Ἀλλά γε πάντα πάλιν τε καταντικρύς τε τέτευχαν, Aber alles machten sie genau wieder umgekehrt: Ale nazpátek všechno se opět naopak stalo:
Krit.:
(grc) καταντικρύς τε M (recte)
οἷα τὰ κοινά γ’ ἔσαν, τάδ’ ἰδῑώτησαν ἁπαντα?????‒◡ οἷα τὰ κοινά γ’ ἔσαν, τάδ’ ἰδῑώτησαν ἅπαντα was Gemeinbesitz war, dies privatisierten sie alles, Věci, jež obecné byly, ty zesoukromnili všechny,
Krit.:
(grc) ἅπαντα M (recte)
ἀνδράσι πιπρήσκοντες, ὅσοι τοι ἀφνειοὶ ἔησαν?????‒◡ ἀνδράσι πιπρήσκοντες, ὅσοι τοι ἀφνειοὶ ἔησαν indem sie es Männern verkauften, die reich waren, prodavše oněm je mužům, co z dřívšjška bohatí byli, ὡς καὶ χρήμασι τινέμεναι ὀλίγου περὶ πάντων?????‒‒ ὡς καὶ χρήμασι τινέμεναι ὀλίγου περὶ πάντων so dass man beinahe für alles Geld bezahlen musste, že bylo penězi platit pak za všechno téměř už nutno,
Sim.:
(grc) 191sq.: cf. paroemium Latinum „pecunia non olet“
E p. 144 τοῦ κακκᾶν ἰδὲ καὶ ὀμίχειν περάαν τε ὀδοῖο?????‒◡ τοῦ κακκᾶν ἰδὲ καὶ ὀμίχειν περάαν τε ὀδοῖο für das Austreten, Urinieren und das Auf-der-Straße-Gehen, za možnost na záchod chodit a vůbec i kráčeti cestou, καὶ τοῦ ἀφῦσαι ὕδωρ ψυχρὸν πίνεμεν δέτε λοῦσαι.?????‒‒ καὶ τοῦ ἀφύσσαι ὕδωρ ψυχρὸν πινέμεν δέ τε λοῦσαι. auch für das Schöpfen von kaltem Wasser, um zu trinken oder zu waschen. pak i za čerpání vody tu na pití anebo mytí.
Krit.:
(grc) ἀφύσσαι deb.(grc) πινέμεν deb. δέ τε deb.
Εἰς τέλος αὐτὸν ἀῆρ’ ἴδιον πρηκτῆρι πέπαρκαν?????‒◡ Εἰς τέλος αὐτὸν ἀῆρ’ ἴδιον πρηκτῆρι πέπαρκαν Schließlich verkauften sie auch die Luft selbst einem Geldeintreiber, Nakonec samotný vzduch též jednomu prodali muži, ὡς μὲν πιπράσκειν πάντεσσιν αὐτὸ τὸ πνεῦμα.?????‒◡ ὡς μὲν πιπράσκειν πάντεσσιν αὐτὸ τὸ πνεῦμα. damit sie allen selbst die Luft verkaufen konnten. aby prodávat mohl pak všechněm dýchání samo. Ἀλλ’ οὐκ ἦ δυνατὸν πρῆξαι· πάντῃ ὅδ’ ἀὴρ ἦν?????‒‒ Ἀλλ’ οὐκ ἦν δυνατὸν πρῆξαι· πάντῃ ὁ δ’ ἀὴρ ἦν Aber es war nicht möglich: Überall war die Luft Leč to se nedalo dělat, neb vzduch byl na všechněch místech,
Krit.:
(grc) ἦ] ἦν deb.(grc) an ὁ δ’ ?
καὶ πάντες πνεῦόν μιν ἀκηδεῖς αὐτοματοί τε.?????‒◡ καὶ πάντες πνεῦόν μιν ἀκηδεῖς αὐτόματοί τε. und alle atmeten sie sorglos und von selbst. všichni ho dýchali tvoři vždy bezděky, automaticky.
Krit.:
(grc) αὐτόματοί τε deb.
Εἰς τέλος ἀῆρος κεκτημένος ταῦτ’ ἐδίκασεν·?????‒◡ Εἰς τέλος ἀῆρος κεκτημένος ταῦτ’ ἐδίκασεν· Schließlich entschied der Besitzer der Luft Folgendes: Nakonec o soukromém tom vzduchu rozhodli takto: Βεβλαφέναι μὲν ἀῆρα ὅλον ὀλοῷ διὰ κάπνῳ?????‒‒ Βεβλαφέναι μὲν ἀῆρα ὅλον ὀλοῷ διὰ καπνῷ Die ganze Luft sollte durch verderblichen Rauch geschädigt werden Aby zkazili vzduch ten všechen smrtícím plynem,
Krit.:
(grc) καπνῷ deb.
σκηφάνδρας τε προσωοπίδῑ’ αὐτοῖσι πιπράσκειν,?????‒‒ σκηφάνδρας τε προσωοπίδῑ’ αὐτοῖσι πιπράσκειν, und er würde ihnen Raumanzüge und Masken verkaufen, a jim prodávali pak skafandry, jakož i masky, ὡς οὔτις τούτων πλάνῃ ἔπι βιοφορεύτων?????‒‒ ὡς οὔτις τούτων πλάνῃ ἔπι βιοφορεύτων damit keiner mehr von denen, die auf dem Planeten leben, aby pak na planetě té žádná z bytostí živých πλεῖν πνεύειν γε δύναιτο ἄτερ τὰ νομίσματα τῖσαι.?????‒‒ πλεῖν πνεύειν γε δύναιτο ἄτερ τὰ νομίσματα τῖσαι. atmen kann, ohne Geld zu bezahlen. nemohla dále víc dýchat, když peníze neplatila by. Ἀλλὰ σχῆμα πάλιν κόψεν κεκτημένον ἄνδρα?????‒◡ Ἀλλὰ σχῆμα πάλιν κόψεν κεκτημένον ἄνδρα Aber der Plan traf den Besitzer wieder Ale plán tento se zvrátil a zasáhl vlastníka vzduchu, πάντας τ’ ἄρχοντας, τοὶ τόνδ’ ἰδίησαν ἀῆρα.?????‒◡ πάντας τ’ ἄρχοντας, τοὶ τόνδ’ ἰδίησαν ἀῆρα. und alle Herrscher, die ihm die Luft verkauften. jakož všechny též vládce, co na vzduchu měli svůj podíl. Καπνὸς γὰρ βλαβερὸς κρατερώτερος ὦκα τέτυκτο?????‒◡ Καπνὸς γὰρ βλαβερὸς κρατερώτερος ὦκα τέτυκτο Denn der schädliche Rauch wurde schnell stärker, Neboť otravný plyn se rychle silnějším stával, ἢ ὡς σκηφάνδηρ καὶ μάσκα δύναντ’ ἀπαμῦναι.?????‒‒ ἢ ὡς σκηφάνδηρ καὶ μάσκα δύναντ’ ἀπαμῦναι. als dass ihn der Raumanzug und die Maske abwehren konnten. nežli ho skafandr mohl a maska zadržet tvorům.
Sim.:
(grc) μάσκα] cf. ngr. μάσκα, vide etiam Astr. 22,128
Πάντες τῷ πλάνῃ βλαβεροῦ καπνοῖο ὄλοντο?????‒◡ Πάντες τῷ πλάνῃ βλαβεροῦ καπνοῖο ὄλοντο Alle Lebewesen auf dem Planeten gingen durch den schädlichen Rauch zugrunde, Všichni na planetě naší tím zhoubným zhynuli plynem ζῴων τῶν φρονίμων καὶ ἄλλων ἔγγυς ἁπάντων.?????‒‒ ζῴων τῶν φρονίμων καὶ ἄλλων ἐγγὺς ἁπάντων. sowohl die Vernunftbegabten als auch alle anderen. z tvorů s rozumnou msylí a z ostatních též téměř všechno.
Krit.:
(grc) ἐγγὺς deb.
Μοῦνος ἐγὼ πέρι καὶ λιπόμην ἄλλοι ὀλίγοι τε,?????‒◡ Μοῦνος ἐγὼ περὶ καὶ λιπόμην ἄλλοι ὀλίγοι τε, Nur ich blieb zurück und wenige andere, Jenom já jsem to přežil a jiné nemnozí se mnou,
Krit.:
(grc) περὶ deb.
οἵ γε μεταλλείῳ μὲν ὀρύσσαμεν ἤματα πάντα.?????‒◡ οἵ γε μεταλλείῳ μὲν ὀρύσσαμεν ἤματα πάντα. die in einem Bergwerk alle Tage gruben. kteří v hlubokých dolech jsme kopali po všechny časy, Καὶ μὲν ἔπειτ’ ἀνέδυμεν ενὶ πεδίῳ καὶ ἀῆρι,?????‒◡ Καὶ μὲν ἔπειτ’ ἀνέδυμεν ἐνὶ πεδίῳ καὶ ἀῆρι, Und als wir an der Oberfläche und in der Luft auftauchten, a když jsme vystoupili pak na vzduch a na povrch zamě,
Krit.:
(grc) ἐνὶ deb.
ἤδη καπνὸς ἔην ἀμαλώτερος, ὥστε δυναστὸν?????‒◡ ἤδη καπνὸς ἔην ἀμαλώτερος, ὥστε δυναστὸν da war der Rauch schon milder geworden, so dass es möglich war, již tu zas seslábl plyn, že bylo přece jen možno ἦν ζῆν εἰν πλάνῃ ζῷοις φορέουσι σκαφάνδας.?????‒◡ ἦν ζῆν εἰν πλάνῃ ζῴοις φορέουσι σκαφάνδρας. auf dem Planeten zu leben für Lebewesen, die Raumanzüge trugen. na naší planetě žít, kdo nosil skafandr stále.
Krit.:
(grc) ζῴοις deb.(grc) σκαφάνδρας deb.
Ἀλλὰ καὶ ὡς πάντες μὲν ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι?????‒‒ Ἀλλὰ καὶ ὣς πάντες μὲν ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι Aber auch so starben nach kurzer Zeit alle meine teuren Gefährten, Ale i tak se stalo, že všichni mí druhové dobří
Krit.:
(grc) ὣς (cf. tr. Bohemicam: „tak“) deb.
κατ’ ὀλίγον φθίχθησαν, ἐπεὶ ὀλοὸς κτάνε καπνός.?????‒◡ κατ’ ὀλίγον φθίχθησαν, ἐπεὶ ὀλοὸς κτάνε καπνός. da der verderbliche Rauch sie tötete. zakrátko zhynuli též, neb plyn k nim pronikl zhoubný. Μοῦνος ἐγὼ λιπόμην πύματος φύλου ἄπο ζώῳν,?????‒‒ Μοῦνος ἐγὼ λιπόμην πύματος φύλου ἄπο ζώῳν, Nur ich blieb als letzter vom Stamm der Lebewesen zurück, Jediný zůstal jsem já tu poslední ze tvorů oněch, οἷα γὰρ ἐφθάραται λαιμαγρίῃς ἰδίῃσι?????‒◡ οἷα γὰρ ἐφθάραται λαιμαγρίῃς ἰδίῃσι die sich durch die eigene Habgier zugrunde gerichtet hatten kteří zahynuli ta na vlastní hrabivou mysl,
Krit.:
(grc) λαιμαργίῃς deb.
Sim.:
(grc) λαιμαγρίῃς] λαιμαγρία inde a Platone ( R. 619b) legitur
καὶ πόθος μὲν ἀμετρήτου κέρδούς γε ἔπεφνε.«?????‒◡ καὶ πόθος μὲν ἀμετρήτου κέρδους γε ἔπεφνε.« und die das unermessliche Verlangen nach Gewinn tötete.“ a je nezřízená zde po zisku zhubila touha.“
Krit.:
(grc) κέρδους deb.
Anm.:
(grc) 168. Der Vers hat eine rahmende Funktion und stellt die ganze Erzählung des Außerirdischen unter das Thema „Folgen maßloser Gewinnsucht“.
Ὣ φάτο θὴρ φρόνιμος, Φράντης μετέθηκε ἅπαντα.?????‒◡ Ὣς φάτο θὴρ φρόνιμος, Φράντης μετέθηκε ἅπαντα. So sprach das vernunftbegabte Tier, Franta aber übersetzte alles. Tak pravil rozumný tvor a Franta přeložil všechno.
Krit.:
(grc) Ὡ E: Ὣς deb.
E p. 145 Ἐν πλοίῳ δ’ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ?????‒‒ Ἐν πλοίῳ δ’ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ Im Schiff waren alle still geworden, Všichni v plavidle našem tu umlkli, seděli tiše, ῥήματα θηωροῦντες, ἐπεὶ μάλα κάρτερον ἤεν.?????‒◡ ῥήματα θηωροῦντες, ἐπεὶ μάλα κάρτερον ἦεν. als sie die Worte hörten, denn es war eine sehr starke Erzählung. věci ty kontemplujíce neb silná fakta to byla.
Krit.:
(grc) ἦεν deb.
Ὕστερον αὖ πύματον λελιπόντες ἄνερα πλάνῃ?????‒‒ Ὕστερον αὖ πύματον λελιπόντες ἀνέρα πλάνῃ Später verließen wir den letzten Mann wieder auf dem Planeten Později posledního tam planety nechavše muže,
Krit.:
(grc) ἀνέρα deb.
Anm.:
(grc) 222-226: Formelhafte Verse als Episodenübergang.
ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον θαυμάζοντες περὶ πάντων.?????‒‒ ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον θαυμάζοντες περὶ πάντων. und flogen in den Kosmos, über alles verwundert. vzhůru jsme do kosmu vzlétli a všem se divili věcem.
Sim.:
(grc) vide supra ad 37
Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο?????‒◡ Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Von dort flogen wir in den Tiefen des leeren Kosmos Odtud dále jsme pluli tam propastmi prázdného kosmu,
Sim.:
(grc) vide supra ad 36‒38
Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.?????‒‒ Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν. auf der Suche nach Mandys und dem weltbewachenden Schaf auch. Mandyse hledajíce a ovci, jež sleduje vesmír.
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 1,8
Πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’, ᾧ τοι ἔναιον?????‒◡Abbildung () Πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’, ᾧ τοι ἔναιον Dann kamen wir auf einen Planeten, auf dem Na planetu jsme pak přišli, na které bydleli tvoři ξεῖναι οὐσῖαι χαλεπαὶ ἔπεσιν διαγράψαι,?????‒‒ ξεῖναι οὐσῖαι χαλεπαὶ ἔπεσιν διαγράψαι, Fremde Wesen, schwierig mit Worten zu beschreiben. velmi podivní také, a těžko slovy je popsat.
