Astronautilia
Digital
Astr. 13

Text

Versammlung der Raumfahrer. Der Planet der Erholung. Kyptas Schlechtigkeit und seine Verfolgung

Achtung: der diplomatische Text wird noch nachkollationiert.

M f. 130r T p. 151 E p. 151 Ἀστροναυτιλίης ξ Ἀστροναυτιλίης ξ Der Astronautilia vierzehnter Gesang Hvězdoplavby zpěv čtrnávtý
Hs.:
(grc) Ἀστροναυτιλίης E: Κοσμο- M
[Ἀστροναυτῶν ἀγορά. Ὁ τῆς ἀποψυχήσεως πλάνης. [Ἀστροναυτῶν ἀγορά. Ὁ τῆς ἀποψυχήσεως πλάνης. [Versammlung der Raumfahrer. Der Planet der Erholung. (Schůze astronautů. Rekreační planeta.
Anm.:
(grc) Die Epigraphe Ἀστροναυτάων ἀγορά erinnert an die Epigraphe des ersten Gesanges der Odyssee Θεῶν ἀγορά („Götterversammlung“).
Κύπτου φαυλότης καὶ δίωξις] Κύπτου φαυλότης καὶ δίωξις] Kyptas Schlechtigkeit und seine Verfolgung] Kryptova zlotřilost a jeho pronásledování.)

Πολλὰ δ’ ἐπεὶ πλέομεν γλαφυρὸν δι’ ἀπείρονα κόσμον?????‒◡ Πολλὰ δ’ ἐπεὶ πλέομεν γλαφυρὸν δι’ ἀπείρονα κόσμον Als wir viel durch den gewölbten unendlichen Kosmos flogen Mnoho zase jsme pluli tam vydutým bezbřehým kosmem
Hs.:
(grc) γλαφυρὸν E: ζακενὸν M a.c.
Anm.:
(grc) 1-5: Die Länge der Fahrt und die Vielzahl der Mühen und Gefahren wird durch das dreimal anaphorisch verwendete πολύς illustriert. Vgl. auch Od. 1,1‒4 (μάλα πολλὰ / … / πολλῶν δ’ ... / πολλὰ δ’ ...).
(Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν),?????‒‒ (Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν), auf der Suche nach Mandys und dem kosmosbetrachtenden Schaf, (Mandyse hledajíce a ovci, jež sleduje vesmír) πολλοὺς πλανήτας ξείνους ἑοράκαμεν ἄνδρες,?????‒◡ πολλοὺς πλανήτας ξείνους ἑοράκαμεν ἄνδρες, haben wir viele fremde Planeten und Männer gesehen, mnohé planety divné jsme spatřili také my muži, θαύματα τῆς φύσεως, τάδε οὐ δύναμαι καταλέξαι,?????‒‒ θαύματα τῆς φύσεως, τὰ δὲ οὐ δύναμαι καταλέξαι, Wunder der Natur, die ich nicht erzählen kann, různé přírody divy, jež nemohu povědět ani,
Krit.:
(grc) τὰ δὲ deb.
πολλοὺς κινδύνους γε πάθον καὶ ἐσθλοὶ ἑταῖροι.?????‒‒ πολλοὺς κινδύνους γε πάθον καὶ ἐσθλοὶ ἑταῖροι. viele Gefahren habe ich und die guten Gefährten erlitten. mnohé jsem nebezpečí též trpěl i dobří mí druzi. Πέντε διὰ χθονίους πλέομεν φῶτές γ’ ἐνιαυτοὺς?????‒‒ Πέντε διὰ χθονίους πλέομεν φῶτές γ’ ἐνιαυτοὺς Fünf Erdenjahre hindurch flogen wir Männer Po pět pozemských let jsme takto mužové pluli, Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν,?????‒‒ Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν, auf der Suche nach Mandys und dem kosmosbetrachtenden Schaf, Mandyse hledajíce a ovci, jež sleduje vesmír, ἀλλά γε οὔτις πρῆξις ἐφαίνετο ζητομένοισιν.?????‒◡ ἀλλά γε οὔτις πρῆξις ἐφαίνετο ζητομένοισιν. doch es erschien uns keine Lösung bei der Suche. avšak nižádná možnost se hledačům neobjevila.
Sim.:
(grc) ἀλλά γε οὔτις πρῆξις ἐφαίνετο ζητομένοισιν] vide supra ad Astr. 1,36
Ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ ἕκτος χθονίος ἦρξεν ἐνιαυτός,?????‒◡ Ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ ἕκτος χθόνιος ἦρξεν ἐνιαυτός, Aber nachdem das sechste Erdenjahr begann, Avšak, když šestý už rok se pozemský počínat počal,
Krit.:
(grc) χθόνιος deb.
τῷ καὶ ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος προσέειπον ἑταίρους·?????‒‒ τῷ καὶ ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος προσέειπον ἑταίρους· da machte ich eine Versammlung und sprach zu den Gefährten: tehdy svolal jsem schůzi a svoje oslovil druhy:
Sim.:
(grc) τῷ καὶ ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος προσέειπον ἑταίρους] cf. Od. 9,171 (καὶ τότ’ ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος μετὰ πᾶσιν ἔειπον); 10,188; 12,319. Vide etiam Astr. 20,2; Astr. 23,1.111
»Κέκλυτέ μευ μύθων περ, ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι·?????‒‒ »Κέκλυτέ μευ μύθων περ, ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι· „Hört meine Worte, teure Gefährten: „Poslyšte nyní mou řeč, vy všichni druhové dobří;
Sim.:
(grc) κέκλυτέ μευ μύθων] vide supra ad Astr. ΙΙΙ 47
Ζήτησις μήλου καὶ Μανδύος οὐ τετέλεσθαι.?????‒‒ Ζήτησις μήλου καὶ Μανδύος οὐ τετέλεσται. Die Suche nach dem Schaf und Mandys ist nicht beendet. hledání Mandyse s ovcí mít výsledek nebude zřejmě,
Krit.:
(grc) τετέλεσται M (recte)
Sim.:
(grc) ζήτησις] apud Homerum non legitur, sed apud Herodotum (Hdt. 2,44 et al.) et Sophoclem (S. Tr. 55: ἀνδρὸς κατὰ ζήτησιν) et al.(grc) τετέλεσται] cf. eadem sede Il. 18,74 et al.
Ἡμῖν νῦν καιρὸς περὶ τούτων ἐστὶ θεωρεῖν?????‒‒ Ἡμῖν νῦν καιρὸς περὶ τούτων ἐστὶ θεωρεῖν Es ist Zeit für uns darüber nachzudenken, avšak nám vhodný je čas teď o tom uvažovati, εἰ μὲν ζήτησιν λείπειν Γαίηνδε νέεσθαι?????‒‒ εἰ μὲν ζήτησιν λείπειν Γαίηνδε νέεσθαι ob wir die Suche sein lassen und zur Erde zurückkehren zda máme hledání nechat a zpět se na Zemi vrátit,
Sim.:
(grc) Γαίηνδε νέεσθαι] cf. clausulas Homericas οἶκόνδε νέεσθαι ( Il. 2,290 et al.) et Φθίηνδε νέεσθαι (19,330)
Hs.:
(grc) λείπειν E: λεῖψαι M a.c.
M f. 130v εἰ δ’ ἔτι νῦν μενέειν ἦμος μῆλον κεκιχῆναι.?????‒‒ εἰ δ’ ἔτι νῦν μενέειν ἦμος μῆλον κεκιχῆναι. oder ob wir warten, bis wir das Schaf bekommen haben. anebo ještě tu zůstat až ovci chytíme přec jen.
Hs.:
(grc) κεκιχῆναι E: -χέσθαι M
Ἀλλὰ δέ μοι φρονέοντι διχῇ βουλὴ φάνετ’ εἶναι·?????‒‒ Ἀλλὰ δέ μοι φρονέοντι διχῇ βουλὴ φάνετ’ εἶναι· Doch, wenn ich nachdenke, erscheinen mir zwei Ratschläge: Ale mně, když na to myslím, se dvojí rada teď jeví:
Sim.:
(grc) ἀλλὰ δέ μοι φρονέοντι] vide supra ad Astr. 3,227(grc) διχῇ] apud Homerum solum δίχα legitur
Εἴ κεν ἄτερ μήλου νοστήσαιμεν ποτὶ Γαίην,?????‒‒ Εἴ κεν ἄτερ μήλου νοστήσαιμεν ποτὶ Γαίην, Wenn wir ohne das Schaf zur Erde zurückkehren würden, Kdybychom bez ovce té se na Zem vrátili sami, ἀσφαλέως ἡμᾶς κόραμοι εἰργμόνδε βάλοιεν?????‒◡ ἀσφαλέως ἡμᾶς κόραμοι εἰργμόνδε βάλοιεν würden uns die Führer sicherlich ins Gefängnis werfen nepochybně by vládci nás ihned do basy vrhli,
Sim.:
(grc) εἰργμόνδε] vox pedestris, cf. LSJ 1996 s.v. εἰργμός
καὶ σάφα εἰσαιέν γε μένοι κίνδυνός τ’ ἀπειλὴ?????‒‒ καὶ σάφα εἰσαιέν γε μένοι κίνδυνός τ’ ἀπειλὴ und sicherlich würde die Gefahr und die Bedrohung für immer bleiben a tak na věky zas by trvalo nebezpečenství,
Sim.:
(grc) εἰσαιέν] εἰσαεί apud poetas tragicos legitur, cf. LSJ 1996, 493 s.v. εἰσαεί
Anm.:
(grc) κίνδυνός τ’ ἀπειλή] Hier bildet τ’ keine Position, vgl. Weise 2010, 442 (zu V. 4).
Μαδύοςμήλοιο, τό κεν κτάμεναί ὁ δύναιτο?????‒◡ Μανδύος ἢ μήλοιο, τό κεν κτάμεναι ὁ δύναιτο von Mandys und dem Schaf, das er töten Mandyse s ovcí ta hrozba, že by ji zabíti mohl
Krit.:
(grc) Μανδύος M (recte)(grc) κτάμεναι ὁ deb.