Sim.:
(grc) ~ Astr. 10,30
αἳ μὲν φοίταον πεδίον πισύρεσσι πόδεσσι?????‒◡ αἳ μὲν φοίταον πεδίον πισύρεσσι πόδεσσι Sie gingen auf dem Boden mit vier Füßen Po zemi kráčeli totiž ti tvoři po čtyřech nohách, καὶ εἶχον χεῖρας ἢ χήλας ἐξ ἰδὲ κρᾶτος?????‒◡ καὶ εἶχον χεῖρας ἢ χηλὰς ἐξ ἰδὲ κρατὸς Und hatten Hände oder Klauen, die aus dem Kopf ale měli též pracky, anebo jakési ruce,
Krit.:
(grc) χηλὰς deb.(grc) κρατὸς deb.
Anm.:
(grc) „Kopffüß(l)er“ existieren auch in der realen Welt. Sie bilden die Gruppe der ausschließlich im Meer lebenden Tintenschnecken (ugs. „Tintenfische“) oder Cephalopoda.
φῡούσας ἰδὲ καὶ τρία ὄμματα θαῦμα ἴδεσθαι.?????‒‒ φῡούσας ἰδὲ καὶ τρία ὄμματα θαῦμα ἰδέσθαι. wuchsen und drei Augen, ein Wunder anzuschauen. z jejich rostoucí hlavy a oči tři, na podiv pohled.
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
Sim.:
(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
Καὶ ἦσαν φύσεες μὲν χρώμασι πᾶσι φαειναὶ?????‒‒ Καὶ ἦσαν φύσεες μὲν χρώμασι πᾶσι φαειναὶ Sie waren Wesen, die in allen Farben glänzten, A byly bytosti tyto i zářivé, rozličných barev, χλωραὶ καὶ κύαναι καὶ ἐρυθραὶ καὶ ἰδὲ λευκαὶ?????‒‒ χλωραὶ καὶ κύαναι καὶ ἐρυθραὶ καὶ ἰδὲ λευκαὶ grün, blau, rot und weiß žluté, modré a rudé a jiné byly zas bilé, χρωΐ γε παμπόλλῳ καὶ χάρμα ἔην ὁράασθαι.?????‒‒ χρωΐ γε παμπόλλῳ καὶ χάρμα ἔην ὁράασθαι. auf der ganzen Haut: es war eine Freude zu sehen. ve všech možných tam barvách, to radost bylo se dívat. Ταῦται οὐσῖαι οὐκ οἴκους οἰκοδόμησαν,?????‒◡ Ταῦται οὐσῖαι οὐκ οἴκους οἰκοδόμησαν, Diese Wesen bauten keine Häuser, Tyto bytosti také však neměly sídla svá v domech, ἀλλ’ ἐν μύκῃσίν τοι ἔναιον ὀμβριμοφῦτοις,?????‒‒ ἀλλ’ ἐν μύκῃσίν τοι ἔναιον ὀμβριμοφύτοις, sondern wohnten in großgewachsenen Pilzen. ale v obrovských houbách tam bydlely, mocného vzrůstu,
Krit.:
(grc) ὀμβριμοφύτοις deb.
ἐν τοῖς μύκῃσίν γ’ οἰκήματ’ ἐοῖς ὀρύσαντο.?????‒◡ ἐν τοῖς μύκῃσίν γ’ οἰκήματ’ ἐοῖς ὀρύσαντο. In diese Pilze hatten sie ihr Haus gegraben. a v těchto velikých houbách si vykopávaly sídla. Οὐσῖαι φρόνιμαι ἦσαν ξεῖναι ἄτοποί περ?????‒◡ Οὐσῖαι φρόνιμαι ἦσαν ξεῖναι ἄτοποί περ Die fremden und sonderbaren Wesen waren vernunftbegabt Byly to bytosti chytré, byť divné a na výsost cizí, καὶ γλώσσην μὲν ἔχοντ’ ἰδίην λιγυρὴν δέτε φωνήν,?????‒‒ καὶ γλώσσην μὲν ἔχοντ’ ἰδίην λιγυρὴν δέ τε φωνήν, Und hatten eine eigene betrübliche Sprache und Stimme, měly jazyk též svůj a libým mluvily hlasem,
Krit.:
(grc) λιγυρὴν M: λυγρὴν E(grc) δέ τε deb.
ὡς καὶ Φράντα μεταφρήζων μετατίθετο ῥῆμα.?????‒◡ ὡς καὶ Φράντα μεταφρήζων μετατίθετο ῥῆμα. so dass auch Franta, Übersetzer, die Rede übersetzte. takže tlumočník Franta nám všechny přeložil řeči. Οὔδ’ οἱ τετράποδες χαλεποὶ ἡμῖν ἐφανοῦντο,?????‒◡ Οὐδ’ οἱ τετράποδες χαλεποὶ ἡμῖν ἐφανοῦντο, Die Vierfüßler schienen uns nicht schlechtgesonnen, Aniž čtyřnožci tito se zlými nám jevili býti,
Krit.:
(grc) Οὐδ’ deb.
ἀλλά γε ξεινοφίλοι καὶ ἡμῖν πρόφρονες ἦσαν?????‒◡ ἀλλά γε ξεινόφιλοι καὶ ἡμῖν πρόφρονες ἦσαν sondern waren gastfreundlich und uns wohlgesonnen ale pohostinní a laskaví všichni k nám byli,
Krit.:
(grc) ξεινόφιλοι deb.
καί γε σέβοντ’ ἡμᾶς ὡς δαίμονας οὐρανίωνας.?????‒◡ καί γε σέβονθ’ ἡμᾶς ὡς δαίμονας οὐρανίωνας. und sie verehrten uns wie himmelsbewohnende Götter. neboť nás uctívali jak bohy, přišedší s nebe.
Sim.:
(grc) δαίμονας οὐρανίωνας] cf. clausulam Homericam θεοὶ Οὐρανίωνες (Il. 1,570 et al.)
Δεῖξαν καὶ ἡμῖν τινα εἰκόνα ὡς αἴνιγμα?????‒◡Abbildung (natures_majesty.webp) Δεῖξαν καὶ ἡμῖν τινα εἰκόνα ὡς αἴνιγμα Sie zeigten uns auch Bilder wie Rätsel. Ukázali nám také pak jakýs záhadný obraz, εἰν μεγάλῃ πίνακί σφισιν ἁγνὸν εἶχον ἄγαλμα,?????‒◡ εἰν μεγάλῃ πίνακί σφισιν ἁγνὸν εἶχον ἄγαλμα, In einem großen Bild hatten sie ihr heiliges Götterbild, na velké tabuli jakés, to byl jim posvátný předmět ὡς εἰν τῇ οὔτις δύναται φρόνιμόν τι θέασθαι,?????‒‒ ὡς εἰν τῇ οὔτις δύναται φρόνιμόν τι θεᾶσθαι, so dass man auf ihm nichts Vernünftiges erkennen konnte, neboť nebylo tam nic vidět, co mělo by smysl,
Krit.:
(grc) θεᾶσθαι deb.
ἀλλ’ ἦσαν μούνως σπῖλοί τινες κηλῖδές τε.?????‒◡ ἀλλ’ ἦσαν μούνως σπῖλοί τινες κηλῖδές τε. sondern es waren nur Schmutz und Flecken. ale jen jakési skvrny a také jakési čáry.
Anm.:
(grc) σπῖλοί τινες κηλῖδές τε] σπῖλος und κηλίς sind beides keine Homerwörter. Die Akzentuierung von σπῖλος (sonst kurzes Iota) folgt Herodian (Hdn. Gr. 2,920). Siehe LSJ s.v. σπίλος.
Καὶ φῆσαν ταύτην τὴν εἰκόνα τοῖσι δοθῆναι?????‒‒ Καὶ φῆσαν ταύτην τὴν εἰκόνα τοῖσι δοθῆναι Sie sagten, dieses Bild sei ihnen gegeben worden A tu říkali nám, že obraz tento jim dali E p. 146 πρῶτα θεῶν μακάρων ἄπο τῶν μὲν ἐπουρανιώνων.?????‒‒ πρῶτα θεῶν μακάρων ἄπο τῶν μὲν ἐπουρανιώνων. Zuerst von den großen himmlischen Göttern. dříve blažení bozi, již dolů sestoupli s nebe. Εἴ κέν τις βλέψῃ εἰν εἰκόνι τι φρόνιμον φώς,?????‒‒ Εἴ κέν τις βλέψῃ εἰν εἰκόνι τι φρόνιμον φώς, Wenn jemand auf dem Bild etwas Vernünftiges sähe, Jestliže na obraze tom muž cos se smyslem spatří, τοῦτος φὼς ἔσεται ἀγαθὸς ἠΰς τε καλός τε,?????‒◡ τοῦτος φὼς ἔσεται ἀγαθὸς ἠΰς τε καλός τε, dann wird er ein guter und schöner Mann, tento muž bude dobrý a vznešený, jakož i krásný,
Sim.:
(grc) ἠΰς τε καλός τε] cf. clausulam Homericam ἠΰς τε μέγας τε (Il. 2,653 et al.)
ἀλλ’ εἰ φὼς οὔτι βλέψῃ πίνακι φρόνιμόν περ,?????‒◡ ἀλλ’ εἰ φὼς οὔτι βλέψῃ πίνακι φρόνιμόν περ, aber wenn der Mann auf dem Bild nichts Vernünftiges sähe, ale když na tabuli muž jiný nic se smyslem nezří, τοῦτον ἀποκτάμεναι πᾶσιν δέον ἐστὶ πολῖταις?????‒‒ τοῦτον ἀποκτάμεναι πᾶσιν δέον ἐστὶ πολίταις dann müssen ihn alle Bürger töten, potom občané všichni ho mají povinnost zabít,
Krit.:
(grc) πολίταις deb.
ὡς βλαβερόν τε κακὸν ζωῆς οὐκ ἄξιον ὄντα.?????‒◡ ὡς βλαβερόν τε κακὸν ζωῆς οὐκ ἄξιον ὄντα. da er schädlich und schlecht und des Lebens nicht würdig sei. jakožto zhoubného muže a špatného, jenž žíti nemá. Ἀλλ’ ὡς οἳ φῆσαν, οὔτις τί βλέπειν ἱκανὸς ἦν?????‒‒ Ἀλλ’ ὣς οἳ φῆσαν, οὔτις τι βλέπειν ἱκανὸς ἦν Aber als sie dies sagten, war keiner in der Lage, etwas zu sehen Ale tak jak nám řekli, že nikdo nic nemohl vidět
Krit.:
(grc) οὔ τίς τι deb.
εἰκόνος εἰν πινάκῃ· θαμέναι πάντες γε δέοντο.?????‒◡ εἰκόνος εἰν πινάκῃ· θαμέναι πάντες γε δέοντο. auf der Bildtafel. Wir mussten alle sterben. na té obrazu desce a všichni že měli by zemřít.
Krit.:
(grc) πυθέσθαι deb.
〈Νῦν περὶ τῆς πίνακός γε θέλον ζητεῖν τε πύθεσθαι〉 ?????‒‒ 〈Νῦν περὶ τῆς πίνακός γε θέλον ζητεῖν τε πυθέσθαι〉 Jetzt wollten sie über das Bild suchen und nachfragen Nyní se na tabuli tu chtěli byptat a zjistit, καὶ ἠμᾶς ἔθελόν γ’ εἰρωτᾶν ὥστε θεούς περ?????‒◡ καὶ ἡμᾶς ἔθελόν γ’ εἰρωτᾶν ὥστε θεούς περ und sie wollten uns fragen wie Götter, a nás chtěli se na ni též otázat, jakožto bohů,
Krit.:
(grc) ἡμᾶς deb.
οὐρανόθεν καταβάντας ‒ ἐπεὶ νόος ἐστὶ μέγιστος –?????‒◡ οὐρανόθεν καταβάντας ‒ ἐπεὶ νόος ἐστὶ μέγιστος – die vom Himmel herabgekommen sind – denn unser Verstand ist sehr groß – kteří sestoupli s nebe, neb máme nejvyšší moudrost.
Sim.:
(grc) οὐρανόθεν καταβάντας] vide supra ad Astr. 3,8; Astr. 10,62(grc) νόος ἐστὶ μέγιστος] cf. formulam Homericam κράτος ἐστὶ μέγιστον (Il. 2,118 et al.).
Ἡμῖν δερκόμενοις οὔτις φρονίμη φάνε μορφή.?????‒‒ Ἡμῖν δερκομένοις οὔτις φρονίμη φάνε μορφή. Uns erschien beim Anschauen aber keine vernünftige Form. Nám, když na to jsme zřeli se jasný tvar nejevil žádný.
Krit.:
(grc) δερκομένοις deb.
Εἰς τέλος ἰητὴρ καὶ τεχνόσοφος δέτε Βοῦρδα?????‒◡ Εἰς τέλος ἰητὴρ καὶ τεχνόσοφος δέ τε Βοῦρδα Schließlich hatte der Arzt und Techniker Burda Nakonec ale náš lékař a moudrý technik i Burda
Krit.:
(grc) δέ τε deb.
φροντὶν καί τι νόημα λάβον πίνακος πέρι ταύτης.?????‒‒ φροντὶν καί τι νόημα λάβον πίνακος πέρι ταύτης. einen Gedanken und eine Idee zu dem Bild. dostali nápad a názor tam o té obrazu desce:
Krit.:
(grc) ταύτης M: ταῦτῃς E
Πρῶτα μὲν ἰητὴρ ὀφθαλμοὺς ἐξήτησεν?????‒◡ Πρῶτα μὲν ἰητὴρ ὀφθαλμοὺς ἐξήτησεν Zuerst prüfte der Arzt die Augen Nejprve prozkoumal lékař těch tvorů čtyřnohých oči πολλῶν τετραπόδων ξείνων καὶ εἷλε νόημα,?????‒◡ πολλῶν τετραπόδων ξείνων καὶ εἷλε νόημα, Vieler fremder Vierfüßer und hatte den Gedanken, mnohých, a prozkoumav je, tu k tomu názoru došel, ὡς μὲν τετράποδες πάντες καὶ τυφλοὶ ἔησαν?????‒◡ ὡς μὲν τετράποδες πάντες καὶ τυφλοὶ ἔησαν dass alle Vierfüßer blind waren že tito čtyřnožci všichni jsou totiž na jedno slepí
Anm.:
(grc) 263f.: Das erblindete Mittelauge erinnert an den durch Odysseus geblendeten einäugigen Polyphem.
ὄμματι εἰν μέζω τε δύω ἀγαθώ περ ἐέστην.?????‒‒ ὄμματι εἰν μέσσῳ τε δύω ἀγαθώ περ ἐέστην. im mittleren Auge und nur zwei gute Augen hatten. oko, co uprostřed mají, však druhé dvě oči jsou dobré.
Krit.:
(grc) μέσσῳ deb.
Ἐκ νηὸς κάλεσαν Τόνδην ῥόβοτον πολύμητιν?????‒◡ Ἐκ νηὸς κάλεσαν Τόνδην ῥόβοτον πολύμητιν Aus dem Schiff rief er Tonda, den verständigen Roboter Z lodi pak zavolali tam chytrého robota Tondu, καί μιν βλεψαμέναι εἰς εἰκόνα τὴν ἐπίτελλον?????‒◡ καί μιν βλεψάμεναι εἰς εἰκόνα τὴν ἐπίτελλον Und befahl ihm, auf das Bild zu schauen, a pak mu nařídili se na tu tabuli dívat