πάντα τε ὡς ὀλέσαι κόσμον καὶ κτήματα πάντα.?????‒◡ πάντα τε ὣς ὀλέσαι κόσμον καὶ κτήματα πάντα. und so den ganzen Kosmos und alle Dinge vernichten könnte. a celý zahubil vesmír a s ním i stvoření všechna.
Krit.:
(grc) ὣς deb.
Sim.:
(grc) κτήματα πάντα] clausula Hom., vid. Il. 3,282
Εἴ περ μείναιμέν γ’ ἔτι μῆλον θηρεύοντες,?????‒◡ Εἴ περ μείναιμέν γ’ ἔτι μῆλον θηρεύοντες, Wenn wir aber blieben und das Schaf weiter suchen würden, Když však zůstanem tady a ovci honiti budem,
Hs.:
(grc) ἔτι E: ἔπι M
δείδω, μὴ ἔργον τόδε οὐ τετελεσμένον εἴη?????‒‒ δείδω, μὴ ἔργον τόδε οὐ τετελεσμένον εἴη fürchte ich, dass dieses Werk nie einfach und ohne weiteres obávám se, že nelze, by úkol splněn být mohl
Sim.:
(grc) τετελεσμένον εἴη] vide supra ad Astr. 10,141
E p. 152 T p. 152 ἁπλῶς καὶ ἀνέδην, ὅτ’ ἀπείρων κόσμος μέν ἐστι,?????‒◡ ἁπλῶς καὶ ἀνέδην, ὅτ’ ἀπείρων κόσμος μέν ἐστι, vollendet wird, da der Kosmos unendlich ist. jednoduše a lehce, neb bezmezný věru je vesmír, τῷ ἀναριθμαί ἔασι γαλαξῖαί τε καὶ ἄστρα,?????‒◡ τῷ ἀνάριθμαι ἔασι γαλαξῖαί τε καὶ ἄστρα, In ihm sind unzählige Galaxien und Sterne, a v něm nespočetné jsou galaxie a v nich hvězdy -
Krit.:
(grc) ἀνάριθμαι deb.
Anm.:
(grc) ἀνάριθμαι] ἀνάριθμος ist im Gr. eigentlich zweiendig, vgl. LSJ 1996 s.v. ἀνήριθμος.
ἠέλιοι, περὶ τῶν πλανῆται καὶ ἀνάριθμοι.?????‒‒ ἠέλιοι, περὶ τῶν πλανῆται καὶ ἀνάριθμοι. Sonnen, um die unzählige Planeten kreisen. slunce – a kolem nich se točí bezpočet planet. Οὔδ’ ἄρα τις πρῆξις εὕρειν ζακενῷ ἕνα θῆρα?????‒◡ Οὐδ’ ἄρα τις πρῆξις εὑρεῖν ζακενῷ ἕνα θῆρα Es besteht keine Möglichkeit, ein Tier im Weltall zu finden Není žádná tu možnost jak jedno najít tam zvíře,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.(grc) εὑρεῖν deb.
μούνῃ μὲν τύχῃ· ἀποφώλιόν ἐστι νόημα.?????‒◡ μούνῃ μὲν τύχῃ· ἀποφώλιόν ἐστι νόημα. nur mit Glück allein: Der Gedanke ist nichtig. jenom náhodou snad. To vůbec hloupý je nápad.
Sim.:
(grc) ἀποφώλιόν ἐστι νόημα] vide supra ad Astr. 8,288
Ἀλλ’ ἄγε· εἰ οὔτις πρῆξις δόμεναι ενὶ Γαίῃ?????‒‒ Ἀλλ’ ἄγε· εἰ οὔτις πρῆξις δόμεναι ἐνὶ Γαίῃ Auf also: wenn es keine Möglichkeit gibt, auf die Erde zurückzukehren, Nuže, když nemáme možnost se zase na Zemi vrátit,
Krit.:
(grc) ἐνὶ deb.
καὶ οὔτις εὕρειν μῆλον ζακενοῖο κενοῖο,?????‒◡ καὶ οὔτις εὑρεῖν μῆλον ζακενοῖο κενοῖο, und keine, das Schaf des leeren Raums zu finden, ani nemáme žádnou tu ovci v propastech najít,
Krit.:
(grc) εὑρεῖν deb.
ἂψ νοστήσαιμεν πλανήτηνδ’ μήνηνδε,?????‒◡ ἂψ νοστήσαιμεν πλανήτηνδ’ ἢ μήνηνδε, dann lasst uns zu dem Planeten oder Mond zurückkehren, vraťme se nyní zpátky tam na planetu a ten měsíc,
Sim.:
(grc) ἂψ νοστήσαιμεν] vide supra ad Astr. 3,245
Hs.:
(grc) πλανήτηνδε E: πλάνηνδε τε M a.c.
M f. 131r τῇ κρυσταλλόπηκτος ἀνὴρ μάντις δ’ ἔτι κεῖται,?????‒‒ τῇ κρυσταλλόπηκτος ἀνὴρ μάντις δ’ ἔτι κεῖται, auf dem der kristallgefrorene Seher noch liegt, na kterém zmrzlý v ledu tam leží doposud prorok,
Sim.:
(grc) κρυσταλλόπηκτος] vide supra ad Astr. 8,210
ὄφρ’ εἶποι ἡμῖν, που ζητεῖν φῶτά τε μῆλον?????‒◡ ὄφρ’ εἴποι ἡμῖν, ποῦ ζητεῖν φῶτά τε μῆλον damit er uns sagt, wo wir den Mann und das Schaf suchen müssen aby nám řekl, kde máme si hledat muže a ovci,
Krit.:
(grc) εἴποι deb.(grc) ποῦ deb.
Sim.:
(grc) ὄφρ’ εἴποι] cf. Astr. 1,4
Anm.:
(grc) ποῦ ζητεῖν κτλ.] Man würde statt einer Infinitivkonstruktion eher eine indirekte Frage erwarten.
καὶ τὴν χρουνοφόρην ὕλην γε διάνδιχα κέρσαι,?????‒‒ καὶ τὴν χρουνοφόρην ὕλην γε διάνδιχα κέρσαι, und die zeittragende Materie zweifach teilen, a tu časonosnou tam látku rozetnout na dvě,
Sim.:
(grc) καὶ τὴν χρουνοφόρην ὕλην γε διάνδιχα κέρσαι] ~ Astr. 8,292
ὡς πρὶν μάντησεν Γρογαλὸς κρυσταλλοπέπηκτος.?????‒◡ ὡς πρὶν μάντησεν Γρογαλὸς κρυσταλλοπέπηκτος. wie der eisgefrorene Grogaler zuvor weissagte. jak nám již prorokoval ten Grogalos, zamrzlý v ledu,
Anm.:
(grc) ὡς πρὶν μάντησεν Γρογαλὸς κρυσταλλοπέπηκτος] Nemo bezieht sich auf die erste Weissagung des Grogalers in Astr. 8,280‒293.
Οὔδ’ ἄρα τι πλεῖόν γ’ ἔθελεν ἡμῖν ἀγορεύειν?????‒‒ Οὐδ’ ἄρα τι πλεῖόν γ’ ἔθελεν ἡμῖν ἀγορεύειν Aber er wollte uns nicht mehr sagen ale pak nechtěl už víc nám o tom povědět něco,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
Hs.:
(grc) ἀγορεύειν E: -εῦσαι M
ἤματι τῷ, τῷ μιν κατορύξαμεν ἀστερολάβροι.?????‒‒ ἤματι τῷ, τῷ μιν κατορύξαμεν ἀστερόλαβροι. an dem Tag, als wir ihn wie Sternenwölfe ausgruben. když jsme ho vykopali tam z ledu, kosmičtí vlci.
Krit.:
(grc) ἀστερόλαβροι deb.
Sim.:
(grc) ἤματι τῷ, τῷ …] vide supra ad Astr. 12,83
Anm.:
(grc) ἀστερολάβροι] Sonst nicht belegtes Kompositum in der Bedeutung „Weltraumwölfe“ (vgl. die tsch. Übersetzung „kosmičtí vlci“), das Křesadlo auch mehrfach in den späteren Gesängen mit der Vokabel λάβραξ aufgreift (vgl. auch die Anm. zu Astr. 18,59). Vermutlich dürfte es sich um eine spezifische Science-Fiction-Anspielung handeln ("spaces wolves"?), die ich noch nicht entschlüsseln konnte.
Ἀλλὰ δέον νῦν ἐστι πάλιν μάντιν κατορῦξαι,?????‒‒ Ἀλλὰ δέον νῦν ἐστι πάλιν μάντιν κατορύξαι, Aber es ist jetzt notwendig, den Seher wieder auszugraben, Ale nyní je třeba ho znovu vykopat z ledu,
Krit.:
(grc) κατορύξαι deb.
Anm.:
(grc) 38-41: Vorbereitung zur zweiten Befragung des Sehers in Astr. 19,.
εἰ μέν τι φρόνιμον πλεῖν εἴπειη Γρογαλὸς φώς.?????‒‒ εἰ μέν τι φρόνιμον πλεῖν εἰποίη Γρογαλὸς φώς. damit der grogalische Mann uns vielleicht noch mehr Vernünftiges sagt. jestli nám rozumného cos řekne Grogalos onen.
Krit.:
(grc) εἰπείη deb. (sed forma irregularis)
Sim.:
(grc) Γρογαλὸς φώς] cf. clausulam Homericam ἰσόθεος vel ἀλλότριος φώς ( Il. 2,565 et al.)
Οὗτος γὰρ λάσιος μάντις πυμάτη ἔτι ἔλπις?????‒◡ Οὗτος γὰρ λάσιος μάντις πυμάτη ἔτι ἐλπὶς Dieser haarige Seher ist die letzte Hoffnung, Tento chlupatý prorok je naše poslední šance
Krit.:
(grc) ἐλπὶς deb.