Krit.:
(grc) βλεψάμεναι deb.
ὡς τρισὶν ὀφθαλμοῖς· ὅδε πείθετο Τόνδα ῥοβώτης?????‒‒ ὡς τρισὶν ὀφθαλμοῖς· ὅδε πείθετο Τόνδα ῥοβώτης als ob er drei Augen hätte. Der Roboter Tonda gehorchte jakoby oči měl tři – a robot poslechl Tonda, καὶ τοῖσιν δεῖξεν εἰν αὐτοῦ τηλεορώσει?????‒‒ καὶ τοῖσιν δεῖξεν εἰν αὐτοῦ τηλεορώσει und zeigte ihnen auf seinem Bildschirm a pak jim ukázal též tam na své rozvidné skříňce εἰκόνα, τὴν εἶδέν γ’ ἥως τρισὶν ὀφθαλμοῖσιν·?????‒◡ εἰκόνα, τὴν εἶδέν γ’ ἥως τρισὶν ὀφθαλμοῖσιν· das Bild, das er wie mit drei Augen sah. obraz, který by viděl, když třema by očima hleděl. ὄρνιν μὲν μεγάλην ἥως χθονὶ ὄρνις αἰητὸς?????‒◡ ὄρνιν μὲν μεγάλην ἥως χθονὶ ὄρνις αἰητὸς Es war ein großer Vogel, wie der Adler auf der Erde, Pták tam veliký byl, jak na zemi bývá pták orel, μακρῇσιν πτερύγεσσι πεταζόμενην ἐν ἀῆρι?????‒◡ μακρῇσιν πτερύγεσσι πεταζομένην ἐν ἀῆρι der mit großen Flügeln in der Luft flog mohutnými tam křídly jak vzhůru nese se vzduchem,
Krit.:
(grc) πεταζομένην deb.
καὶ δρύα καὶ σπιλάδας ἰδὲ καὶ καλιῇ δέτε τέκνα,?????‒◡ καὶ δρύα καὶ σπιλάδας ἰδὲ καὶ καλιῇ δέ τε τέκνα, sowei Bäume und Felsen und Kinder in einem Nest. jakož i stromy a skály a hnízdo, v něm mladí práci,
Krit.:
(grc) δέ τε deb.
τοῖσιν δ’ οἰωνὸς φέρεν ἰχθὺν εἰν ὀνύχεσσιν.?????‒◡ τοῖσιν δ’ οἰωνὸς φέρεν ἰχθὺν εἰν ὀνύχεσσιν. Diesen brachte der Vogel einen Fisch in seinen Krallen. těm pak veliký pták tam nese ve spárech rybu.
Sim.:
(grc) φέρεν ἰχθὺν εἰν ὀνύχεσσιν] cf. Il. 12,202.220 (φοινήεντα δράκοντα φέρων ὀνύχεσσι πέλωρον); Od. 15,161 (αἰετὸς ἀγρὴν χῆνα φέρων ὀνύχεσσι πέλωρον)
Ἔγνωμεν φανερῶς κομπουτῆρός τινος ἔργον?????‒◡ Ἔγνωμεν φανερῶς κομπουτῆρός τινος ἔργον Wir erkannten offensichtlich das Werk eines Computers, Poznali jsme teď zřejmě, že počítače je to dílo πυκνὰ λογισάμενον τρισὶν ὄμμασι μοῦνον ὁρᾶσθαι?????‒‒ πυκνὰ λογισάμενον τρισὶν ὄμμασι μοῦνον ὁρᾶσθαι der in der Lage war mit drei Augen zu sehen. složitě spočítané, by pouze tři oči je zřely, E p. 147 καὶ ὥς τις δῶκεν τὴν εἰκόνα τετραπόδεσσι?????‒◡ καὶ ὥς τις δῶκεν τὴν εἰκόνα τετραπόδεσσι Und so gab einer das Bild den Vierfüßern, a že as někdo dal ten obraz čtyřnohým tvorům δυσγεμέην τριτάτου τοῦ ὀφθαλμοῖο ἀμῦναι,?????‒‒ δυσγενε〈ί〉ην τριτάτου τοῦ ὀφθαλμοῖο ἀμῦναι, um die Missbildung des dritten Auges abzuwehren. aby tak degeneraci jim odvrátil třetího oka,
Anm.:
(grc) Das Bild stellt sich als Werk einer fremden Intelligenz heraus, das die entwicklungsbedingte Erblindung des dritten Auges künstlich aufhalten soll. Křesadlo bezog sich auf eine wirklich vorhandene Vorlage (die 3D-Holusion „Nature’s Majesty“ von NVision aus dem Jahr 1993).
ἀλλὰ ταχὺς μὲν ἔην καὶ οὐ δυνατὴ καταλῦσαι?????‒‒ ἀλλὰ ταχὺς μὲν ἔην καὶ οὐ δυνατὴ καταλῦσαι Aber er war schnell und er konnte nicht ale ta nastala rychle a nelze ji zarazit bylo ἐκκλησὶν διὰ τεχνομένην, ὥς περ θέλε τοῦτος·?????‒◡ ἐκκλησὶν διὰ τεχνομένην, ὥς περ θέλε τοῦτος· Durch die künstliche ?, wie er es wollte. umělým výběrem tvorů, jak zřejmě ten dárce měl v plánu. Τὸν Τόνδην κτῖσαι ἄλλην τὴν εἰκόν’ ἄνωγον,?????‒◡ Τὸν Τόνδην κτίσσαι ἄλλην τὴν εἰκόν’ ἄνωγον, Ich hieß Tonda ein anderes Bild machen, Tondovi pak jsem dal rozkaz, by jiný vytvořil obraz,
Krit.:
(grc) κτίσσαι deb.
ἐν τῇ γ’ αἰητὸς δυσὶν αὖτ’ ὁραατέος εἴῃ?????‒‒ ἐν τῇ γ’ αἰητὸς δυσὶν αὖτ’ ὁραατέος εἴη auf dem man einen Adler mit zwei Augen sehen konnte, ve kterém skrytý orel a ostatní mohlo se vidět
Krit.:
(grc) εἴη deb.
ὀφθαλμοῖς, εἴ κεν κατόπισθεν βλέψατο ζῷον.?????‒◡ ὀφθαλμοῖς, εἴ κεν κατόπισθεν βλέψατο ζῷον. wenn das Tier nach hinten blickt. pouze očima dvěma, když za povrch tvor by se díval. Σφόδρα λογιζόμενος ῥόβοτος Τόνδης ἑ ποίησεν.?????‒◡ Σφόδρα λογιζόμενος ῥόβοτος Τόνδης ἑ ποίησεν. Tonda überlegte stark und machte es. Prudce tu počítaje ho robot vytvořil Tonda. Τὴν μὲν γηθοσύνοί γε τετάρποδες εἰσορόωντο,?????‒◡ Τὴν μὲν γηθόσυνοί γε τετάρποδες εἰσορόωντο, Freudig sahen ihn die Vierfüßer Čtyřnozí tvorové oni se na něj dívali s plesem,
Krit.:
(grc) γηθόσυνοί γε deb.
ὡς τοὶ αἰητὸν θεὸν ὑψηλὸν σέβον αὐτοί.?????‒‒ ὡς τοὶ αἰητὸν θεὸν ὑψηλὸν σέβον αὐτοί. Und verehrten die Adler als hohen Gott. neboť uctívají si tam orla co vrchního boha. Ἡμεῖς δ’ ἐξείης ἐπιβήσαμεν ἀστεροπλοῖον,(vt)?????‒◡ Ἡμεῖς δ’ ἐξείης ἐπιβήσαμεν ἀστερόπλοιον,(vt) Wir aber gingen sogleich in unser Sternenschiff, My pak po řadě zase jsme vstoupili v plavidlo hvězdné,
Krit.:
(grc) ἀσττερόπλοιον deb.
Anm.:
(grc) 286f.: Formelverse zum Abschluss der Episode, siehe Komm. Astr. 1,210‒214.
ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον ξεῖνον πλάνην λελιπόντες?????‒◡ ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον ξεῖνον πλάνην λελιπόντες flogen in den Kosmos und verließen den fremden Planeten vzhurů jsme ve vesmír vzlétli a planetu nechali cizí, (Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν).?????‒‒ (Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν). auf der Suche nach Mandys und dem kosmosbetrachtenden Schaf auch. (Mandyse hledajíce a ovci jež sleduje vesmír.)
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 1,8
Πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’ ἀστρονέοντες,?????‒◡ Πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’ ἀστρονέοντες, Dann kamen wir auf unserer Reise zu einem Planeten, Na planetu jsme pak přišli tam při své hvězdnaté plavbě,
Sim.:
(grc) vide supra ad 38
ὡς μὲν ἀῆρα ἔχεν καί που ζῆν μῆλα δύναντο.?????‒◡ ὡς μὲν ἀῆρα ἔχεν καὶ ποῦ ζῆν μῆλα δύναντο. weil er Atmosphäre besaß und auf ihm Schafe leben konnten. která měla též vzduch a na níž žít mohly ovce,
Krit.:
(grc) ὃς (cf. tr. Boh. která) deb.(grc) καὶ ποῦ deb.
Οὗτος ξεινότατος πάντων ἡμῖν ἐφάνεσκεν.?????‒◡ Οὗτος ξεινότατος πάντων ἡμῖν ἐφάνεσκεν. Er schien uns der fremdeste von allen zu sein. a ta se nejdivnější nám zdála ze všech těch planet. Ξεῖνον μὲν πεδίον τε λίπος τι κακόν ἑ κάλυψεν,?????‒◡ Ξεῖνον μὲν πεδίον τε λίπος τι κακόν ἑ κάλυψεν, Eine fremde Oberfläche und schlechtes Fett verhüllte ihn. Divná leč země to byla a pokrytá hnusným snad tukem, αἰσχά κακωδίη πνεῦεν πλάνην κάτα πάντα.?????‒◡ αἰσχρὰ κακωδίη πνεῦεν πλάνην κάτα πάντα. Auf dem ganzen Planeten roch es übel. také ohyzdný smrad tam vanul po celé hvězdě.
Krit.:
(grc) αἰσχρὰ deb.
Οὔδε τέ τις βοτάνη ἔσκεν πλάνῃ ἐνὶ τούτῳ,?????‒‒ Οὐδέ τέ τις βοτάνη ἔσκεν πλάνῃ ἐνὶ τούτῳ, Es gab keine Pflanzen auf diesem Planeten, Ani rostliny žádné tam nebyly na oběžnici,
Krit.:
(grc) Οὐδέ deb.
ἀλλὰ φύον ξεῖνοι μῆκοι στερεοὶ χθονὶ ῥάβδοι.?????‒‒ ἀλλὰ φύον ξεῖνοι μῆκοι στερεοὶ χθονὶ ῥάβδοι. sondern fremde große Stäbe wuchsen auf der Erde. ale ze země rostly tam divné, tvrdé leč pruty.
Anm.:
(grc) μῆκοι] Hier als Adjektiv im Sinne von μακροί verwendet.
Τῷδ’ ἔπι ἐρχόμενοι κεκαμήκαμεν ἠΰτε θῆρες?????‒◡ Τῷδ’ ἔπι ἐρχόμενοι κεκαμήκαμεν ἠΰτε θῆρες Als wir dahin kamen, ermüdeten wir wie Tiere, Po té se procházejíce jsme znaveni byli jak zvíře, ὡς μὲν καρτοτέρη χθονίῃ ἦν ἶς βαρύτητος.?????‒◡ ὡς μὲν καρτοτέρη χθονίῃ ἦν ἲς βαρύτητος. da eine starke Schwerkraft auf dem Boden herrschte. neboť tam silnější byla než na Zemi gravity síla.
Krit.:
(grc) ἲς deb.
Θῆρας μὲν ξείνους περ ἐλεύσομεν θαῦμα ἴδεσθαι?????‒‒ Θῆρας μὲν ξείνους περ ἐλεύσσομεν θαῦμα ἰδέσθαι Wir sahen fremde Tiere, ein Wunder zu schauen, Zvířata prapodivná jsme viděli, na podiv pohled,
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
Sim.:
(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194. Cf. etiam 37
φθείρεσσιν γαίῃ περ ἐοικότας, ἀλλὰ πέλωρα,?????‒◡ φθείρεσσιν γαίῃ περ ἐοικότας, ἀλλὰ πέλωρα, die Läusen auf der Erde ähnelten, aber sie waren reisig podobná pozemským vším, leč byla obludně velká, τούτων μὲν μέγεθος τῶν πώλων ἶσον ἔεσκεν.?????‒◡ τούτων μὲν μέγεθος τῶν πώλων ἶσον ἔεσκεν. von der Größe Fohlen gleich. neboť se velikostí tam snadno rovnala koním. Οἱ μεγάλοι φθεῖρες ρύγχοισιν ἑοῖς τρυπάνιζον?????‒◡ Οἱ μεγάλοι φθεῖρες ῥύγχοισιν ἑοῖς τρυπάνιζον Die großen Läuse bohrten mit ihren Rüsseln Tyto obrovské vši pak vrtaly rypáky v zemi,
Krit.:
(grc) ῥύγχοισιν deb.
τοῦ πλάνου δάπεδον, αἴνιγμα τόδ’ ἔσκε θεωρεῖν.?????‒‒ τοῦ πλάνου δάπεδον, αἴνιγμα τόδ’ ἔσκε θεωρεῖν. In den Erdboden des Planeten, ein Rätsel anzuschauen. v půdě planety té, což záhadné na pohled bylo. Εἳς μὲν ἐμῶν ἑτάρων φείσρῳ ξεῖνον βάλε θῆρα.?????‒◡ Εἷς μὲν ἐμῶν ἑτάρων φείσρῳ ξεῖνον βάλε θῆρα. Einer meiner Gefährten traf ein fremdes Tier mit seinem Phaser. Jeden z dobrých mých druhů tu zvíře zastřelil fejzrem.
Krit.:
(grc) εἷς deb.
E p. 148 Βλήμενος ἐξαπίνης διεφήνατο ἠΰτ’ ὀμίχλη?????‒‒ Βλήμενος ἐξαπίνης διεφήνατο ἠΰτ’ ὀμίχλη Sofort verschwand das getroffene wie Nebel Trefeno zprůhlednělo tu ihned na způsob mlhy,
Sim.:
(grc) 304sq.: vide supra ad Astr. 3,135sq.
καὶ μὲν ἄφαντον ἔφυ τὸ πέλωρ καὶ οὐ πλέον ἔσκεν.?????‒◡ καὶ μὲν ἄφαντον ἔφυ τὸ πέλωρ καὶ οὐ πλέον ἔσκεν. Und das Monster war verschwunden und war nicht mehr. a potom zmizelo vůbec a obludy nebylo více. Οἱ δ’ ἄλλοι φθεῖρες φανερῶς μὲν οὔτι νόησαν,?????‒◡ Οἱ δ’ ἄλλοι φθεῖρες φανερῶς μὲν οὔτι νόησαν, Die anderen Läuse hatten es offensichtlich nicht bemerkt, Ostatní dokola vši si toho nevšimly zřejmě, φαῦλοι καὶ βραδέες καὶ κωφοὶ θῆρες ἔεσκον.?????‒◡ φαῦλοι καὶ βραδέες καὶ κωφοὶ θῆρες ἔεσκον. es waren faule, langsame und taube Tiere. neboť to zvěř byla mrzká a pomalá, jakož i tupá. Ἀλλὰ μὲν ἐκ τρώγλης, τὴν φθεὶρ κταμένος τρυπάνισεν,?????‒◡ Ἀλλὰ μὲν ἐκ τρώγλης, τὴν φθεὶρ κτάμενος τρυπάνισσεν, Aber aus dem Loch, das die tote Laus gebohrt hatte, Avšak tu z otvoru toho, jejž vší byl vyvrtal rypák
Krit.:
(grc) κτάμενος deb.
σφόδρα τε καὶ μαλερῶς ἔθορεν μάλα αἷμα κελαινόν.?????‒◡ σφόδρα τε καὶ μαλερῶς ἔθορεν μάλα αἷμα κελαινόν. floß heftig und stark schwarzes Blut. prudce a velice mocně se ven krev řinula temná.
Sim.:
(grc) αἷμα κελαινόν] vide supra ad Astr. 2,93
Ἡμᾶς εἰσορόωντας ἕλε τρόμος εἰδομένους νῦν?????‒‒ Ἡμᾶς εἰσορόωντας ἕλε τρόμος εἰδομένους νῦν Als wir dies sahen, erfasste uns Furcht, da wir jetzt verstanden, Nás, jak toto jsme zřeli, strach pojal; pochopili jsme,
Sim.:
(grc) ἕλε τρόμος] cf. eadem sede Il. 19,14; 22,136
τοῦτον πλανήτην ζῷον δ’ ἔμεναι ἕνα μακρὸν?????‒◡ τοῦτον πλανήτην ζῷον δ’ ἔμεναι ἕνα μακρὸν dass dieser Planet ein einziges großes Tier war, že je planeta tato jen jakési obrovské zvíře, οὐ πέτρης ἰδὲ καὶ γαίης ζωῆς δέτε σαρκὸς?????‒◡ οὐ πέτρης ἰδὲ καὶ γαίης ζωῆς δέ τε σαρκὸς nicht aus Felsen und Erde, sondern aus lebendem Fleisch. ne snad ze skal a hlíny, však z živé celé je tkáně.
Krit.:
(grc) δέ τε deb.
καί γε φόβος μ’ εἷλεν καὶ ἐμοὺς ἐρίηρας ἑταίρους,?????‒‒ καί γε φόβος μ’ εἷλεν καὶ ἐμοὺς ἐρίηρας ἑταίρους, Und mich und meine teuren Gefährten ergriff Angst, A tu pojal mne strach i všechny dobré mi druhy, μὴ πλάνης ζωὸς μαρψείῃ ἠΰτε φθῆρας.?????‒◡ μὴ πλάνης ζωὸς μάρψειεν ἠΰτε φθεῖρας. dass der lebende Planet kämpfe, da er verwundet war. aby nás pl〈a〉neta živá snad nerozmačkala jak vešky.
Krit.:
(grc) μάρψειεν deb.(grc) φθεῖρας (cf. 306) deb.
Εἰς πλοῖον φύγομεν φοβεροὶ μάλα καὶ τρομέοντες.?????‒◡ Εἰς πλοῖον φύγομεν φοβεροὶ μάλα καὶ τρομέοντες. Wir flohen ängstlich und zitternd ins Schiff. Do lodi rychle jsme prchli a všichni třásli se strachem. Αὐτίκα πύραυλος ἔλασεν πλοῖον πεδίωφιν,?????‒◡ Αὐτίκα πύραυλος ἔλασεν πλοῖον πεδίωφιν, Sofort trieb die Rakete das Schiff von der Oberfläche. Ihned tu raketný pohon nám pohnal lodici dobrou,
Anm.:
(grc) 316f.: Formelhafte Verse zum Episodenabschluss, vgl. Astr. 1,211f.
ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον ζωὸν πλάνην λελιπόντες.?????‒◡ ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον ζωὸν πλάνην λελιπόντες. Wir flogen in den Kosmos und verließen den lebenden Planeten. vzhůru jsme ve vesmír vzlétli a planetu nechali cizí. Πλάνητην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’ ᾧ τοι ἔναιον?????‒◡Abbildung () Πλάνητην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’, ᾧ τοι ἔναιον Dann kamen wir zu einem Planeten, auf dem Na planetu jsme pak přišli a na té bydlely zase
Krit.:
(grc) πλανήτην (cf. 311 et passim) deb.
Sim.:
(grc) = 226
Anm.:
(grc) 318-375: In dieser Episode erreicht Nemo einen Planeten, auf dem sich die „Monster“ aus den menschlichen Kinderzimmern nach dem Älterwerden der Kinder zurückziehen. Der Kinderschreck ist ein schon in der hellenistischen Literatur behandeltes Thema, vgl. Call. Dian. 66‒71.
ὄμβριμα ὄντα πέλωρα τὰ γὰρ φόβος ἦν ὀράασθαι?????‒‒ ὄμβριμα ὄντα πέλωρα, τὰ γὰρ φόβος ἦν ὀράασθαι, Riesige Wesen lebten, die anzuschauen ein großer Schrecken war. obrovské obludy jakés, až strach byl na ně se dívat,
Sim.:
(grc) ὄντα πέλωρα] cf. eadem sede Il. 2,321 (δεινὰ πέλωρα). Vide etiam supra ad Astr. 12,252(grc) φόβος ἦν ὁράασθαι] cf. eadem sede Od. 18,4 (μέγας ἦν ὁράασθαι)
λάσια καὶ κέρασιν κνῶδοις χείλῃς τ’ ἀραρῶτα?????‒◡ λάσια καὶ κέρασιν κνῶδοις χείλῃς τ’ ἀραρῶτα Sie waren haarig und hatten Hörner, Zähne und Krallen chlupaté, s různými rohy a zuby, a rovněž i drápy,
Krit.:
(grc) κνώδοις (= κνώδουσι) deb.(grc) χηλῇς (cf. Astr. 6,31) deb.
παμπόλλῃς μορφῇσί τε χρώμασι θαῦμα ἴδεσθαι?????‒‒ παμπόλλῃς μορφῇσί τε χρώμασι θαῦμα ἴδεσθαι in vielen Formen und Farben, ein Wunder zu sehen. všemožné měly tvary a barvy, na podiv pohled.
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
Ἡμῖν ἐρχόμενοις πλάνῃ τοὶ ἐνάντιον ἦλθον?????‒◡ Ἡμῖν ἐρχόμενοις πλάνῃ τοὶ ἐνάντιον ἦλθον Als wir auf den Planeten kamen, gingen sie uns entgegen, Když jsme po planetě šli, tu ony nám naproti vyšly,
Krit.:
(grc) ἐρχομένοις deb.(grc) ἐναντίον (cf. Astr. 11,279) deb.
Sim.:
(grc) ἐναντίον ἦλθον] cf. eadem sede Od. 13,226 (ἐναντίος ἦλθε)
ὡς φανερῶς ἐθέλοντ’ ἡμᾶς ἰδέειν τε πύθεσθαι.?????‒‒ ὡς φανερῶς ἐθέλονθ’ ἡμᾶς ἰδέειν τε πύθεσθαι. da sie uns offensichtlich sehen und fragen wollten. zřejmě, že chtěly nás vidět a zjistit, kdo bychom byli.
Krit.:
(grc) πυθέσθαι deb.
Τῶν τεράτων ἓν μὲν ποτί μευ δράμε χεῖρας ὀρέγνυ?????‒◡ Τῶν τεράτων ἓν μὲν ποτί μευ δράμε χεῖρας ὀρεγνύς, Von den Monstern lief eines zu uns und streckte die Hände aus, Z těchto jedno pak monster se ke mně vydalo během,
Krit.:
(grc) ὀρεγνύς deb.
Sim.:
(grc) χεῖρας ὀρεγνύ] cf. eadem sede Il. 1,351; 22,37 (utroque loco: χεῖρας ὀρεγνύς)
αὐτὰρ ἐγὼ φοβερὸς φεῖσρον ἐρύσας παρὰ μηροῦ?????‒‒ αὐτὰρ ἐγὼ φοβερὸς φεῖσρον ἐρύσας παρὰ μηροῦ ich aber zog ängstlich meinen Phaser vom Schenkel ke mně napřáhlo ruce – a já jsem vytrhl fejzr
Sim.:
(grc) φεῖσρον ἐρύσας παρὰ μηροῦ] cf. formulam Homericam φάσγανον/ξίφος/ἄορ ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ ( Il. 1,190 et al.)
τόδ’ ἔθελον κτάμεναι ἀλλὰ προσέφη μ’ ἐπέεσσιν?????‒◡ τόδ’ ἔθελον κτάμεναι ἀλλὰ προσέφη μ’ ἐπέεσσιν und wollte ihn töten, aber es sprach zu mir mit Worten chtěje obludu zabít; tu na mne začal mluvit γλώσσῃ ἡμετέρῃ· τόδε γὰρ μέγα θαῦμα τέτυκτο·?????‒◡ γλώσσῃ ἡμετέρῃ· τὸ δὲ γὰρ μέγα θαῦμα τέτυκτο· in unserer Sprache: dies war ein großes Wunder. naší domácí řečí, to div byl veliký jistě:
Sim.:
(grc) τόδε γὰρ μέγα θαῦμα τέτυκτο] cf. Il. 18,549 (τὸ δὴ περὶ θαῦμα τέτυκτο); 13,99 (μέγα θαῦμα). Vide etiam Astr. 11,16; Astr. 19,124
»Τίπτ’ Οὐδείς με θέλεις κτάμεναι φείσρῳ πολυπικρῷ?????‒‒ »Τίπτ’, Οὐδείς, με θέλεις κτάμεναι φείσρῳ πολυπίκρῳ „Warum, Nemo, willst du mich töten mit deinem bitteren Phaser, „Pročpak, Nemo, mě chceš tu zabít přehořkým fejzrem,
Krit.:
(grc) πολυπίκρῳ M (recte)
παίδείης ἕταρον τὸν μὲν γνῶναι δέον ἐστί;?????‒◡ παιδείης ἕταρον τὸν μὲν γνῶναι δέον ἐστί; den Gefährten deiner Kindheit, den du doch erkennen musst? druha ze svého dětství, jejž přece musíš snad poznat!?
Krit.:
(grc) παιδείης M (recte)
Εἰμί γ’ ἐγὼ τὸ πέλωρ τόγε νυκτί τοι εἶναι εἰώθει?????‒‒ Εἰμί γ’ ἐγὼ τὸ πέλωρ, τόγε νυκτί τοι εἶναι εἰώθει Ich bin das Monster, das nachts im Kleiderschrank Já jsem přec obluda ona, jež v noci bývala vždycky ἱματιοθήκῃ θαλάμῳ πατρὸς ενὶ οἴκῳ?????‒‒ ἱματιοθήκῃ θαλάμῳ πατρὸς ενὶ οἴκῳ im Schlafgemach im Haus deines Vaters zu sein pflegte v šatníku v ložnici tvé tam ve tvém otcovském domě
Krit.:
(grc) ἐνὶ M (recte)
Sim.:
(grc) ἱματιοθήκῃ] cf. Hsch. κ 648
E p. 149 τειῷ ὡς παιδὸς καὶ ἡδὺ τὸ δεῖμα ἑτοῖμον.?????‒◡ τειῷ ὡς παιδὸς καὶ ἡδὺ τὸ δεῖμα ἑτοῖμον. Als passender und angenehmer Kinderschreck. když jsi ještě byl dítě, a sladkou ti dělala hrůzu. Ἰματιοθήκῃ σύν τοι ἦν νυκτὶ ἑκάστῃ?????‒‒ Ἱματιοθήκῃ σύν τοι ἦν νυκτὶ ἑκάστῃ Ich war nachts in jedem Kleiderschrank. Byl jsem v šatníku s tebou tam přece za každé noci,
Krit.:
(grc) Ἱματιοθήκῃ M (recte)
ἧμος δ’ ἡβήσας καί τοι θάρσος κίχεν ἀνδρός.?????‒◡ ἧμος δ’ ἡβήσας καί τοι θάρσος κίχεν ἀνδρός, Als du heranreiftest und den Mut eines Mannes bekamst, dokud jsi nevyrostl a nenabyl odvahy muže.
Krit.:
(grc) ἦμος deb.(grc) ἥβησας deb.
Τῆμος ἐγὼν ἔλιπον θάλαμον καὶ εἱματοθήκην?????‒‒ τῆμος ἐγὼν ἔλιπον θάλαμον καὶ εἱματοθήκην da verließ ich das Schlafgemach und den Kleiderschrank Tehdy jsem opustl já ten šatník a ložnici tvoji,
Sim.:
(grc) εἱματοθήκην] apud veteres non legitur, sed cf. supra v. 331
τούτῳ πλανήτῃ νῦν ναίω σὺν ἐτάροισιν.?????‒◡ τούτῳ πλανήτῃ νῦν ναίω σὺν ἐτάροισιν. und wohne jetzt mit meinen Gefährten auf diesem Planeten. a teď na oběžnici zde bydlím se svými druhy. ἀλλά σε νῦν ἦλθον ἀσπάζεσθαι ἕταρον ὥς.?????‒‒ Ἀλλά σε νῦν ἦλθον ἀσπάζεσθαι ἕταρον ὥς. Aber ich komme jetzt, um dich als Gefährten zu begrüßen. Ale nyní jsem přišel tě pozdravit jakožto druha, Πολλὰς γὰρ νύκτας ἦμεν σὺν ἀλλήλοισιν?????‒◡ Πολλὰς γὰρ νύκτας ἦμεν σὺν ἀλλήλοισιν Denn viele Nächte waren wir beieinander, neboť po mnohé noci jsme přece bývali spolu, ἱματιοθήκῃ μὲν ἐγὼ σύδε καὶ ἐπὶ εὐνῇ.?????‒‒ ἱματιοθήκῃ μὲν ἐγώ, σὺ δὲ καὶ ἐπὶ εὐνῇ. ich im Kleiderschrank und du im Bett. já tam v šatníku tom a ty jsi v posteli ležel.
Krit.:
(grc) σὺ δὲ: σύδε E
Ἀλλά γε νῦν ἦλθές μ’ ἴδεμεν μὲν ἐμῇ ενὶ χώρῃ?????‒‒ Ἀλλά γε νῦν ἦλθές μ’ ἰδέμεν μὲν ἐμῇ ἐνὶ χώρῃ Doch nun kamst du, um mich zu sehen in meinem Land, Ale nyní jsi přišel mě navštívit zde v mojí zemi,
Krit.:
(grc) ἰδέμεν deb.(grc) ἐνὶ deb.
ἀνὴρ ὥστε μέγας καὶ ἄρχων κοσμοπορεύτων.?????‒‒ ἀνὴρ ὥστε μέγας καὶ ἄρχων κοσμοπορεύτων da du ein großer Mann bist und der Kapitän der Kosmonauten. jsa už veliký muž a kapitán kosmických plavců.
Krit.:
(grc) κοσμοπορευτῶν deb.