Μανδύος καὶ μήλοιο τόπον εὕρειν καὶ ἀφίκεσθαι.«?????‒‒ Μανδύος καὶ μήλοιο τόπον εὑρεῖν τ’ ἀφικέσθαι.« Mandys' und des Schafes Aufenthaltsort zu finden und dorthin zu gelangen.“ přijit tam, kde je Mandys a ovce a tam je i najít.“
Krit.:
(grc) εὑρεῖν deb.(grc) τ’ ἀφικέσθαι M (recte)
Ὣς ἐφάμην, οἱ πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ·?????‒‒ Ὣς ἐφάμην, οἳ πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ· So sprach ich, die anderen aber wurden alle still. Tak jsem pravil; ti všichni umlkli, seděli tiše.
Krit.:
(grc) οἳ M (deb.)
Sim.:
(grc) ὣς ἐφάμην] vide supra ad Astr. 2,163(grc) οἳ πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ] vide supra ad Astr. 3,45
Τοῖσιν μύθων ἦρξεν ἀνὴρ φαῦλος καὶ ἄπιστος,?????‒◡ Τοῖσιν μύθων ἦρξεν ἀνὴρ φαῦλος καὶ ἄπιστος, Zu diesen begann jedoch ein schlechter und untreuer Mann, Z těch pak započal mluvit tam člověk lstivý a mrzký,
Sim.:
(grc) τοῖσιν μύθων ἦρχεν] vide supra ad Astr. 3,44(grc) ἀνὴρ φαῦλος καὶ ἄπιστος] cf. Il. 24,207 (ὠμητὴς καὶ ἄπιστος ἀνήρ)
Hs.:
(grc) ἦρξεν E: ἦρχεν M a.c.
τὸν Κύπτην ἕταροι μὲν ἐπίκλησιν καλέοντο.?????‒◡ τὸν Κύπτην ἕταροι μὲν ἐπίκλησιν καλέοντο. den die Gefährten Kypta nennen. kterého druhové dobří si „Kypta“ zovali jménem;
Sim.:
(grc) τὸν Κύπτην ἕταροι μὲν ἐπίκλησιν καλέοντο] = Astr. 7,15
Hs.:
(grc) τὸν E: ὃν M
Ὃς γὰρ ἅπαξ στάσιν ἧγεν ἀνήρ μοι νηῒ μελαίνῃ,?????‒‒ Ὃς γὰρ ἅπαξ στάσιν ἦγεν ἀνήρ μοι νηῒ μελαίνῃ, Denn er hatte mir einmal einen Aufstand im schwarzen Schiff bereitet, ten už jednou ved vzpouru tam proti mně na černé lodi,
Krit.:
(grc) ἦγεν deb.
Anm.:
(grc) 45f.: nimmt Bezug auf die in Astr. 7vorgetragenen Geschehnisse.
ἀλλά ἑ κοσμοβίων ἐτάραξέ τε μῆνιν ἔθελξεν.?????‒◡ ἀλλά ἑ κοσμοβίων ἐτάραξέ τε μῆνιν ἔθελξεν. aber der Kosmobiont hatte ihn verwirrt und seinen Sinn verzaubert. ale jím kosmobión pak otřásl, umírnil srdce, Οὗτος νῦν ἦρξεν μαλερῶς νείκειν ἐπέεσσιν·?????‒◡ Οὗτος νῦν ἦρξεν μαλερῶς νεικεῖν ἐπέεσσιν· Dieser begann nun stark mit Worten zu streiten: a ten mne nyní začal tu mocně napadat slovy:
Krit.:
(grc) νεικεῖν deb.
Sim.:
(grc) μαλερῶς] Homerus semper cum verbo πῦρ coniungit, posteri etiam translate utuntur. Cf. LSJ 1996 s.v. μαλερός
Hs.:
(grc) ἦρξεν E: ἦρχεν M a.c.
M f. 131v »Νήπιος εἶ, Οὐδείς, ὡς ἄμμε φῶτας ἀνώγεις?????‒‒ »Νήπιος εἶ, Οὐδείς, ὡς ἄμμε φῶτας ἀνώγεις „Du bist dumm, Nemo, dass du uns Männer „Hloupý jsi zajisté, Nemo, že nás teď vybízíš muže
Sim.:
(grc) νήπιος εἶ] vide supra ad Astr. 8,286
Μανδὺν ζητέμεναι καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν,?????‒‒ Μανδὺν ζητέμεναι καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν, Mandys und das kosmosschauende Schaf zu suchen heißt, dále Mandyse hledat a ovci, jež sleduje vesmír,
Sim.:
(grc) cf. Astr. 1,8
ὡς μὲν ἐπαίτελλον κόραμοι εἰν μητέρι Γαίῃ.?????‒‒ ὡς μὲν ἐπαίτελλον κόραμοι εἰν μητέρι Γαίῃ. weil die Führer auf Mutter Erde es befahlen. tak jak ti rozkázali tam vládcové na matce Zemi.
Sim.:
(grc) μητέρι Γαίῃ] vide supra ad Astr. 1,212
Ἀλλά γέ τοὶ τήλου ἀπονόσφι καὶ οὔτι ἴσασιν?????‒◡ Ἀλλά γέ τοὶ τηλοῦ ἀπονόσφι καὶ οὔτι ἴσασιν Doch sie sind weit entfernt und sie können Ale ti daleko jsou a nemohu o ničem vědět
Krit.:
(grc) τηλοῦ deb.
E p. 153 T p. 153 οὔδε κολαζέμεναι, ἐπεὶ εἰν κόσμῳ πέρ ἐειμεν.?????‒◡ οὐδὲ κολαζέμεναι, ἐπεὶ εἰν κόσμῳ πέρ ἐειμεν. uns nicht bestrafen, weil wir im Kosmos sind. ani nikoho trestat, neb teď jsme v vesměrné hloubce.
Krit.:
(grc) οὐδὲ deb.
Ἀλλ’ ἄγε ζήτησιν λελίποιμεν Μανδύος ἀνδρὸς?????‒◡ Ἀλλ’ ἄγε ζήτησιν λελίποιμεν Μανδύος ἀνδρὸς Aber auf, lasst uns die Suche nach Mandys aufgeben, Nuže, zanechme nyní to hledání Mandyse muže,
Anm.:
(grc) λέλιποιμεν] Reduplizierter Aorist, vgl. oben Synopsis brevior.
ὡς ἀχρηστοτάτην· οὐ γάρ ἑ ἕλειν δυνάμεσθα.?????‒◡ ὡς ἀχρηστοτάτην· οὐ γάρ ἑ ἑλεῖν δυνάμεσθα. da sie vollkommen nutzlos ist. Denn wir können ihn nicht fangen. navýsost neužitečné, neb jistě ho nemůžem chytit,
Krit.:
(grc) ἑλεῖν deb.
Ναί ῥ’ ἀνάριθμοι ἔασι γαλαξῖαί τε καὶ ἄστρα,?????‒◡ Ναί ῥ’ ἀνάριθμοι ἔασι γαλαξῖαί τε καὶ ἄστρα, Ja, es gibt unzählige Galaxien und Sterne, neboť nespočetné jsou galaxie a v nich hvězdy –
Sim.:
(grc) 55-57: ~ 25‒28
ἠέλιοι, περὶ τῶν πλανῆται καὶ ἀνάριθμοι.?????‒‒ ἠέλιοι, περὶ τῶν πλανῆται καὶ ἀνάριθμοι. Sonnen, um die unzählige Planeten kreisen. slunce, a planety kolem jsou rovněž bez všeho počtu, Οὔδ’ ἄρα τις πρῆξις εὕρειν ζακενῷ ἕνα θῆρα.?????‒◡ Οὐδ’ ἄρα τις πρῆξις εὑρεῖν ζακενῷ ἕνα θῆρα. Und es gibt keine Möglichkeit, ein Tier im Weltraum zu finden. nemáme žádnou možnost tam jedno najíti zvíře.
Krit.:
(grc) οὐδ’ M (recte)(grc) εὑρεῖν deb.
Ἀλλὰ δ’ ἐγὼ Μανδὺν κτάμεναι ὀΐν οὔ περ ὀΐω,?????‒‒ Ἀλλὰ δ’ ἐγὼ Μανδὺν κτάμεναι ὄϊν οὔ περ ὀΐω, Doch ich meine, dass Mandys das Schaf nicht tötet, Ale já nemyslím ani, že Mandys zabít chce ovci,
Krit.:
(grc) ὄϊν deb.
ὡς ὅγε τῇ χρεῖταί τε ποίησε τὸ μῆλον ἄκοιτιν?????‒◡ ὡς ὅγε τῇ χρῆταί τε ποίησε τὸ μῆλον ἄκοιτιν weil er es benutzt und zu seinem Bettgenossen gemacht hat neboť jí potřebu má a učinil ji svou i družkou,
Anm.:
(grc) 59f.: Bezug auf Astr. 10,127–135.
πλάνῃ μακροπόδων, ἥως ἴδμεν γε καὶ αὐτοί.?????‒‒ πλάνῃ μακροπόδων, ἥως ἴδμεν γε καὶ αὐτοί. auf dem Planeten der Großfüßler, wie wir es selbst gesehen haben. jak jsme to na planetě tam klokanů viděli sami. M f. 132r Ἀλλ’ εἴ κεν κτεῖνοι μῆλον Μανδὺς πολύπικρος?????‒◡ Ἀλλ’ εἴ κεν κτείνοι μῆλον Μανδὺς πολύπικρος Aber wenn der bittere Mandys das Schaf töten sollte Ale, i kdyby zabil tu ovci zahořklý Mandys
Krit.:
(grc) κτείνοι deb.