τῷδέ μοι ὡς ἐτάρῳ μέγα χάρμα τε κῦδος ὀπάσσων.?????‒‒ τῷδέ μοι ὡς ἐτάρῳ μέγα χάρμα τε κῦδος ὀπάσσων. Damit gibst du mir als Gefährten eine große Freude und Ehre. To mi, že kamarád jsem, teď dělá radost a pýchu.
Krit.:
(grc) ἑτάρῳ deb.
Sim.:
(grc) κῦδος ὀπάσσων] cf. eadem sede Il. 7,205 (κῦδος ὄπασσον) et al. sim.
Ἀλλ’ ἄγε νῦν ἴομεν ἔταροις σὺν ἐμόνδε δόμονδε,?????‒◡ Ἀλλ’ ἄγε νῦν ἴομεν ἔταροις σὺν ἐμόνδε δόμονδε, Aber lass uns nun mit den Gefährten zu mir nach Hause gehen, Avšak pojď! Půjdeme nyní i s druhými do mého domu,
Krit.:
(grc) ἑτάροις deb.
Sim.:
(grc) ἀλλ’ ἄγε νῦν ἴομεν] = Od. 17,190
ὥστε πιαινήσω καί τοι κλυτὰ ξείνια δώσω.«?????‒‒ ὥστε πιαινήσω καί τοι κλυτὰ ξείνια δώσω.« damit ich euch speise und herrliche Gastgeschenke gebe.“ abych tě pohostil tam a skvostné dal hostinné dary.“
Sim.:
(grc) πιαινήσω] haec forma futuri apud veteres non legitur(grc) ξείνια δώσω] cf. eadem sede Od. 9,229 (ξείνια δοίη); 18,405 (ξείνια δῶκα) et al.
Ὣς φάτο· καί νυν ἐγὼν ἔγνων τὸ πέλωρ ἐνὶ θήκῃ?????‒‒ Ὣς φάτο· καί νυν ἐγὼν ἔγνων τὸ πέλωρ ἐνὶ θήκῃ So sprach es und ich erkannte das Monster aus dem Schrank, Tak pravil, a teď i já jsem poznal to z šatníku monstrum, ὡς τόδε ὀφθαλμοῖς ψυχῆς ὁράαν καὶ εἰώθειν?????‒‒ ὡς τόδε ὀφθαλμοῖς ψυχῆς ὁράαν καὶ εἰώθειν wie ich gewohnt war es mit den Augen der Seele zu sehen jak jsem si zvykl je vídat tam kdysi očima duše ἤμασι παιδείης· νοσταλγίη λάβε θυμὸν?????‒◡ ἤμασι παιδείης· νοσταλγίη λάβε θυμόν, in den Tagen der Kindheit. Heimweh ergriff mein Gemüt, v čase dětinství svého, a nostalgický jsem měl pocit.
Sim.:
(grc) νοσταλγίη λάβε θυμόν] cf. formulam Homericam ἄχος/μένος ἔλλαβε θυμόν ( Il. 14,475; 23,468). νοσταλγία verbum veteribus ignotum, sed cf. ngr.
ἀλλά γε φάσματι τῷ ἔπεα πτεροέντα προσηύδων·?????‒‒ ἀλλά γε φάσματι τῷ ἔπεα πτεροέντα προσηύδων· aber ich sagte dem Gespenst die geflügelten Worte: Avšak jsem přízraku tomu teď promlouval perutná slova:
Krit.:
(grc) πτερόεντα deb.
Sim.:
(grc) φάσματι] apud Homerum non legitur(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδων] vide supra ad Astr. 9,69
»Πῶς γὰρ σύ γε φέριστε λαλεῖς καὶ δῶμα πέπαει?????‒‒ »Πῶς γὰρ σύ γε, φέριστε, λαλεῖς καὶ δῶμα πέπασαι „Wie kannst du sprechen, mein Bester, und besitzt ein Haus, „Jak to, že, rozmilý, mluvíš a také svůj máš prý domek,
Krit.:
(grc) πέπασαι deb.
φάσμα μόνον περ ἐὼν παιδὸς θυμοῦ τε δόκησις;?????‒◡ φάσμα μόνον περ ἐὼν παιδὸς θυμοῦ τε δόκησις; obwohl du nur ein Gespenst bist und eine Einbildung des kindlichen Gemüts? ačkoliv pouhý jsi přízrak a dětské představa mysli? οὐ γὰρ ἐγώ περ ἴοιμι τεὸν εἰς χαλκοβατὲς δῶ?????‒‒ οὐ γὰρ ἐγώ περ ἴοιμι τεὸν εἰς χαλκοβατὲς δῶ Ich könnte nicht in dein erzbehauenes Haus gehen, Ani já nepůjdu teď ti do domu s měděným prahem
Krit.:
(grc) ἐγώ M: ἐγω E
Sim.:
(grc) ἐς χαλκοβατὲς δῶ] vide supra ad Astr. 9,232
ὀξέα γιγνώσκων ὅτ’ ὕπαρ οὐκ ἔσσι καὶ αὐτός.«?????‒◡ ὀξέα γιγνώσκων, ὅθ’ ὕπαρ οὐκ ἔσσι καὶ αὐτός.« da ich genau erkenne, dass du selbst nicht real bist.“ neboť jasně to vidím, že ty sám skutečný nejsi.“ Ὣς ἐφάμην· τό με δ’ αὖτις ἀμείβετο κνώδαλον αἰνόν·?????‒◡ Ὣς ἐφάμην· τό με δ’ αὖτις ἀμείβετο κνώδαλον αἰνόν· So sprach ich, aber das riesige Monster antwortete mir wiederum: Takto jsem pravil, a zas mně strašná obluda v odvět:
Sim.:
(grc) κνώδαλον] vide supra ad Astr. 5,274
»Νήπιος ἔσσ’ Οὐδεὶςμαρξισμὸν δεδάηκας,?????‒◡ »Νήπιός ἐσσ’, Οὐδείς, ἢ μαρξισμὸν δεδάηκας, „Du bist töricht, Nemo, oder hast du Marxismus gelernt, „Hloupý věru jsi, Nemo, či snad ses marxismu učil,
Sim.:
(grc) νήπιός ἐσσ’] vide supra ad Astr. 8,286(grc) μαρξισμόν] terminus recentior, cf. ngr. μαρξισμός
ὡς ὀΐεις τὸ ὄναρ τε ὕπαρ δίχα δῑαφέρεσθαι·?????‒‒ ὡς ὀΐεις τὸ ὄναρ τε ὕπαρ δίχα δῑαφέρεσθαι· dass du meinst, dass sich Traum und Realität unterscheiden? myslíš-li realita a sen že se od sebe různí.
Sim.:
(grc) ὄναρ τε ὕπαρ] cf. Od. 19,547 (οὐκ ὄναρ, ἀλλ’ ὕπαρ ἐσθλόν); 20,90 (οὐκ ἐφάμην ὄναρ ἔμμεναι, ἀλλ’ ὕπαρ ἤδη)
Anm.:
(grc) δίχα διαφέρεσθαι] Man beachte die Alliteration und die metrisch bedingte Längung des Iota in διαφέρεσθαι.
μοῦνόν γ’ ἐστὶ τὸ Ὂν μοῦνον χρόνος ἢ ζακενόν τε?????‒◡ μοῦνόν γ’ ἐστὶ τὸ Ὄν, μοῦνον χρόνος ἢ ζακενόν τε, Es gibt nur das Sein, Zeit und Raum, Jediné přece je Jsoucno a jedno čas je a prostor, μοῦνον καὶ ὕλη δέτ’ ἐνεργείη τε ἔασιν?????‒◡ μοῦνον καὶ ὕλη δέ τ’ ἐνεργείη τε ἔασιν, nur eine Materie und Energie gibt es, jedno i energie a hmota přece jsou také,
Krit.:
(grc) δέ τ’ deb.
μοῦνον καὶ ψυχὴ σὺν σώματι – μοῦνον ἔπειτα?????‒◡ μοῦνον καὶ ψυχὴ σὺν σώματι – μοῦνον ἔπειτα nur eine Seele mit dem Körper – und nur jedno jsou tělo a duše, a jedno také je zase φάσμα τε καὶ τὸ ὕπαρ μοῦνον γὰρ πάντα τά γ’ ἐστίν.?????‒◡ φάσμα τε καὶ τὸ ὕπαρ μοῦνον γὰρ πάντα, τά γ’ ἐστίν. ein Gespenst. Denn alles ist nur Realität. přízrak a realita – vše jedno, co jestvuje vůbec E p. 150 ὡς καὶ ἐγὼ τεὸν εἴδωλον θυμοῦ ἔτι παιδὸς?????‒◡ Ὣς καὶ ἐγὼ τεὸν εἴδωλον θυμοῦ ἔτι παιδὸς Daher lebe auch ich, dein Gespenst des kindlichen Gemütes Tak jsem já představa tvá jen pouhá, když jsi byl dítě,
Krit.:
(grc) ὣς deb.
καὶ ὄντως ζώω καί μοι στερεὸν τόδε σῶμα.?????‒◡ καὶ ὄντως ζώω καί μοι στερεὸν τόδε σῶμα. Wirklich und ich habe einen harten Körper. a při tom vskutku jsem živ a pevné toto mám tělo. Ἀλλά γ’ ἐπεὶ ἕταρον οὐκ ἔγνως ὥστε ἐόντα?????‒◡ Ἀλλά γ’ ἐπεὶ ἕταρον οὐκ ἔγνως ὥστε ἐόντα, Aber da du nicht erkennst, dass dein Gefährte existiert, Ale, žes kamaráda ty neuznal za existenci, οὐκ ἄρ’ ἐγὼν ἐθέλω πλεῖν ξεινῖσαι ἐνὶ οἴκῳ.?????‒‒ οὐκ ἄρ’ ἐγὼν ἐθέλω πλεῖν ξεινῖσαι ἐνὶ οἴκῳ. will ich dich auch nicht mehr in meinem Haus bewirten. už si nepřeji víc tě v domě přátelsky hostit!
Krit.:
(grc) ξεινίσσαι deb.
Πλοίαρχος τέτυκες τότε τοι μέγα θυμὸν ἔφυσεν?????‒◡ Πλοίαρχος τέτυκες τό τε τοι μέγα θυμὸν ἔφυσεν, Du bist ein Kapitän, dein Stolz ist gewachsen, Stal se kapitán z tebe a to ti nafouklo mysl,
Krit.:
(grc) τό τε deb.
ἀλλά γ’ ἐγὼ μοῦνον τὸ πέλωρ τὸ τὰ τέκνα φοβεῖται.?????‒‒ ἀλλά γ’ ἐγὼ μοῦνον τὸ πέλωρ, τὸ τὰ τέκνα φοβεῖται. doch ich bin nur ein Monster, vor dem Kinder sich fürchten. ale já pouze jsem monstrum, jejž malé děti se bojí, οὐ γὰρ πλεῖν ὀΐεις ἕταρόν τοι ἄξιον εἶναι?????‒‒ Οὐ γὰρ πλεῖν ὀΐεις ἕταρόν τοι ἄξιον εἶναι Du meinst, dass dein Gefährte dir nicht mehr würdig ist a tak nemyslíš víc, že přátelství tvého jsem hoden, ὀξέα ὑβρίζων· τῷ κακκλάσθη φίλον ἦτορ.«?????‒◡ ὀξέα ὑβρίζων· τῷ κακκλάσθη φίλον ἦτορ.« Und frevelst schwer dabei: Ihm erstarrte das liebe Herz.“ neboť zprudka jsi zpyšněl: To moje zlomilo srdce.“
Sim.:
(grc) ὀξέα ὑβρίζων] cf. eadem sede Od. 17,245 (eadem sede) ὑβρίζων, de adverbio ὀξέα cf. Il. 2,222 (ὀξέα κεκληγώς) et al.(grc) τῷ κακκλάσθη φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 1,166
Ὣς φάτο καὶ κλαῖον ἀπέβη τὸ τέρας ἀπὸ θήκης?????‒‒ Ὣς φάτο καὶ κλαῖον ἀπέβη τὸ τέρας ἀπὸ θήκης, So sprach es und weinend ging das Monster aus dem Schrank. Pravilo, a pak s pláčem zas odešlo ze skříně monstrum, ἀλλά γε κνώδαλα λοιπὰ ἕποντ’ ἀκαχήμενα ἦτορ?????‒◡ ἀλλά γε κνώδαλα λοιπὰ ἕποντ’ ἀκαχήμενα ἦτορ Die übrigen Ungeheuer folgten betrübten Herzens, avšak potvory druhé šly za ním s bolestným srdcem;
Sim.:
(grc) ἀκαχήμενα ἦτορ] vide supra ad 1
σκανδαλιθέντα ἅπαντα ἐπεὶ ἕταρόν σφ’ ἀτίμησα.?????‒◡ σκανδαλιθέντα ἅπαντα, ἐπεὶ ἕταρόν σφ’ ἀτίμησα. alle entrüstet, da ich den Gefährten entehrt hatte. všechny se urazily, že jejich druha jsem znectil.
Krit.:
(grc) ἀτίμησα M: ἐτίμησα E
Ἄμμες αὖτε πάλιν ᾖμεν καλὴν ποτὶ νῆα?????‒◡ Ἄμμες αὖτε πάλιν ᾖμεν καλὴν ποτὶ νῆα Wir gingen wieder zum schönen Schiff. My pak zase jsme zpátky šli ke své lodici krásné, καὶ εἰσβαίνοντες πλοῖον ἀποχώρησίν τοι?????‒‒ καὶ εἰσβαίνοντες πλοῖον ἀποχώρησίν τοι Wir bestiegen das Schiff und begannen nasedše na plavidlo jsme potom chystali odlet,
Sim.:
(grc) ἀποχώρησιν] verbum pedestre
ἤρξαμεν ἐντύνειν ἕταροι πάντες καὶ ἔγωγε.?????‒◡ ἤρξαμεν ἐντύνειν ἕταροι πάντες καὶ ἔγωγε. Den Aufbruch zu steuern, alle meine Gefährten und ich. lodní kapitán já a také druhové moji. Αὐτίκα πύραυλος ἔλασεν πλοῖον πεδίωφιν?????‒◡ Αὐτίκα πύραυλος ἔλασεν πλοῖον πεδίωφιν Sofort trieb die Rakete das Schiff von der Oberfläche, Ihned raketný pohon nám pohnal lodici dobrou,
Sim.:
(grc) 374sq.: ~ Astr. 2,339sq. (sed ibi καλεργέα νῆα pro πλοῖον πεδίωφιν)
ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον ξεῖνον πλάνην λελιπόντες.?????‒◡ ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον ξεῖνον πλάνην λελιπόντες. wir flogen in den Kosmos und verließen den fremden Planeten. vzhůru jsme ve vesmír vzlétli a planetu nechali cizí. Ἔνθεν μὲν πλέομεν θαυμάζοντες κατὰ θυμόν.?????‒◡ Ἔνθεν μὲν πλέομεν θαυμάζοντες κατὰ θυμόν. Von dort flogen wir erstaunt im Sinn, Odtud dále jsme pluli a ve své se divili mysli. Ὣς φύσεως αὐτῆς θαυμάστερον οὐδὲν ἔνεστι.?????‒◡Abbildung (s13-t-150.png) Ὣς φύσεως αὐτῆς θαυμάστερον οὐδὲν ἔνεστι. da es nichts Größeres gibt als die Natur selbst. Tak nic podivnějšího nad samu přírodu není.
Sim.:
(grc) ὣς φύσεως αὐτῆς θαυμάστερον οὐδὲν ἔνεστι] vide etiam Astr. 17,174; Astr. 19,134; Astr. 22,66.
Anm.:
(grc) Der Vers schließt den Gesang durch die Wiederaufnahme der ihn durchziehenden Thematik θαύματα εἰσοράαν καὶ θαύματα πάντα δ’ ἐνίσπειν ( 9).