Sim.:
(grc) Μανδὺς πολύπικρος] de epitheto cf. Hom. Od. (π 255); vide etiam Astr. 20,12; Astr. 24,157
ἔκ γε μελανχὀλίης, ὡς μῑσόβιός τε τύχοιτο,?????‒◡ ἔκ γε μελαγχολίης, ὡς μῑσόβιός τε τύχοιτο, aus Melancholie, weil er das Leben hasst, ze své melancholie a život by znenýviděl si,
Krit.:
(grc) μελαγχολίης deb.
Sim.:
(grc) μελαγχολίης] terminus technicus artis medicinae, qui apud poetas veteres non legitur, cf. LSJ 1996, 1094 s.v. μελαγχολία(grc) μισόβιος] apud veteres non legitur
καὶ τότ’ ὀλήσειεν ζακενὸν καὶ απείρονα κόσμον?????‒◡ καὶ τότ’ ὀλήσειεν ζακενὸν καὶ ἀπείρονα κόσμον dann würde er das Weltall und den unendlichen Kosmos vernichten tehdy by zničil celý ten prázdný a bezmezný vesmír,
Krit.:
(grc) ἀπείρονα deb.
πάντες καὶ αὐτοὶ ἀπολησαίμεθα πορεῦται?????‒‒ πάντες καὶ αὐτοὶ ἀπολησαίμεσθα πορευταὶ und wir Fahrer wären verloren, všichni pak sami bychom též zhynuli, kosmičtí plavci,
Krit.:
(grc) πορευταὶ (-αί Μ) deb.
οὔδε τι πλεῖν πειραζόμενοι οὔδ’ εἰδόμενοί τι.?????‒◡ οὐδέ τι πλεῖν πειραζόμενοι οὐδ’ εἰδόμενοί τι. da wir nichts mehr erfahren und wissen würden. nic bychom nevěděli a nic ani neprožívali,
Krit.:
(grc) οὐδέ deb.(grc) οὐδ’ deb.
Τοὔνεκα οὔ τινος ἄμμι μελήσει· οὔγαρ ἐοῦσιν.?????‒◡ Τοὔνεκα οὔ τινος ἄμμι μελήσει· οὐ γὰρ ἐοῦσιν. Deshalb würde es uns nichts mehr kümmern, da wir nicht mehr wären. proto by na ničem nám už nejsoucím nezáleželo.
Krit.:
(grc) οὐ γὰρ M (recte)
Σχήματι δ’ ἀμφοτέρῳ οὔτις μελέτη περ ἔνεστιν?????‒◡ Σχήματι δ’ ἀμφοτέρῳ οὔτις μελέτη περ ἔνεστιν Bei beiden Szenarien besteht kein Grund zur Sorge. Ať tak anebo tak, nám žádná nevzniká péče.
Hs.:
(grc) ἡμῖν ἀστροπορευτῇσιν μήλου τε καὶ ἀνδρός M
Anm.:
(grc) Zusatzvers in M: „wegen des Schafes und des Mannes für uns Raumfahrer“.
Ἀλλ’ ἄγε ζήτησιν βλακικὴν νῦν αἶψα λίποιμεν,?????‒◡ Ἀλλ’ ἄγε ζήτησιν βλακικὴν νῦν αἶψα λίποιμεν, Also lasst uns die törichte Suche sofort beenden Nuže, hledání hloupé teď rychle zanechme všecko,
Sim.:
(grc) βλακικήν] vide ad Astr. 10,39
νῆα δὲ πέμψαιμεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο?????‒◡ νῆα δὲ πέμψαιμεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο und das Schiff in die Tiefen des leeren Kosmos schicken loď pak pošleme dále tu do hlubin prázdného kosmu, Οὔτοπον εἰς πλάνην, τῷδ’ ὄζοις χορδαὶ ἔασιν,?????‒◡ Οὔτοπον εἰς πλάνην, τῷ δ’ ὄζοις χορδαὶ ἔασιν, zum Planeten Utopos, auf dem an den Zweigen Würste sind, planetu na Útopos, kde buřty na větvích rostou,
Krit.:
(grc) τῷ δ’ (= τῷ τ’) deb.
Hs.:
(grc) τῷδ’ ὄζοις χορδαὶ ἔασιν E: χορδαὶ ὄζοισι φύουσιν M a.c.
Anm.:
(grc) Οὔτοπον] Der Name ist nicht antik. Er wurde zuerst in der Form „Utopia“ von Thomas Morus (1478‒1535) in dessen gleichnamiger Schrift Libellus vere aureus nec minus salutaris quam festivus de optimo rei publicae statu deque nova insula Utopia (1516) eingeführt. Siehe Dieter RICHTER: Art. „Utopia“, in: EM 13 (2010), 1298‒1302 (hier 1298).(grc) ὄζοις χορδαὶ ἔασιν] χορδή hier wie zuerst bei Kratinos bzw. Aristophanes „die Wurst“, vgl. LSJ 1996, 1998 s.v. χορδή ΙΙ 2.(grc) 70f.: Die Beschreibung von „Utopos“ erinnert klar an das „Schlaraffenland“. Die zuerst im 13. Jh. belegte Schlaraffenlandutopie speist sich aus verschiedenen Traditionslinien, wie den aus antiken Reiseberichten geläufigen Wunderländern am Rande der Welt, dem Mythos vom Goldenen Zeitalter (Hes. Op. 109‒126), dem biblischen „Land, in dem Milch und Honig fließen“ (LXX Ex. 3,8) sowie der Idee einer „am Ende der Zeit wiederkehrenden glücklichen Epoche der Menschheit. Siehe Dieter RICHTER: Art. „Schlaraffenland“, in: EM 12 (2007), 65‒73. Wie hier sind geläufige Motive der Überfluss an Essen und Trinken, wobei selbst die Landschaft, wie Flüsse und Wiesen, aus essbarem Material bestehen und neben der Abschaffung von Arbeit und sozialen Hierarchien auch sexuelle Freizügigkeit. Vgl. RICHTER ebd. 68f. Ähnliches findet sich in der gr. Literatur bei Telekleides und Pherekrates angedeutet.
βρῦτος ῥεῖ ποταμοῖσί τε πορνεῖ ἔκαστος ἑκάστῳ.?????‒‒ βρῦτος ῥεῖ ποταμοῖσί τε πορνεῖ ἕκαστος ἑκάστῳ. Bier in den Flüssen fließt und jeder mit jedem schläft. pivo v řekách tam teče a každý souloží s každým.
Krit.:
(grc) ἕκαστος M (recte)
Τούτῳ γὰρ πλάνῃ ζῶμεν μὲν ἀκηδέα ζωὴν?????‒‒ Τούτῳ γὰρ πλάνῃ ζῶμεν μὲν ἀκηδέα ζωὴν Lasst uns auf diesem Planeten ein sorgenloses Leben führen Na této planetě pak si žijme bez strastí život, Μανδὺν λάθοντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν?????‒‒ Μανδὺν λαθόντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.« und Mandys und das kosmosschauende Schaf vergessen.“ Mandyse zapomenuvše i ovci, jež sleduje vesmír.“
Krit.:
(grc) λαθόντες deb.
Anm.:
(grc) Μανδὺν λαθόντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν] Parodie des „Missionsverses“ (siehe Astr. 1,8).
M f. 132v Ἔνθ’ ἄλλοι μὲν πάντες ἐπευφήμησαν ἑταῖροι?????‒‒ Ἔνθ’ ἄλλοι μὲν πάντες ἐπευφήμησαν ἑταῖροι Da stimmten alle anderen Gefährten zu, Tehdy ostatní všichni se na tom druhové shodli,
Sim.:
(grc) Ἔνθ’ ἄλλοι μὲν πάντες κτλ.] vide supra ad Astr. 3,68
λάθειν ζήτησιν εὐθύνειν τ’ ἀστερονῆα(vt)?????‒◡ λαθεῖν ζήτησιν εὐθύνειν τ’ ἀστερόνηα(vt) die Suche aufzugeben und das Raumschiff zum Planeten hledání zapomenout a hvězdnou lodici řídit
Krit.:
(grc) λαθεῖν deb.(grc) ἀστερόνηα deb.
Οὔτοπον εἰς πλάνην, τῷδ’ ὄζοις χορδαὶ ἔασιν,?????‒◡ Οὔτοπον εἰς πλάνην, τῷ δ’ ὄζοις χορδαὶ ἔασιν, Utopos zu lenken, auf dem an den Zweigen Würste sind, planetu na Útopos, kde buřty na větvích rostou,
Krit.:
(grc) τῷ δ’ (= τῷ τ’) deb.
Sim.:
(grc) 76sq.: = 70sq.
Hs.:
(grc) ὄζοις χορδαὶ ἔασιν E: χορδαὶ ὄζοισι φύουσιν M a.c.
βρῦτος ῥεῖ ποταμοῖσί τε πορνεῖ ἕκαστος ἑκάστῳ.?????‒‒ βρῦτος ῥεῖ ποταμοῖσί τε προνεῖ ἕκαστος ἑκάστῳ. Bier in den Flüssen fließt und jeder mit jedem schläft. pivo v řekách tam teče a každý souloží s každým. Τοῖσι δὲ κερτομέων ἔπεα πτεροέντα προσηύδων·?????‒‒ Τοῖσι δὲ κερτομέων ἔπεα πτερόεντα προσηύδων· Diesen sagte ich spottend die geflügelten Worte: Těm však, posmívaje se, jsem pravil perutná slova:
Krit.:
(grc) πτερόεντα deb.
Sim.:
(grc) τοῖσι δὲ κερτομέων] cf. Hom. Il. 2,256 et al. (sed et προσαυδᾶν et κερτομεῖν cum accusativo coniungi solent)(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδων] vide supra ad Astr. 9,69
»Νήπιοί ἐστε, φίλοι, ὡς Κύπτου πίστιν ἔχεσθε?????‒◡ »Νήπιοί ἐστε, φίλοι, ὡς Κύπτου πίστιν ἔχεσθε „Dumm seid ihr, Freunde, dass ihr Kypta vertraut „Hloupí jste, moji milí, že Kyptovi věříte nyní
Anm.:
(grc) 79-85: Eine amüsante metapoetische Passage, die den Bildungswert des Griechischen auch in der Zukunft anzeigt. Zugleich erinnert sie das Lesepublikum daran, dass es sich bei dem griechischen Epos um eine Stilisierung Frantas handelt.
E p. 154 T p. 154 τοῦ Οὐτόπου πλάνου πέρι μύθου οὐ φρονέοντες?????‒◡ τοῦ Οὐτόπου πλάνου πέρι μύθου οὐ φρονέοντες bezüglich des Mythos vom Planeten Utopos und nicht bedenkt, řeči o Útopu hvězdě a při tom nevíte vůbec,
Hs.:
(grc) μύθου E: μύθῳ M
Anm.:
(grc) Das anlautende οὐ- von Οὐτόπου muss hier kurz gemessen werden, damit das Wort ins Metrum passt.
οὔνομα τοῦ πλάνου δεῖξαι, ὅτι μηδαμῆ ἐστι?????‒◡ οὔνομα τοῦ πλάνου δεῖξαι, ὅτι μηδαμῆ ἐστι dass der Name des Planeten schon zeigt, dass er nirgendwo ist.“ že té planety jméno přec značí, že nikde není –“ ~ καὶ δέτε τοῖσιν ἐγὼ τὰ νοήματα ἑρμήνευσα?????‒◡ ~ καὶ δέ τε τοῖσιν ἐγὼ τὰ νοήματα ἑρμήνευσα ‒ Und ich habe ihnen den Sinn der griechischen Worte a potom jsem jim já i jména vyložil význam Ἀργείων γλώσσῃ μύθων ‒ (τόδε γνῶθ’, ἀναγνώστα,?????‒◡ Ἀργείων γλώσσῃ μύθων ‒ (τόδε γνῶθ’, ἀναγνῶστα, in ihre Sprache übersetzt – (Erkenne, Leser, ze slov v Argejců řeči – (to věz teď, čtenáři milý,
Krit.:
(grc) ἀναγνῶστα (cf. Astr. 7,40) deb.
Anm.:
(grc) 83–85: Bemerkung des Erzählers, in der er nochmals den Leser darauf hinweist, dass Griechisch lediglich die Sprache des Epos, nicht aber von Nemo und seiner Mannschaft ist. Explizit heißt es nochmals in Astr. 17,12–14, dass Englisch sowohl in Science-Fiction-Literatur und -Filmen als auch in Nemos Wirklichkeit die Verkehrssprache im Weltraum sei. Siehe auch Astr. 7,40, wo ebenfalls der ἀναγνώστης direkt angesprochen wird.(grc) Ἀργείων γλώσσῃ] Bei Homer werden die Griechen oft insgesamt als Ἀργεῖοι bezeichnet, vgl. LSJ 1996, 235 s.v. Ἀργεῖος. Ebenso ist es ein Homerismus, wenn der Autor an anderer Stelle von den Δαναοί spricht (siehe Komm. Astr. 1,122). Ἀργεῖοι findet sich sonst nur am Ende des Epos, wieder mit Bezug auf die homerische Sprache bzw. die kunstvolle Übersetzung Frantas (siehe Astr. 24,165). Witzigerweise spricht an dieser Stelle Franta selbst.
ὡς μούνως ἰδιώματι, τῷ τόδ’ ἔπος νυ γέγραπται,?????‒‒ ὡς μούνως ἰδιώματι, τῷ τόδ’ ἔπος νυ γέγραπται, dass nur dies Epos in dieser Sprache geschrieben ist, že tím jazykem jenom je složen tento zde epos, ἀλλ’ ἄλλην γλώσσην ἄμμες σχόμεν ἀστροπορεῦται.)?????‒‒ ἀλλ’ ἄλλην γλώσσην ἄμμες σχόμεν ἀστρπορευταί.) aber wir Raumfahrer eine andere Sprache haben). ale že rozdílný jazyk jsme měli, my, plavcové hvězdní.)
Krit.:
(grc) ἀστροπορευταί deb.
M f. 133r Ἄσβεστος δ’ ἄρ’ ἔνωρτο γέλως ἐσθλοῖς ἑτάροισιν,?????‒◡ Ἄσβεστος δ’ ἄρ’ ἐνῶρτο γέλως ἐσθλοῖς ἑτάροισιν, Es entstand unauslöschliches Gelächter unter den guten Gefährten, Neuhasitelný smích tu povstal dobrým mým druhům
Krit.:
(grc) ἐνῶρτο deb.
Sim.:
(grc) ἄσβεστος δ’ ἂρ ἐνῶρτο γέλως ἐσθλοῖς ἑτάροισιν] vide supra ad Astr. 2,49
Anm.:
(grc) Das "unauslöschliche Gelächter" der homerischen Götter (Il. 1,599; Od. 8,326) ist hier auf Nemos Mannschaft übertragen. Intertextuell kann man es auch so verstehen, dass die homerischen Götter über die lachen, die kein Griechisch können. - Eine ironische Brechung besteht darin, dass Nemos "besserwisserischer" Triumph über Kypta ihm später um ein Shuttle bringen wird. Dies wird sichtbar an der Umkehrung von "Lachen" in "Zorn" unter Verwendung derselben homerischen Phrase in Astr. 14,245.
ὡς εἶδον Κύπτην μάλα νήπιον καὶ ἀμαθήν τε.?????‒◡ ὡς εἶδον Κύπτην μάλα νήπιον καὶ ἀμαθῆ τε. da sie sahen, dass Kypta dumm und töricht war. Kyptu když rozpoznali co hlupáka nevzdělaného.
Krit.:
(grc) ἀμαθῆ deb.
Ὃς δ’ ἐρυθαιόμενος κάτ’ ἄρ’ ἕζετο, τείρετο δ’ αἰνῶς?????‒‒ Ὃς δ’ ἐρυθαιόμενος κάτ’ ἄρ’ ἕζετο, τείρετο δ’ αἰνῶς Dieser aber errötete und setzte sich. Heftig ärgerte ihn On pak zčervenav silně, se posadil, trápil ho hrozně
Krit.:
(grc) ἐρυθαινόμενος deb.
Sim.:
(grc) ὃς δ’ ἐρυθαινόμενος] cf. Il. 10,484 et 21,21 (ἐρυθαίνετο)(grc) κατ’ ἂρ ἕζετο] cf. eadem sede Il. 1,68 et al.(grc) τείρετο δ’ αἰνῶς] vide supra ad Astr. 4,66
ἀνδρῶν κερτομίη, κρυπτὸς δὲ κότος ἕλε θυμόν.?????‒◡ ἀνδρῶν κερτομίη, κρυπτὸς δὲ κότος ἕλε θυμόν. der Spott der Männer und heimlicher Zorn erfasste seinen Sinn. / mužů ostatních posměch a skrytý hněv chopil mu srdce.
Sim.:
(grc) κότος ἕλε θυμόν] cf. Od. 11,102 (κότον ἔνθετο θυμῷ) et al.
Κύπτην νικήσας ἄνεχον μὲν ἐγὼν ἀγορητίν·?????‒◡ Κύπτην νικήσας ἄνεχον μὲν ἐγὼν ἀγορητύν· Nachdem ich Kypta besiegt hatte, hatte ich die Versammlung wieder: Zvítěziv nad Kyptou takto jsem já zas hovořit počal:
Krit.:
(grc) ἀγορητύν deb.
Sim.:
(grc) ἀγορητύν] cf. eadem sede Od. 8,168
»Κέκλυτέ μευ μύθων πάντες νῦν, ὄφρα τι εἴπω·?????‒‒ »Κέκλυτέ μευ μύθων πάντες νῦν, ὄφρα τι εἴπω· „Hört jetzt alle meine Worte, dass ich etwas sage. „Poslyšte nyní mou řeč, vy všichni, co vám chci sdělit.
Sim.:
(grc) κέκλυτέ μευ μύθων πάντες νῦν, ὄφρα τι εἴπω] vide supra ad Astr. 5,168
Μούνῃ δ’ αἰτίῃ δοκέει γε πεπνυμένος εἶσαι?????‒‒ Μούνῃ δ’ αἰτίῃ δοκέει γε πεπνυμένος εἶναι Kypta scheint nur in einer Sache verständig gewesen zu sein, V jedné jediné věci se Kypta zdá rozumný býti,
Krit.:
(grc) εἶναι M (recte)
Sim.:
(grc) πεπνυμένος εἶναι] cf. Od. 4,190 (πεπνυμένον εἶναι)
Κύπτης, ὡς ἅμ’ ἄνωγε πεπαυσέμεναι ἀπὸ πλωτοῦ.?????‒‒ Κύπτης, ὡς ἅμ’ ἄνωγε πεπαυσέμεναι ἀπὸ πλωτοῦ. dass er uns von der Fahrt erholen hieß. když nás vyzývá totiž si pausu dát v kosmické plavbě.
Sim.:
(grc) ἀπὸ πλωτοῦ] cf. Od. 10,3 (sed ibi adiectivum); hic idem fere atque πλοῦς (cf. tr. bohem. „plavba“)
Anm.:
(grc) πεπαυσέμεναι] Reduplizierter Aorist mit äolischer Infinitivendung, vgl.  , 63.87.
Πενταετεῖς πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο?????‒◡ Πενταέτεις πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Fünf Jahre reisen wir in den Tiefen des leeren Kosmos Pět let se plavíme již tu propastmi prázdného kosmu
Krit.:
(grc) πενταέτεις deb.
ἀστεροναυτῆρες, μάλα γὰρ φθίτο θυμὸς ἀγήνωρ.?????‒‒ ἀστεροναυτῆρες, μάλα γὰρ φθίτο θυμὸς ἀγήνωρ. und uns Raumfahrern fehlt der stolze Mut hvězdní plavci, a silně se statné nám zkrušilo srdce.