Einleitung

Inhaltliche Einleitung

Zur Auflockerung nach der längeren Handlungskette, die im XII. Gesang ihren Höhepunkt und Abschluss fand, fasst der Autor in diesem Gesang mehrere kürzere Episoden zusammen, wobei unterschiedliche Themen und Motive angespielt werden. Grundtenor ist die wundersame Vielseitigkeit der Natur (vgl. XIII 377). Sein Ende findet dieser abwechslungsreiche Gesang in der äußerst reizvollen Episode vom „Ungeheuer aus dem Kleiderschrank“, die meines Erachtens nach zu den reizvollsten Abschnitten des gesamten Werkes gehört. Doch gehen wir zuvor chronologisch kurz einige der anderen Episoden durch.

Wichtig im Zusammenhang mit der im ganzen Epos zentralen Sexualitätsproblematik (siehe Weise 2024) ist die Episode auf dem Geisterplaneten (Astr. XIII 51–92). Als körperlose Wesen benötigen die „Gespenster“ (φάσματα) auf dem Planeten zum Leben weder feste noch flüssige Nahrung, Schlaf oder Sexualität (Astr. XIII 71f.) und kennen insofern auch keine Geschlechtertrennung. Sie können sich ganz auf geistige Freuden konzentrieren, während sie per Telepathie unmittelbar miteinander kommunizieren. Nemo und seine Crew wären ihren Versprechungen von einem glücklichen Leben erlegen, wenn sie nicht von ihren seelenlosen Robotern wieder zur Weiterfahrt gezwungen worden wären. Dass diese Art von Leben auf einer rein geistigen Seinsstufe auch seine Schattenseiten hat, klingt nur darin an, dass der Planet sonst völlig unbewohnt und wüst ist. Wie Sirenen wollen die „Gespenster“ Nemo und seine Crew zu sich locken. Ob sie böse Absichten verfolgen, bleibt unklar. Man kann vermuten, dass ihnen ihre Existenz auch ein Stück weit als öde erscheint und sie daher nach neuen Gefährten suchen.

Weiterhin ist die übernächste Episode auf einem Planeten mit durch Gas verpesteter Luft (Astr. XIII 121–223) wegen ihrer politischen Ausrichtung bemerkenswert. Der Planet wird nur noch von einem einzigen Lebewesen bewohnt, welches Nemo zu sich aufs Schiff einlädt. Dort berichtet das Wesen davon, wie sich seine Welt von einer kommunistischen Gesellschaft mit priviligierter Führungsebene zu einer radikal kapitalistischen verwandelt hat, in der man schließlich sogar die Atemluft verkaufen wollte. Da man jedoch die Luft schwerlich als solche verkaufen konnte, hat man die Atmosphäre mit Gas verpestet und anschließend Gasmasken verkauft, damit die Leute wieder atmen konnten. Dabei sind allerdings alle Lebewesen auf dem Planeten zugrunde gegangen, mit Ausnahme des Lebewesens, das nur überlebte, weil es unter Tage gearbeitet hat. - Der Autor kritisiert hier sowohl den Kommunismus, bei dem es immer Leute gibt, die „gleicher“ sind als die anderen, als auch den radikalen Kapitalismus, der sogar die Auslöschung allen Lebens in Kauf nimmt, solange man damit Geld verdienen kann. Natürlich fließt hier ganz deutlich auch die Problematik der Umweltverschmutzung ein. Dieses Thema wurde vor allem seit den sechziger Jahren des 20. Jhs. verstärkt in die Science Fiction aufgenommen. Zuvor spielten Ende des 19. Jhs. wegen der Industriellen Revolution schon die Luftverschmutzung bisweilen eine Rolle und in den fünfziger Jahren des 20. Jhs. die Gefahren von radioaktiven Abfällen. Filmisch wurde das Thema etwa in „Logan's Run“ (dt. „Flucht ins 23. Jahrhundert“, USA 1976) behandelt. Vielleicht darf man als Vorbild auch an die Star-Wars-Parodie „Space Balls“ denken, in der Lord Helmchen mit einer Art Riesenstaubsauger die Luft des Planeten Druidia absaugen soll, um so die Probleme mit Luftverschmutzung auf seinem eigenen stark industrialisierten Planeten zu lösen.

In der vorletzten Episode (XIII 289–317) greift der Autor das Motiv der „living world“ auf: Ein „Planet“ wird von gewaltigen Läusen bewohnt, die in dessen Oberfläche stecken. Als einer von Nemos Gefährten eine der Läuse tötet, fließt Blut aus dem Loch in der Oberfläche, so dass klar wird, dass es sich bei dem „Planeten“ selbst um ein Lebewesen handeln muss. Diese Vorstellung ist zum Teil bereits antik, was sich etwa daran zeigt, dass Ovid, als er vom Bergbau der Menschen spricht, meint, die Menschen wühlten in den „Eingeweiden“ der Erde (Ov. met. 1,138: et itum est in viscera terrae). Daneben spielt der Autor aber auch mit der typischen Vertauschung von Groß und Klein: Läuse erscheinen auf einmal als riesige Tiere, während die Menschen gerademal gleichgroß sind. Riesige Insekten spielen in vielen Schrumpf- oder Vergrößerungsgeschichten eine zentrale Rolle. Während sie allerdings in den Horrorfilmen der fünfziger Jahre oft das Resultat von Experimenten sind, handelt es sich hier um eine natürliche Verschiebung von Mikro- und Makrokosmos.

Höhe- und Endpunkt des Gesangs ist, wie bereits erwähnt, die Episode über das Monster aus dem Kleiderschrank. Nemo trifft auf einem fremden Planeten auf das Ungeheuer, vor dem er sich in Kindertagen immer gefürchtet hat. Da Nemo das Ungeheuer nicht für real hält, zieht sich dieses beleidigt zurück. Křesadlo thematisiert hier die Scheidung von Realität und Traum. Dem Monster zufolge gibt es keinen Unterschied, sondern beides ist real, da es nur ein „Seiendes“ gibt (Astr. XIII 354–359). Witzigerweise wirft es Nemo sogar vor, Materialist vom Schlage eines Marx zu sein (Astr. XIII 354), womit der Autor nochmals die politische Komponente betont, die bereits in der Episode vom verpesteten Planeten anklang. Als bekanntes Beispiel für die Mischung von Realität und Traum in der Science Fiction kann man etwa den auf einem Roman von Stanisław Lem beruhenden Film „Solaris“ (SU 1972) anführen. Křesadlo gewinnt dem eine tragikomische Seite ab, indem er gerade das Ungeheuer aus Kindertagen als Anschauungsobjekt nimmt und somit auch auf die Problematik des Erwachsenwerdens eingeht, das ja meist mit einer Geringschätzung der kindlichen Fantasien und Ängste verbunden ist, weshalb Nemos Ungeheuer diesem Arroganz und Überheblichkeit vorwirft (Astr. XIII 364–367) und schließlich weinend davongeht. Entstehungsgeschichlich interessant ist, dass der Autor diese Episode offensichtlich erst später dem Gesang hinzufügte, wie man in der Handschrift M unter anderem an der durch Buchstaben fortgesetzten Seitenzählung deutlich erkennen kann.

Überlieferung

Die Editionsgrundlage bilden eine Handschrift (M), ein Typoskript (T) und eine Printedition (E). Die vollständige Beschreibung der herangezogenen Quellen findet sich im Abschnitt Überlieferung sowie in der editorischen Einführung.

Seitenabschnitte
M: 119r–129c rT: 137–150E: 137–150
Sprache & Versmaß
Griechisch: HexameterTschechisch: Hexameter