Sim.:
(grc) θυμὸς ἀγήνωρ] vide supra ad Astr. 4,115
Οὔδ’ ἄρ’ ἐγὼ νῦν φημι κακώτερον ἄλλο γένεσθαι?????‒‒ Οὐδ’ ἄρ’ ἐγὼ νῦν φημι κακώτερον ἄλλο γενέσθαι und ich behaupte, dass es nichts Schlechteres im Weltall gibt, Neboť pravím, že nic snad horšího ve světě není
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.(grc) γενέσθαι deb.
Sim.:
(grc) 96sq.: ~ Od. 8,138sq.(grc) οὐδ’ ἂρ ἐγὼ νῦν φημὶ κακώτερον ἄλλο γενέσθαι] vide supra ad Astr. 5,95 et Astr. 15,293
χάσματος ἄνερα συγχεῦαι καὶ καρτερὸν ὄντα.?????‒◡ χάσματος ἀνέρα συγχεῦαι καὶ καρτερὸν ὄντα. als dass ein Mann aufgibt, obwohl er stark ist zkrušit i silného muže nad prázdné propasti kosmu.
Krit.:
(grc) ἀνέρα deb.
Sim.:
(grc) χάσματος ἀνέρα συγχεῦαι καὶ καρτερὸν ὄντα] ~ Od. 8,139 (ἄνδρα γε συγχεῦαι, εἰ καὶ μάλα καρτερὸς εἴη)
M f. 133v Οὔδε τ’ ἔπειτ’ ἐπέοικε λίπειν προβάτου ζήτησιν,?????‒◡ Οὐδέ τ’ ἔπειτ’ ἐπέοικε λιπεῖν προβάτου ζήτησιν, und daher ziemt es sich nicht, die Suche nach dem Schaf einzustellen, Ale se nesluší též to zanechat hledání ovce,
Krit.:
(grc) οὐδέ deb.(grc) λιπεῖν deb.
ὡς τοῖς ἄρχουσίν γ’ ὑποδεξάμεθ’ ἄνδρες ἀγαυνοί.?????‒‒ ὡς τοῖς ἄρχουσίν γ’ ὑποδεξάμεθ’ ἄνδρες ἀγαυοί. weil wir herrlichen Männer es von den Herrschern als Aufgabe bekamen. jak jsme to slíbili kdysi těm vládcům, my, šlechetní muži,
Krit.:
(grc) ἀγαυοί deb.
Anm.:
(grc) ἄνδρες ἀγαυνοί] Die Formel findet sich auch in Křesadlos „Ode an Stalin“, V. 8, vgl. Weise 2010, 443 ad loc. Statt ἀγαυός verwendet der Dichter regelmäßig die unbelegte Form ἀγαυνός, offensichtlich ein einfacher lapsus memoriae.
Οὐ γὰρ φαυλότερον τ’ ἀνιηρότατόν τέ τί φημι?????‒◡ Οὐ γὰρ φαυλότερόν τ’ ἀνιηρότατόν τέ τί φημι Denn ich behaupte, dass es nichts Schlechteres und Niederträchtigeres gibt, neboť říkám, že není nic hnusnější a potupnější,
Krit.:
(grc) φαυλότερόν τ’ deb.
ἢ εἴ κεν κατέαξεν ἀνὴρ ἔπος, ὅττι δέδωκεν.?????‒◡ ἢ εἴ κεν κατέαξεν ἀνὴρ ἔπος, ὅττι δέδωκεν. als dass ein Mann das Wort bricht, das er gegeben hat. než, když poruší muž své slovo, které dal druhým.
Anm.:
(grc) κατέαξεν ἀνὴρ ἔπος] Bild und Sprachgebrauch sind modern, auch wenn es Belege für eine übertragene Bedeutung von καταγνύναι gibt, vgl. LSJ 1996 s.v. κατάγνυμι II.
Ἀλλά γέ μοι βουλὴ φαῖνέν νυν ἀκούετε πάντες.?????‒◡ Ἀλλά γέ μοι βουλὴ φαῖνέν νυν, ἀκούετε πάντες. Aber mir scheint folgender Rat, hört alle zu: Ale též přišla mi rada a tu teď poslyšte všichni. Πλανήτην ἐγω οἶδα καλὸν χαριέστατον εἶναι?????‒‒ Πλανήτην ἐγὼ οἶδα καλὸν χαριέστατον εἶναι Ich weiß, dass es einen schönen, angenehmen Planeten Vím o planetě jedné, jež krásná je, roskošná velmi,
Krit.:
(grc) ἐγὼ M (recte)
οὐκ ἀπονόσφι ὁδοῦ, ἀλλὰ σχεδόν· τῷ κλίμα δ’ αὐτῷ?????‒‒ οὐκ ἀπονόσφι ὁδοῦ, ἀλλὰ σχεδόν· τῷ κλίμα δ’ αὐτῷ nicht weit von hier gibt. Der hat ein Klima ne příliš od naší cesty, leč blízko, a na ní klima ἥως εἰν Γαίῃ νήσων ἐρατῶν Καριβείων.?????‒‒ ἥως εἰν Γαίῃ νήσων ἐρατῶν Καριβείων. wie auf der Erde die angenehmen Karibischen inseln. takové příjemné vládne, jak ostrovů v Karibském moři. Θερμὸς δ’ ἐστὶ ἀὴρ, ἀλλ’ οὐ μάλα· ἠέλιός τε?????‒◡ Θερμὸς δ’ ἐστὶ ἀήρ, ἀλλ’ οὐ μάλα· ἠέλιός τε Die Luft ist warm, doch nicht zu sehr und die Sonne Vzduch tam sice je teplý, však nepříliš, její slunce
Hs.:
(grc) ἐστὶ E: -τὶν M
ἀκτίνῃσι φίλῃσι τόπον θάλπει ἐρατῇσιν.?????‒◡ ἀκτίνῃσι φίλῃσι τόπον θάλπει ἐρατῇσιν. erwärmt mit ihren freundlichen Strahlen den Ort. paprsky přátelskými tam milou krajinu křeje. E p. 155 T p. 155 Τῷ μὲν παντοδαπαὶ μακραὶ φοίνικες ἔασιν?????‒◡ Τῷ μὲν παντοδαπαὶ μακραὶ φοίνικες ἔασιν Auf ihm sind allemöglichen großen Palmen, na té rozličné rostou i tam stromy, veliké palmy καρποφόροι τε καλαὶ χλωραὶ καὶ χάρμα ἴδεσθαι?????‒‒ καρποφόροι τε καλαὶ χλωραὶ καὶ χάρμα ἰδέσθαι die Früchte tragen und schön grün sind, eine Freude zu schauen. rozličné nesoucí plody a krásné na pohled, svěží,
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
Sim.:
(grc) χάρμα ἰδέσθαι] cf. eadem sede Il. 6,82 χάρμα γενέσθαι
λειμῶνές τ’ ἐρατοὶ πολλαὶ κρῆναί τε καὶ ἄνθη.?????‒‒ λειμῶνές τ’ ἐρατοὶ πολλαὶ κρῆναί τε καὶ ἄνθη. Dort sind liebliche Wiesen, viele Quellen und Blumen. louky tam rozkošné jsou a prameny, krásné i květy.
Sim.:
(grc) λειμῶνές τ’ ἐρατοὶ πολλαὶ κρῆναί τε καὶ ἄνθη] cf. Od. 5,72 (ἀμφὶ δὲ λειμῶνες μαλακοὶ ἴου ἠδὲ σελίνου)
Τῷ μὲν πλανήτῃ θερμὴ καὶ ἔνεστι θάλασσα?????‒◡ Τῷ μὲν πλανήτῃ θερμὴ καὶ ἔνεστι θάλασσα Auf diesem Planeten ist auch ein warmes Meer, Též na planetě této se teplé nachází moře, διαφανής, καθαρή, σαπφείρῳ χρῶμ’ ἐϋκυῖα,?????‒◡ διαφανής, καθαρή, σαπφείρῳ χρῶμ’ ἐϊκυῖα, durchsichtig, rein und Saphir an Farbe ähnlich, průhledné, krásné a čisté a safíru podobné barvou,
Krit.:
(grc) ἐϊκυῖα deb.
Sim.:
(grc) σαπφείρῳ] de usu poetico cf. D.P. 1105
M f. 134r ἡδὺς νηχέμεναι καὶ ἐλκέμεναι ἐπὶ θινί.?????‒◡ ἡδὺς νηχέμεναι καὶ ἑλκέμεναι ἐπὶ θινί. angenehm zu schwimmen und am Strand zu relaxen. příjemné velmi v něm plavat a na pláži odpočívati.
Krit.:
(grc) ἑλκέμεναι deb.
Hs.:
(grc) ἐλκυέμεν M
Τῷ καὶ οἰωνοὶ περικαλλέες θαῦμα ἴδεσθαι,?????‒‒ Τῷ καὶ οἰωνοὶ περικαλλέες θαῦμα ἰδέσθαι, Auf ihm sind wunderschöne Vögel, ein Wunder anzuschauen, Jsou tam překrásní ptáci, že je to i na pohled podiv,
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
ἔντομα σιγαλοέντα τε καὶ πολὰ θηρία ἄλλα,?????‒◡ ἔντομα σιγαλόεντά τε καὶ πολὰ θηρία ἄλλα, glänzende Insekten und viele andere Tiere. různý záříci hmyz a jiná i zvířata četná.
Krit.:
(grc) σιγαλόεντά τε M (recte)
ἀλλ’ οὔτις αἰσχρὸς ναίει περ θὴρ ἐνὶ πλάνῃ.?????‒‒ ἀλλ’ οὔτις αἰσχρὸς ναίει περ θὴρ ἐνὶ πλάνῃ. Doch kein schändliches Tier wohnt auf dem Planeten. Avšak žádné zlé zvíře tam nesídlí na oběžnici. Τῷ καὶ οὐσῖαι φρόνιμαί τε βροτοῖς ἐϋκυῖαι?????‒‒ Τῷ καὶ οὐσῖαι φρόνιμαί τε βροτοῖς ἐϊκυῖαι Auf ihm wohnen auch verständige Wesen, den Menschen ähnlich, Tam též rozumná jsoucna, jež jsou i podobná lidem
Krit.:
(grc) ἐϊκυῖαι deb.
ναίουσ’ εἰν πόντῳ καὶ πρόφρονές εἰσι ὁδιτῇς.?????‒‒ ναίουσ’ εἰν πόντῳ καὶ πρόφρονές εἰσι ὁδίτῃς. am Meer und sie sind Besuchern gegenüber freundlich. žijí v jasném tom moři, a k pocestným laskavé mysli.
Krit.:
(grc) ὁδίτῃς deb.
Οὗτος μὲν πλάνης χαριέστατος ἐγγίστος τε?????‒◡ Οὗτος μὲν πλάνης χαριέστατος ἔγγιστός τε Dies ist ein sehr angenehmer Planet und von Takto to přerozkošná je planeta, nejblíže ze všech
Krit.:
(grc) ἔγγιστός τε deb.
Sim.:
(grc) χαριέστατος ἔγγιστός τε] cf. Il. 6,90 (χαριέστατος ἠδὲ μέγιστος) et al.
τῷν ὄντων πλανῶν τῷ ὃ μηδαμοῦ ἐστι ὁ πλάνης?????‒‒ τῶν ὄντων πλανῶν τῷ, ὃ μηδαμοῦ ἐστι ὁ πλάνης allen Planeten Utopos am ähnlichsten, der nirgendwo ist, existujících planet, k té planetě, jež nikde není,
Krit.:
(grc) τῶν deb.(grc) πλανῶν: πλάνων E(grc) ὃ: ὁ E
Hs.:
(grc) τῷ ὁ E: ὃς M
Οὔτοπος, ὅνδ’ ἠμᾶς πότι Κύπτα ἄνωγε πορεύειν.?????‒‒ Οὔτοπος, ὃν δ’ ἡμᾶς πότι Κύπτα ἄνωγε πορεύειν. wohin uns Kypta zu reisen befahl. Útopos, na kterou vás zde Kypta vyzýval letět.
Krit.:
(grc) ὃν δ’ (= ὅν τ’) deb.(grc) ἡμᾶς deb.
Hs.:
(grc) γ’ M post Κύπτα
Τῷδ’ ἀναπαυσάμενοι καὶ ἀποψῡχησάμενοί τε?????‒◡ Τῷδ’ ἀναπαυσάμενοι καὶ ἀποψῡχησάμενοί τε Dort wollen wir eine Erholungspause machen Na té se zastávivše a oddechnuvše si na ní,
Sim.:
(grc) τῷδ’ ἀναπαυσάμενοι καὶ ἀποψυχησάμενοί τε] vide etiam Astr. 22,26
ἂψ εἰς πλανήτης ψυχῶν σφετερῶν δέτε μήνην?????‒‒ ἂψ εἰς πλανήτην ψυχῶν σφετέρων δέ τε μήνην und dann zum Planeten der Schmetterlinge und dem Mond zpátky na motýlic hvězdu a onen jejich i měsíc
Krit.:
(grc) πλανήτην M (recte)(grc) σφετέρην deb.(grc) δέ τε deb.
πλήσαιμεν δ’ ἐρρωομένοι, ἵνα εἰρωτῶμεν(vt)?????‒◡ πλήσαιμεν δ’ ἐρρωομένοι, ἵνα εἰρωτῶμεν(vt) fliegen, damit wir gestärkt plujme, až posilníme se, by pak jsme se tázali na něm τὸν λάσιον Γρογαλὸν μάντιν κρυσταλλοπέπηκτον,?????‒◡ τὸν λάσιον Γρογαλὸν μάντιν κρυσταλλοπέπηκτον, den haarigen, kristallgefrorenen grogalischer Seher fragen, Grogala chlupatého tam, proroka zmrzlého v ledu, Μανδὺν ποῦ εὕρειν καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν?????‒‒ Μανδὺν ποῦ εὑρεῖν καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.« wo wir Mandys und das kosmosschauende Schaf finden.“ kde bychom Mandyse našli a ovci, jež sleduje vesmír.“
Krit.:
(grc) εὑρεῖν deb.
M f. 134v Ὣς ἐφάμην, οἱ πάντες ἐπευφήμησαν ἑταῖροι?????‒‒ Ὣς ἐφάμην, οἱ πάντες ἐπευφήμησαν ἑταῖροι So sprach ich und alle Gefährten stimmten zu, Tak jsem pravil a všichni se se mnou druhové shodli
Sim.:
(grc) πάντες ἐπευφήμησαν ἑταῖροι] vide supra ad Astr. 3,68
ταῦτα τὰ πρηξάμεναι, ὡς τοῖς βούλησα πλοίαρχος.?????‒◡ ταῦτα τὰ πρηξάμεναι, ὡς τοῖς βούλευσα πλοίαρχος. dies zu tun, wie ich, der Kapitän, es ihnen riet. udělat všechno tak, jak já jsem, kapitán, radil.
Krit.:
(grc) βούλευσα deb.
Κύπτῃ φαυλοτάτῳ βουλὴ οὐκ ἥνδανε θυμῷ,?????‒‒ Κύπτῃ φαυλοτάτῳ βουλὴ οὐχ ἥνδανε θυμῷ, Dem üblen Kypta gefiel der Plan nicht im Sinn, Kyptovi prachmizernému se rada nezdála v srdci,
Sim.:
(grc) βουλὴ οὐχ ἥνδανε θυμῷ] vide supra ad Astr. 3,25
ἀλλὰ δὲ ὅν τε κότον γε καὶ αὐτῆμαρ κατάπεψεν.?????‒◡ ἀλλὰ δὲ ὅν τε κότον γε καὶ αὐτῆμαρ κατάπεψεν. aber er ließ seinen Groll am selben Tag fahren. avšak nyní svůj hněv byl ještě pro dnešek strávil.
Sim.:
(grc) ὅν τε κότον γε καὶ αὐτῆμαρ καταπέψῃ] ~ cf. Il. 1,81 (εἴ περ γάρ τε χόλον γε καὶ αὐτῆμαρ καταπέψῃ)
Hs.:
(grc) κότον E: χόλον M
Αὐτὰρ ἔγωγε κυβερνήτῃ ῥοβότῳ ἐπίτελλον?????‒◡ Αὐτὰρ ἔγωγε κυβερνήτῃ ῥοβότῳ ἐπίτελλον Ich jedoch befahl dem Steuerroboter Avšak kormidelníku jsem robotu vydal teď rozkaz
Hs.:
(grc) κυβερνήτῃ ῥοβότῳ E: ῥοβότῳ κυβερνητῆρ’ M a.c.
ἰθύνειν πλοῖον εἰς πλανήτην ἀναψύχης.?????‒‒ ἰθύνειν πλοῖον εἰς πλανήτην ἀναψύχης. das Schiff zum Planeten der Erholung zu steuern. aby lodici řídil k té planetě na rekreaci.
Krit.:
(grc) ἀναψυχῆς M (recte)
Εἰν ὀλίγῳ πλάνης ἐρατεινὸς ἔδυ ἐνὶ βάθει.?????‒‒ Εἰν ὀλίγῳ πλάνης ἐρατεινὸς ἔδυ ἐνὶ βάθει. In Kürze erschien der liebreizende Planet in der Tiefe. V nedlouhém plavení čase e zjevila planeta v hloubi, Εἴσατο ὡς ἀστὴρ γλαυκὸς λαμπρός τε φαενός,?????‒◡ Εἴσατο ὡς ἀστὴρ γλαυκὸς λαμπρός τε φαεινός, Er ähnelte einem blauen, glänzenden Stern. byla jak modravá hvězda a svítila zářivě do tmy
Sim.:
(grc) εἴσατο ὡς ἀστὴρ γλαυκὸς λαμπρός τε φαεινός] cf. Il. 6,295 (ἀστὴρ δ’ ὡς ἀπέλαμπεν)
ὕστερον εἰς σφαῖραν μέτα βάλλετο μόρφησεν τε,?????‒◡ ὕστερον εἰς σφαῖραν μετὰ βάλλετο μόρφησέν τε, Später verwandelte er sich in eine Kugel. později proměnila se a přešla do tvaru koule
Krit.:
(grc) μετὰ deb.(grc) μόρφησέν τε M (recte)
E p. 156 T p. 156 ὕστατον αὖτε χαμαὶ πέσομεν σὺν νηῒ μελαίνῃ?????‒‒ ὕστατον αὖτε χαμαὶ πέσομεν σὺν νηῒ μελαίνῃ Zuletzt fielen wir wieder mit unserem schwarzen Schiff auf den Boden ještě později pak jsme s lodicí přistáli černou,
Sim.:
(grc) χαμαὶ πέσομεν] iunctura Hom., vid. Il. 4,482 (χαμαὶ πέσεν) et al.
πλάνην θαυμάζοντες, ἐπεὶ ἐρατεινὸς ἔεσκεν?????‒◡ πλάνην θαυμάζοντες, ἐπεὶ ἐρατεινὸς ἔεσκεν und bewunderten den Planeten, weil er liebreizend war, planetě divili jsme se, neb byla příjemná velmi, θερμὸς καὶ πρόφρων χαριέστατος ὡς παράδεισος?????‒◡ θερμὸς καὶ πρόφρων χαριέστατος ὡς παράδεισος warm und freundlich wie das angenehmste Paradies, teplá a přívětivá a rozkošná na způsob ráje, M f. 135r σχήματι τῷ, τῷ ἐγὼ κάτ’ ἐμοῖς ἑτάροισιν ἔλεξα,?????‒◡ σχήματι τῷ, τῷ ἐγὼ κατ’ ἐμοῖς ἑτάροισιν ἔλεξα, so wie ich es meinen Gefährten gesagt hatte, na způsob ten, jak jsem jí druhům vylíčil předtím,
Krit.:
(grc) κατ’ deb.