Apparate

Textkritischer Apparat

  • 255a(grc) πυθέσθαι deb.
  • 2(grc) φρεσὶν deb.
  • 4(grc) οὐδ’ M (recte)
  • 5(grc) σιγαλόεντα deb.
  • 6(grc) ἀφικόμεθ’ deb.
  • 8(grc) παμπόλεας deb.
  • 9(grc) ἐνισπεῖν deb.
  • 10(grc) ἔναιον M (recte)
  • 14(grc) πουλὺ δ’ ἀεικέλιαι M (recte)
  • 14(grc) ἐνὶ deb.
  • 15(grc) χθόνιοι deb.
  • 18(grc) πιθανοί deb.
  • 19(grc) ἐϊκυῖαι deb.
  • 20(grc) ξηροβιοῦσαι deb.
  • 20(grc) πόδια deb.
  • 22(grc) χεροήθεις deb.
  • 23(grc) πῖνον deb.
  • 24(grc) προβοσκιδέεσσι deb.
  • 24(grc) τρυπάοντες deb.
  • 29(grc) πιέσθαι M (recte)
  • 33(grc) παρῆγον deb.
  • 39(grc) Ἀνταρκτίδα deb.
  • 40(grc) ἠδ’ deb.
  • 41(grc) ἀραρῶτα M (recte)
  • 45(grc) ἑκατοστύας deb.
  • 46(grc) μυρίοι: deb.
  • 47(grc) μένομεν deb.
  • 49(grc) ὡς deb.
  • 55(grc) οὐδέ: οὔδε E
  • 55(grc) οὐδέ deb.
  • 56(grc) φυτόν deb.
  • 58(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 60(grc) ἢ deb.
  • 60(grc) ἐκκρούοντα deb.
  • 61(grc) οὐδ’ deb.
  • 63(grc) οὐδ’ deb.
  • 67(grc) κοινῆσαί deb.
  • 67(grc) ἐδύναντο deb.
  • 71(grc) οὐδέ deb.
  • 75(grc) ἐνὶ deb.
  • 79(grc) οὐδὲ ποτόν deb.
  • 79(grc) ἑλεῖν deb.
  • 81(grc) μεριμνῶν deb.
  • 86(grc) εἱλεῖν ἐδύναντο deb.
  • 88(grc) οἳ deb.
  • 93(grc) πλανήτην M (recte)
  • 96(grc) ἐπιτήδειός ῥ’ deb.
  • 97(grc) οὐδ’ deb.
  • 97(grc) πολυμηκάδα M: -μηάδα E
  • 99(grc) μητέρι M (recte)
  • 100(grc) ἀρσενόθηρες deb.
  • 101(grc) ἀνθρώποις deb.
  • 102(grc) ἀραρῶτα deb.
  • 105(grc) ἥμεραι deb.
  • 107(grc) ποικίλα M (recte)
  • 109(grc) μάκραιγες deb.
  • 109(grc) ἐνὶ ἀγρῷ deb.
  • 112(grc) ὥσπερ deb.
  • 112(grc) φύλου deb.
  • 113(grc) κερατώδεις deb.
  • 114(grc) παντὸς deb.
  • 118(grc) ηὑρηκότες deb.
  • 122(grc) ἐείσατο deb.
  • 125(grc) εἰδόντες (?)
  • 128(grc) σκήφανδρα deb.
  • 134(grc) σκήφανδρόν τ’ deb.
  • 134(grc) δέ τε deb.
  • 135(grc) οὐδ’ deb.
  • 138(grc) ἀνῆρες (?)
  • 139(grc) σκήφανδρον deb.
  • 139(grc) σκηφόσκουγκος deb.
  • 140(grc) ἀπ’ deb.
  • 148(grc) ὣς deb.
  • 152(grc) καταδὺς deb.
  • 152(grc) σκήφανδρον deb.
  • 153(grc) οὐδ’ deb.
  • 153(grc) οὔτις deb.
  • 153(grc) ἐπιχθόνιος deb.
  • 154(grc) ἐνισπεῖν deb.
  • 155(grc) χηλὰς deb.
  • 158(grc) γενεὴν deb.
  • 161(grc) πτερόεντα deb.
  • 161(grc) προσηύδα deb.
  • 163(grc) εἰρωτᾷς deb.
  • 163(grc) γενεήν deb.
  • 164(grc) δέ τε deb.
  • 165(grc) πέρ ἐστιν deb.
  • 168(grc) ἀμετρήτου (cf. 218) deb.
  • 170(grc) ἐνισπεῖν deb.
  • 171(grc) δημοτίκ’ deb.
  • 172(grc) οὐδ’ M (recte)
  • 173(grc) κόρανοι deb.
  • 180(grc) φώτεσσιν deb.
  • 184(grc) μεταμορφώθη deb.
  • 186(grc) ἡγεμονεῦσι deb.
  • 188(grc) καταντικρύς τε M (recte)
  • 189(grc) ἅπαντα M (recte)
  • 193(grc) ἀφύσσαι deb.
  • 193(grc) πινέμεν deb. δέ τε deb.
  • 196(grc) ἦ] ἦν deb.
  • 196(grc) an ὁ δ’ ?
  • 197(grc) αὐτόματοί τε deb.
  • 199(grc) καπνῷ deb.
  • 208(grc) ἐγγὺς deb.
  • 209(grc) περὶ deb.
  • 211(grc) ἐνὶ deb.
  • 213(grc) ζῴοις deb.
  • 213(grc) σκαφάνδρας deb.
  • 214(grc) ὣς (cf. tr. Bohemicam: „tak“) deb.
  • 217(grc) λαιμαργίῃς deb.
  • 218(grc) κέρδους deb.
  • 219(grc) Ὡ E: Ὣς deb.
  • 221(grc) ἦεν deb.
  • 222(grc) ἀνέρα deb.
  • 229(grc) χηλὰς deb.
  • 229(grc) κρατὸς deb.
  • 230(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 235(grc) ὀμβριμοφύτοις deb.
  • 238(grc) λιγυρὴν M: λυγρὴν E
  • 238(grc) δέ τε deb.
  • 240(grc) Οὐδ’ deb.
  • 241(grc) ξεινόφιλοι deb.
  • 245(grc) θεᾶσθαι deb.
  • 252(grc) πολίταις deb.
  • 254(grc) οὔ τίς τι deb.
  • 256(grc) ἡμᾶς deb.
  • 258(grc) δερκομένοις deb.
  • 259(grc) δέ τε deb.
  • 260(grc) ταύτης M: ταῦτῃς E
  • 264(grc) μέσσῳ deb.
  • 266(grc) βλεψάμεναι deb.
  • 271(grc) πεταζομένην deb.
  • 272(grc) δέ τε deb.
  • 280(grc) κτίσσαι deb.
  • 281(grc) εἴη deb.
  • 284(grc) γηθόσυνοί γε deb.
  • 286(grc) ἀσττερόπλοιον deb.
  • 290(grc) ὃς (cf. tr. Boh. která) deb.
  • 290(grc) καὶ ποῦ deb.
  • 293(grc) αἰσχρὰ deb.
  • 294(grc) Οὐδέ deb.
  • 297(grc) ἲς deb.
  • 298(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 301(grc) ῥύγχοισιν deb.
  • 303(grc) εἷς deb.
  • 308(grc) κτάμενος deb.
  • 312(grc) δέ τε deb.
  • 314(grc) μάρψειεν deb.
  • 314(grc) φθεῖρας (cf. 306) deb.
  • 318(grc) πλανήτην (cf. 311 et passim) deb.
  • 320(grc) κνώδοις (= κνώδουσι) deb.
  • 320(grc) χηλῇς (cf. Astr. 6,31) deb.
  • 321(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 322(grc) ἐρχομένοις deb.
  • 322(grc) ἐναντίον (cf. Astr. 11,279) deb.
  • 323(grc) πυθέσθαι deb.
  • 324(grc) ὀρεγνύς deb.
  • 328(grc) πολυπίκρῳ M (recte)
  • 329(grc) παιδείης M (recte)
  • 331(grc) ἐνὶ M (recte)
  • 333(grc) Ἱματιοθήκῃ M (recte)
  • 334(grc) ἦμος deb.
  • 334(grc) ἥβησας deb.
  • 339(grc) σὺ δὲ: σύδε E
  • 340(grc) ἰδέμεν deb.
  • 340(grc) ἐνὶ deb.
  • 341(grc) κοσμοπορευτῶν deb.
  • 342(grc) ἑτάρῳ deb.
  • 343(grc) ἑτάροις deb.
  • 348(grc) πτερόεντα deb.
  • 349(grc) πέπασαι deb.
  • 351(grc) ἐγώ M: ἐγω E
  • 357(grc) δέ τ’ deb.
  • 360(grc) ὣς deb.
  • 363(grc) ξεινίσσαι deb.
  • 364(grc) τό τε deb.
  • 370(grc) ἀτίμησα M: ἐτίμησα E

Similienapparat

  • 224.226(grc) vide supra ad 36‒38
  • 1(grc) ἔνθεν μὲν πλέομεν τὸ φίλον ἀκαχήμενοι ἦτορ] cf. Od. 9,62 et al. (ἔνθεν δὲ προτέρω πλέομεν ἀκαχήμενοι ἦτορ)
  • 2(grc) πορνογυνῆτι] nl.
  • 3(grc) vide supra ad Astr. 1,8
  • 5(grc) ἀστέρα σιγαλόεντα] cf. clausulam Homericam εἵματα σιγαλόεντα ( Il. 22,154); ἀστέρα scilicet metri causa pro ἄστρα
  • 10(grc) ἀφικόμεθ’, ᾧ τοι ἔναιον] vide supra ad Astr. 3,1‒3
  • 12(grc) ὠπί] Homerus et Hesiodus tantum forma accusativi utuntur (cf. LSJ s.v. ὤψ)
  • 15(grc) βροτοὶ ἄνδρες] vide supra ad Astr. 10,13
  • 20(grc) ξηροβιῶσαι] nl.
  • 21(grc) βοτάνην κατέδουσαι] cf. Od. 11,116 et al. (βίοτον κατέδουσι)
  • 23(grc) γάλ’ ἀμέλγοντες] cf. Il. 4,434 (ἀμελγόμεναι γάλα λευκόν)
  • 23(grc) πῖνον καὶ αἷμα κελαινόν] cf. Od. 11,98 (πίεν αἷμα κελαινόν)
  • 26(grc) βιότου διαιωονίοιο] cf. NT Mt. 19,16 (ζωὴν αἰώνιον) et al.; de adiectivo διαιώνιος cf. Pl. Ti. 39e et al.
  • 32(grc) φέρτερον εἴη] vide supra ad Astr. 7,161
  • 36(grc) = Astr. 1,213. Vide etiam infra 51.224
  • 38(grc) πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’ ἀστρονέοντες] = Astr. 3,1. Vide etiam infra 53.121.289
  • 39(grc) Ἀνταρκτίδα γαῖαν] cf. iuncturas Homericas Ἀχαιίδα γαῖαν ( Il. 1,254 et al.) et πατρίδα γαῖαν (Il. 2,140 et al.)
  • 41(grc) ὄμμασι παμπόλλοισι πεπαρμένα] cf. Il. 1,246; 11,633 (χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον)
  • 51-53(grc) cf. supra 36‒38
  • 54(grc) vide supra ad Astr. 1,8
  • 57(grc) ἀλλ’ ἀκταί τε πάγοι χαλεπαί, λισσαὶ δέ τε πέτραι] cf. Od. 5,405 (ἀλλ’ ἀκταὶ προβλῆτες ἔσαν σπιλάδες τε πάγοι τε).412 (λισσὴ δ’ ἀναδέδρομε πέτρη)
  • 58(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
  • 59(grc) ἠΰτ’ ὀμίχλη] vide supra ad Astr. 3,135
  • 60(grc) νεκύων σκαί] cf. Od. 10,495 (de animis mortuorum: τοὶ δὲ σκιαὶ ἀΐσσουσιν)
  • 63(grc) οὐδ’ ἄρα τῆς βρώμης τε ποτήτεος ταί γ’ ἐδέοντο] cf. Od. 10,379 (βρώμης δ’ οὐχ ἅπτεαι οὐδὲ ποτῆτος)
  • 64(grc) φάος ἠελίοιο] clausula Hom., vid. Il. 1,605 et al. Vide etiam supra ad Astr. 1,65
  • 70(grc) ὄλβιοί εἰμεν] cf. eadem sede Od. 11,137; 23,284 (ὄλβιοι ἔσσονται)
  • 72(grc) φιλότητι μιγῆναι] vide supra ad Astr. 2,35
  • 78(grc) ἀσπαστὸν μὲν ὀΐσατο] cf. iuncturam Homericam ἀσπαστὸν ἐείσατο ( Od. 5,398 et al.). Vide etiam supra ad Astr. 5,253
  • 78(grc) αὖθι μένεσθαι] cf. clausulam Homericam αὖθι μένοντες et al. sim. ( Il. 6,84 et al.)
  • 90(grc) = Astr. 12,355
  • 92(grc) ἄσμενοι ἐκ θανάτοιο] vide supra ad Astr. ΙΙ 338
  • 93(grc) πλανήτην μὲν ἔπειτα ἀφικόμεθ’, ᾧ περ ἔναιον] ~ 10. Vide etiam supra ad 38
  • 97(grc) πολυμηκάδα μῆλα] cf. clausulam Homericam μηκάδες αἶγες ( Il. 11,383; 23,31); de adiectivo πολυμηκάς cf. Hdt. 8,20
  • 99(grc) μητέρι Γαίῃ] vide supra ad Astr. 1,212
  • 100(grc) ὀρθοβάτεις] haec forma apud veteres non legitur (sed cf. verbum ὀρθοβατεῖν)
  • 104(grc) ὡς θῆρες ἄναυδοι] cf. eadem sede Od. 10,378 (ἶσος ἀναύδῳ)
  • 108(grc) βοῦς ἡμιόνους τε] cf. eadem sede Il. 24,782 (βόας ἡμιόνους τε)
  • 116(grc) ἐξελισείης] ἐξελισεία (= ἐξέλιξις, ngr. εξέλιξη) apud veteres non legitur
  • 119-121(grc) vide supra ad 36‒38
  • 128(grc) σκαφάνδρα] vide supra ad Astr. 7,93
  • 128(grc) προσωπίδιον] cf. Ar. Fr. 264
  • 130(grc) ἀνδρίον] cf. Ar. Pax 51
  • 136(grc) ἀνδροίδηϊ] vide supra ad Astr. 8,189
  • 138(grc) σπεῖς σοῦτ] vide supra ad Astr. 7,92
  • 141(grc) μεγάφωνα] cf. ngr. μεγάφωνο (itaque μεγάφωνον exspectaveris, hic quasi a forma quadam *μεγάφων)
  • 142(grc) ἀμπλιόωνα] cf. vocem Bohemicam „amplión“
  • 142(grc) ἐπίκλησιν καλέουσιν] vide supra ad Astr. 1,15
  • 145(grc) τρόμος ἕλε γυῖα] cf. formulam Homericam τρόμος ἔλλαβε γυῖα ( Il. 3,34 et al.)
  • 148(grc) ἔπεσιν μὲν ἀποσταδὰ πουλυλόγοισιν] cf. Od. 6,143.146 (ἐπέεσσιν ἀποσταδὰ μειλιχίοισι) (Ulixes deliberat, utrum Nausicaam alloquatur necne)
  • 149(grc) λέσχην λέξαντες] de verbo λέσχη cf. Od. 18,329 (sed alio sensu)
  • 149(grc) αὖθι μένοντες] = Il. 6,84 et al.
  • 151(grc) ὁμοφρονέων] cf. eadem sede Od. 6,183; 9,456
  • 161(grc) καί μοι ἀμειβόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα] ~ Il. 15,48; 23,557 (sed ibi semper cum accusativo μιν)
  • 163(grc) γενεήν τε δόμον τε] cf. clausulam Homericam γενεήν τε τόκον τε ( Il. 7,128; 15,141)
  • 165(grc) τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω] vide supra ad Astr. 1,12
  • 166(grc) Εἰμὶ δ’ ἐγὼ πύματος πάντων] vide etiam Křesadlo Proslední pěvec 1 (Εἰμὶ δ’ ἐγὼ πύματος μὲν ἀοιδῶν ἱμεροφωνῶν)
  • 167(grc) ἕλε μοῖρα κραταιή] cf. Il. 5,83 (ἔλλαβε ... μοῖρα κραταιή). Vide etiam supra ad Astr. 1,127.
  • 178(grc) ψευδολογίζοντες] ψευδολογίζω apud veteres non legitur, sed cf. ψευδολογέω. Vide etiam Astr. 21,143
  • 191sq.(grc) cf. paroemium Latinum „pecunia non olet“
  • 206(grc) μάσκα] cf. ngr. μάσκα, vide etiam Astr. 22,128
  • 217(grc) λαιμαγρίῃς] λαιμαγρία inde a Platone ( R. 619b) legitur
  • 223(grc) vide supra ad 37
  • 225(grc) vide supra ad Astr. 1,8
  • 227(grc) ~ Astr. 10,30
  • 230(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
  • 242(grc) δαίμονας οὐρανίωνας] cf. clausulam Homericam θεοὶ Οὐρανίωνες (Il. 1,570 et al.)
  • 250(grc) ἠΰς τε καλός τε] cf. clausulam Homericam ἠΰς τε μέγας τε (Il. 2,653 et al.)
  • 257(grc) οὐρανόθεν καταβάντας] vide supra ad Astr. 3,8; Astr. 10,62
  • 257(grc) νόος ἐστὶ μέγιστος] cf. formulam Homericam κράτος ἐστὶ μέγιστον (Il. 2,118 et al.).
  • 273(grc) φέρεν ἰχθὺν εἰν ὀνύχεσσιν] cf. Il. 12,202.220 (φοινήεντα δράκοντα φέρων ὀνύχεσσι πέλωρον); Od. 15,161 (αἰετὸς ἀγρὴν χῆνα φέρων ὀνύχεσσι πέλωρον)
  • 288(grc) vide supra ad Astr. 1,8
  • 289(grc) vide supra ad 38
  • 298(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194. Cf. etiam 37
  • 304sq.(grc) vide supra ad Astr. 3,135sq.
  • 309(grc) αἷμα κελαινόν] vide supra ad Astr. 2,93
  • 310(grc) ἕλε τρόμος] cf. eadem sede Il. 19,14; 22,136
  • 318(grc) = 226
  • 319(grc) ὄντα πέλωρα] cf. eadem sede Il. 2,321 (δεινὰ πέλωρα). Vide etiam supra ad Astr. 12,252
  • 319(grc) φόβος ἦν ὁράασθαι] cf. eadem sede Od. 18,4 (μέγας ἦν ὁράασθαι)
  • 322(grc) ἐναντίον ἦλθον] cf. eadem sede Od. 13,226 (ἐναντίος ἦλθε)
  • 324(grc) χεῖρας ὀρεγνύ] cf. eadem sede Il. 1,351; 22,37 (utroque loco: χεῖρας ὀρεγνύς)
  • 325(grc) φεῖσρον ἐρύσας παρὰ μηροῦ] cf. formulam Homericam φάσγανον/ξίφος/ἄορ ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ ( Il. 1,190 et al.)
  • 327(grc) τόδε γὰρ μέγα θαῦμα τέτυκτο] cf. Il. 18,549 (τὸ δὴ περὶ θαῦμα τέτυκτο); 13,99 (μέγα θαῦμα). Vide etiam Astr. 11,16; Astr. 19,124
  • 331(grc) ἱματιοθήκῃ] cf. Hsch. κ 648
  • 335(grc) εἱματοθήκην] apud veteres non legitur, sed cf. supra v. 331
  • 342(grc) κῦδος ὀπάσσων] cf. eadem sede Il. 7,205 (κῦδος ὄπασσον) et al. sim.
  • 343(grc) ἀλλ’ ἄγε νῦν ἴομεν] = Od. 17,190
  • 344(grc) πιαινήσω] haec forma futuri apud veteres non legitur
  • 344(grc) ξείνια δώσω] cf. eadem sede Od. 9,229 (ξείνια δοίη); 18,405 (ξείνια δῶκα) et al.
  • 347(grc) νοσταλγίη λάβε θυμόν] cf. formulam Homericam ἄχος/μένος ἔλλαβε θυμόν ( Il. 14,475; 23,468). νοσταλγία verbum veteribus ignotum, sed cf. ngr.
  • 348(grc) φάσματι] apud Homerum non legitur
  • 348(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδων] vide supra ad Astr. 9,69
  • 351(grc) ἐς χαλκοβατὲς δῶ] vide supra ad Astr. 9,232
  • 353(grc) κνώδαλον] vide supra ad Astr. 5,274
  • 354(grc) νήπιός ἐσσ’] vide supra ad Astr. 8,286
  • 354(grc) μαρξισμόν] terminus recentior, cf. ngr. μαρξισμός
  • 355(grc) ὄναρ τε ὕπαρ] cf. Od. 19,547 (οὐκ ὄναρ, ἀλλ’ ὕπαρ ἐσθλόν); 20,90 (οὐκ ἐφάμην ὄναρ ἔμμεναι, ἀλλ’ ὕπαρ ἤδη)
  • 367(grc) ὀξέα ὑβρίζων] cf. eadem sede Od. 17,245 (eadem sede) ὑβρίζων, de adverbio ὀξέα cf. Il. 2,222 (ὀξέα κεκληγώς) et al.
  • 367(grc) τῷ κακκλάσθη φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 1,166
  • 369(grc) ἀκαχήμενα ἦτορ] vide supra ad 1
  • 372(grc) ἀποχώρησιν] verbum pedestre
  • 374sq.(grc) ~ Astr. 2,339sq. (sed ibi καλεργέα νῆα pro πλοῖον πεδίωφιν)
  • 377(grc) ὣς φύσεως αὐτῆς θαυμάστερον οὐδὲν ἔνεστι] vide etiam Astr. 17,174; Astr. 19,134; Astr. 22,66.

Handschriftenapparat

  • post 149(grc) ἀλλά γε Φράντα μεταφρήζων μετέθηκε ἅπαντα. M: omisit E
  • 1-3(grc) primum in fine cantus Astr. 12, pro his Δηρὸν μὲν πλέομεν ζακενὸν δι’ ἀπείρονα κόσμον [Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν]. M
  • 2(grc) ὀξὺ] σφόδρα M supra
  • 5(grc) σιγαλόεντα] τηλεορῶντα M
  • 7(grc) γε] δὲ M
  • 14(grc) γ’ M ante ἦσαν
  • 17(grc) μεταθήτωρ M primum
  • 22(grc) ταύτας] τούτους M primum
  • 47(grc) δηρὸν] δηλὸν M
  • 49(grc) οὐχὶ] οὔτι M
  • 50(grc) μὴ] οὐ M primum (sed melius)
  • 55(grc) ἐν τῷ μὲν] ξερὸς M primum
  • 55(grc) οὐδέ τι] οὐδ’ ἔτι M
  • 62(grc) ἰδὲ καὶ] καὶ M primum
  • 64(grc) δ’] γ’ M primum
  • 65(grc) πλάνου ξεινιακοῦ M primum
  • 68(grc) ῥήμης] ῥώμης M primum
  • 69(grc) τάδε] δέτε M primum
  • 71(grc) σκευῶν] εἵμασι M primum
  • 73(grc) ποταζόμενοι M primum
  • 79(grc) γε] δὲ M
  • 80(grc) ἄλλο τε ἠὲ] ἄλλον ἠὲ M
  • 83(grc) τῷ πλανήτῃ] τούτῳ πλάνῃ M primum
  • 96(grc) γ’ et ῥ’ deest in M
  • 101(grc) ἐοικότες] ἔοικαν M
  • 111(grc) σφισι τάς τοι] σφιν τὰς μὲν M
  • 119(grc) λελιπῶτες M
  • 121(grc) γ’ post ἔπειτα M
  • 136(grc) παντομεταθήτωρ M primum
  • 138(grc) δέ τοι] δὲ καὶ M
  • 144(grc) ἀραρῶτες M (recte)
  • 145(grc) φυγέμεν] φῦξαι M primum

Kommentar

  • 130 »(grc) γᾶς«] Das Wort „gas“ stammt ursprünglich aus dem Niederländischen und ist eine Übertragung des griechischen χάος im Sinne von „leerer Raum, Luftraum“. Der Begriff wurde von dem flämischen Arzt und Chemiker Johan Baptista van Helmont (1579–1644) eingeführt, der neben der Luft ein „Gas sylvestre“ (Kohlendioxid) und „Gas pingue“ (Methan) unterschied. Siehe BROCKHAUS 10 (2006), 239f. s.v. Gas; ebd. 12 (2006), 289 s.v. Helmont 2.
  • 218 ~(grc) 168. Der Vers hat eine rahmende Funktion und stellt die ganze Erzählung des Außerirdischen unter das Thema „Folgen maßloser Gewinnsucht“.
  • 5(grc) μέλαν μέγα χάσμα] Zur Unterstreichung der unendlichen, schwarzen Leere dient auch die Alliteration μέλαν μέγα. Zur Junktur μέγα χάσμα vgl. Hes. Th. 740 (χάσμα μέγ’) (dort vom Tartaros).
  • 25(grc) σέβον] Zum aktiven σέβω (nachhomerisch) siehe LSJ s.v. σέβομαι ΙΙ.
  • 28(grc) ζωὴν ζαιώνιον] Man beachte die Alliteration. ζαιώνιον = διαιώνιον. Siehe Glossar.
  • 36-38(grc) In diesem Gesang zwar variierte, aber insgesamt formelhafte Gruppe von Versen zur Abgrenzung der einzelnen Kurzepisoden.
  • 37(grc) θαυμάζοντες ὁσίην δέ τε τούτων] Offensichtlich eine Kritik an übertriebener Frömmigkeit. Erstaunen und Wunder werden ebenfalls formelhaft in diesem Gesang zwischen die Episoden gesetzt. Siehe unten 120.223.376. Dadurch soll offensichtlich der Typus der unglaublichen Wundergeschichten parodiert werden.
  • 40-46(grc) Vorlage für die „Vieläugler“ des Planeten könnte die mythologische Figur des sprichwörtlichen Argos gewesen sein, der die von Hera zu einer Kuh verwandelte Io beaufsichtigen sollte und dann in Zeusʼ Auftrag von Hermes mit Flötenspiel eingeschläfert und getötet wurde. Die Anzahl seiner Augen wird in der antiken Literatur unterschiedlich angegeben. Siehe dazu und zur literarischen wie künstlerischen Darstellung in der Antike ? WERNICKE: Art. „Argos“ [19], in: RE II,1 (1897), 791‒795.
  • 66-69(grc) Kommunikation mittels Telepathie anstelle von gesprochener Sprache ist ein typisches Science-Fiction-Motiv. Man kann etwa an die Talosier in der Star Trek TOS-Pilotfolge „The Cage“ erinnern.
  • 74(grc) πρήγματα Μουσάων χαριέστατα] Die Geisterwesen haben sich auf rein geistige Tätigkeiten beschränkt. Sie gleichen darin den Schmetterlingen aus Astr. 8,. Auch sie sagen von sich, dass sie Μουσάων χαριέστατα ἔργα betreiben ( 187).
  • 85-90(grc) Ein typisches Science-Fiction-Motiv: So ist es in der Serie Star Trek TOS immer wieder der scheinbar emotionslose Spock, der die von ihren Gefühlen geleiteten Gefährten rettet, da er gegen äußere Einflüsterungen unempfindlich ist. Die Situation ändert sich in Astr. 16, nachdem es zu einer Liebesbeziehung zwischen Franta und dem Schiffscomputer Caesar gekommen ist. Siehe Komm. XVI 65‒67.
  • 131(grc) διὰ δόρπον] Der Versschluss ist vielleicht eine Anspielung auf die Polyphemepisode ( Od. 9,292.344: ὡπλίσσατο δόρπον), in der der Zyklop je zwei Gefährten des Odysseus verspeist. Im Kontrast dazu gibt sich das kleine Männchen hier mit Pilzen zufrieden.
  • 139(grc) σκηφοσκοῦγκος] Wortspiel mit der Bedeutung von Skaphander „Hülle für einen Mann“, das hier demgemäß zu einem σκηφοσκοῦγκος „Hülle für einen Skunk“ abgewandelt wird. Den Witz wiederholt der Autor später für das Schaf (σκάφοϊν), siehe Astr. 24,84.
  • 168(grc) Geiz und Habgier als negatives Handlungsmotiv begegnen immer wieder in der Astronautilia, vgl. Astr. 23,55.
  • 169-183(grc) Der Autor beschreibt auf dem Planeten ein kommunistisches Regime mit der typischen Enthebung der herrschenden Klasse vom Gleichheitsgrundsatz. Es ist daran zu erinnern, dass das Epos der Griechischlehrerin des Autors gewidmet ist, welche er explizit als „Opfer des Bolschewismus“ bezeichnet. Höhnisch fragt schließlich in der letzten Episode dieses Gesangs das „Monster aus dem Kleiderschrank“, da Nemo nicht an dessen Existenz glauben kann, ob er Marxismus gelernt habe, wenn er Wirklichkeit und Traum für verschieden hält. Siehe unten 354.
  • 184-208(grc) Als Gegenreaktion auf das kommunistische Regime folgt eine rein kapitalistisch ausgerichtete Demokratie, bei der schließlich sogar die Luft zum Atmen an den Meistbietenden verkauft wird. Beiden Extremen erteilt der Autor damit eine Absage. Ein Bezug zur zeitgenössischen Situation in Tschechien ist wahrscheinlich.
  • 222-226(grc) Formelhafte Verse als Episodenübergang.
  • 229(grc) „Kopffüß(l)er“ existieren auch in der realen Welt. Sie bilden die Gruppe der ausschließlich im Meer lebenden Tintenschnecken (ugs. „Tintenfische“) oder Cephalopoda.
  • 246(grc) σπῖλοί τινες κηλῖδές τε] σπῖλος und κηλίς sind beides keine Homerwörter. Die Akzentuierung von σπῖλος (sonst kurzes Iota) folgt Herodian (Hdn. Gr. 2,920). Siehe LSJ s.v. σπίλος.
  • 263f.(grc) Das erblindete Mittelauge erinnert an den durch Odysseus geblendeten einäugigen Polyphem.
  • 277(grc) Das Bild stellt sich als Werk einer fremden Intelligenz heraus, das die entwicklungsbedingte Erblindung des dritten Auges künstlich aufhalten soll. Křesadlo bezog sich auf eine wirklich vorhandene Vorlage (die 3D-Holusion „Nature’s Majesty“ von NVision aus dem Jahr 1993).
  • 286f.(grc) Formelverse zum Abschluss der Episode, siehe Komm. Astr. 1,210‒214.
  • 295(grc) μῆκοι] Hier als Adjektiv im Sinne von μακροί verwendet.
  • 316f.(grc) Formelhafte Verse zum Episodenabschluss, vgl. Astr. 1,211f.
  • 318-375(grc) In dieser Episode erreicht Nemo einen Planeten, auf dem sich die „Monster“ aus den menschlichen Kinderzimmern nach dem Älterwerden der Kinder zurückziehen. Der Kinderschreck ist ein schon in der hellenistischen Literatur behandeltes Thema, vgl. Call. Dian. 66‒71.
  • 355(grc) δίχα διαφέρεσθαι] Man beachte die Alliteration und die metrisch bedingte Längung des Iota in διαφέρεσθαι.
  • 377(grc) Der Vers schließt den Gesang durch die Wiederaufnahme der ihn durchziehenden Thematik θαύματα εἰσοράαν καὶ θαύματα πάντα δ’ ἐνίσπειν ( 9).

Indizes

Metrische Daten

Downloads

Gesamtdownload, Datenmodell und Weiteres unter Downloads & Dokumentation

Filter (Text)
    • Textkritischer Apparat
    • Handschriftenapparat
    • Similienapparat
    • Kommentare
    • Metrikauszeichnung (⏑‒)
    • Monosyllaba
    • Spondiaci
    • Neologismen
    • Versus tetracoli(vt)
    • Indexreferenzen
Link in Zwischenablage kopiert