ἀλλά γ’ ὕπαρ ἦεν πολὺ φέρτερον εἰσοράασθαι.?????‒‒ ἀλλά γ’ ὕπαρ ἦεν πολὺ φέρτερον εἰσοράασθαι. doch in Wirklichkeit war er noch viel besser anzuschauen. ale ve skutečnosti se zdála mnohem i lepší.
Sim.:
(grc) πολὺ φέρτερον εἰσοράασθαι] cf. Od. 10,396 (πολὺ καλλίονες καὶ μείζονες εἰσοράασθααι)
Ἡμεῖς ἐρχόμενοί ἑ τεθήπαμεν τερπόμενοι κῆρ,?????‒‒ Ἡμεῖς ἐρχόμενοί ἑ τεθήπαμεν τερπόμενοι κῆρ, Voll Erstaunen betraten wir ihn, im Herzen frohgemut, My pak, chodíce po ní, jsme zírali s radostným srdcem, αἶψα δὲ καὶ ἕταροι πρὸς καρποὺς χεῖρας ἴαλλον,?????‒◡ αἶψα δὲ καὶ ἕταροι πρὸς καρποὺς χεῖρας ἴαλλον, sofort streckten die Gefährten ihre Hände zu den Früchten, brzy i začali druzi tam k ovoci vzpínati ruce,
Sim.:
(grc) πρὸς καρποὺς χεῖρας ἴαλλον] vide supra ad Astr. 3,104
τοὶ μὲν ἔφυν θάμνοις ἰδὲ καὶ δένδροις πολέεσσιν?????‒◡ τοὶ μὲν ἔφυν θάμνοις ἰδὲ καὶ δένδροις πολέεσσιν die an den Büschen und vielen Bäumen které na větvích rostlo a kolem na rozličných stromech, πολλοὶ καὶ γλυκεροὶ γεῦσαι, κύρμνον πολύηδυ.?????‒◡ πολλοὶ καὶ γλυκεροὶ γεῦσαι, κύρμνον πολύηδυ. zahlreich und angenehm zu kosten wuchsen: Ein höchst angenehmer Fund. v hojném počtu a sladké i chuti, příjemná strava.
Sim.:
(grc) κύρμνον] = κύρμα; haec forma apud veteres non legitur
Hs.:
(grc) κύρμνον πολύηδυ E: βρώμη πολύηδυς M a.c.
Οὔδ’ ἔτι κίνδυνός τις ἔεσκεν φαρμακίων τοι,?????‒‒ Οὐδ’ ἔτι κίνδυνός τις ἔεσκεν φαρμακίων τοι, Es gab keine Gefahr von Giften, Ani nebezpečí tu žádné nebylo jedů,
Krit.:
(grc) Οὐδ’ deb.
Hs.:
(grc) τοι E: περ M a.c.
ὡς καὶ ἐγὼ σάφα οἶδα, ἐπεὶ πρόφρων τύχε πλάνης.?????‒‒ ὡς καὶ ἐγὼ σάφα οἶδα, ἐπεὶ πρόφρων τύχε πλάνης. wie ich genau wusste, weil der Planet freundlich war. jak jsem též jistě věděl, neb příznivá planeta byla. Πολλοὶ δ’ οἰωνοὶ καὶ ἔντομα σιγαλοέντα?????‒◡ Πολλοὶ δ’ οἰωνοὶ καὶ ἔντομα σιγαλόεντα Viele Vögel und glänzende Insekten Různí rozliční ptáci a hmyzové nádherní, skvoucí
Krit.:
(grc) σιγαλόεντα M (recte)
ἄμφι ποταόμενοι γλυκερῇς φωνῇσιν ἔασον?????‒◡ ἀμφὶ ποταόμενοι γλυκερῇς φωνῇσιν ἄεισαν flogen um uns und sangen mit süßen Stimmen, kteří lítali kolem též zpívali sladkými hlasy,
Krit.:
(grc) ἀμφὶ deb.
θαῦμα τεθηπέμεναι ἰδὲ καὶ φωνῶν τοι ἀκούειν.?????‒‒ θαῦμα τεθηπέμεναι ἰδὲ καὶ φωνῶν τοι ἀκούειν. ein Wunder war es zu sehen und die Stimmen zu hören. na podiv bylo to patřit a také naslouchat hlasům.
Hs.:
(grc) τοι E: περ M a.c.
Θηρία μὲν ἦσαν πλάνῃ καλὰ καὶ ἐρατεινὰ?????‒◡ Θηρία μὲν ἦσαν πλάνῃ καλὰ καὶ ἐρατεινὰ Es gab auf dem Planeten schöne und liebreizende Tiere Zvířata byla tam též tak krásná, rozmilá velmi, δορκάσι ἥδ’ ἐλάφοισι ἐοικότα χάρμα ἴδεσθαι?????‒‒ δορκάσι ἠδ’ ἐλάφοισιν ἐοικότα χάρμα ἰδέσθαι ähnlich den Rehen und Hirschen, eine Freude zu sehen. podobná antilopám a jelenům, příjemný pohled,
Krit.:
(grc) ἠδ’ deb.(grc) ἐλάφοισιν M (melius)(grc) ἰδέσθαι deb.
Hs.:
(grc) δορκάσι E: -σιν M(grc) ἐλάφοισι E: -σιν M
καλά τε ποικιλόμορφ’ ἕτεροις κέρασιν ἀραρόντα?????‒◡ καά τε ποικιλόμορφ’ ἑτέροις κέρασιν ἀραρῶτα Sie waren schön und vielgestaltig mit verschiedenen Hörnern pěkná, a nejrozličnější též nesla na hlavách rohy,
Krit.:
(grc) ἑτέροις M (recte)(grc) ἀραρῶτα M (recte)
ἥμερα· οὔδ’ ἔτι τοῖς χθονίων ἔσκεν φόβος ἀνδρῶν,?????‒‒ ἥμερα· οὐδ’ ἔτι τοῖς χθονίων ἔσκεν φόβος ἀνδρῶν, und zahm. Sie hatten keine Angst vor Menschen von der Erde. krotká, neb neměla dosud strach z mužů pozemských žádný,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
M f. 135v οὔτινα τῶν γνώμην μὲν ἔχον καὶ οὐ μεμάθοντο,?????‒◡ οὔτινα τῶν γνώμην μὲν ἔχον καὶ οὐ μεμάθοντο, Keines von ihnen hatte Verstand oder verstand etwas, neměla žádnou znalost ta zvěř a zkušenost s nimi, ἀλλὰ μὲν ἡσυχίῃ ἦλθον πρὸς ἄνδρα ἕκαστον?????‒◡ ἀλλὰ μὲν ἡσυχίῃ ἦλθον πρὸς ἄνδρα ἕκαστον die Tiere gingen ruhig zu jedem Mann ale docela klidně tu přišla za každým z mužů θῆρες καὶ ἔασάν γ’ αὑτοὺς ἀπὸ τῶν καταρέξαι,?????‒‒ θῆρες καὶ ἔασάν γ’ αὑτοὺς ἀπὸ τῶν καταρέξαι, und ließen sich von ihnen streicheln zvířata, také i od nich se klidně nechala hladit,
Krit.:
(grc) αὑτοὺς deb.
ἄρτῳ θέρβεσθαι, τὸν καὶ ἔχομεν κατὰ φόρβην.?????‒‒ ἄρτῳ φέρβεσθαι, τὸν καὶ ἔχομεν κατὰ φορβήν. und mit Brot füttern, das wir als Nahrung hatten. rovněž krmit se chlebem, jejž s sebou k jídlu jsme měli.
Krit.:
(grc) φέρβεσθαι deb.(grc) φορβήν deb.
Καὶ αἱ θήλειαι, ταὶ σύν σφισιν ἔμβρυα εἶχον,?????‒◡ Καὶ αἱ θήλειαι, ταὶ σύν σφισιν ἔμβρυα εἶχον, Und die Weibchen hatten ihre Jungen bei sich A také samice zvířat, jež s sebou mláďata měly, ἄμμ’ ἔασάν σφε ἀμελγέμεναι ἰδὲ θηλάζεσθαι?????‒‒ ἄμμ’ ἔασάν σφε ἀμελγέμεναι ἰδὲ θηλάζεσθαι und ließen uns sie melken und säugen od nás se nechaly dojit, i přímo mléko své píti
Sim.:
(grc) θηλάζεσθαι] apud Homerum non legitur, sed cf. Theoc. 3,16
οὐθάτοφιν· μάλα γὰρ μαλακαὶ αἱ θῆρες ἔεσκον.?????‒◡ οὐθάτοφιν· μάλα γὰρ μαλακαὶ αἱ θῆρες ἔεσκον. mit ihren Eutern. Die Tiere waren sehr zahm. z vemene; velice mírná ta všechna zvířata byla.
Sim.:
(grc) οὐθάτοφιν] haec forma apud veteres non legitur
Ἔνθα τινὲς φῶτές γ’ ἔθελον φιλότητι μιγῆναι?????‒‒ Ἔνθα τινὲς φῶτές γ’ ἔθελον φιλότητι μιγῆναι Da wollten sich einige Männer in Liebe Tu i někteří muži se chtěli v lásce tam spojit
Sim.:
(grc) φιλότητι μιγῆναι] vide supra ad Astr. 2,35
ἀλλοδαποῖς κεμάσιν· ὡς καὶ ἀπονόσφι γυναικῶν?????‒‒ ἀλλοδαποῖς κεμάσιν· ὡς καὶ ἀπονόσφι γυναικῶν mit den fremden Rehen vereinen. Sie waren solange entfernt von Frauen, s laněmi nepozemskými, neb velmi daleko od žen δηθ’ ἦσαν μοναχοί, κρατερὴ δ’ ἐπικείσατ’ ἀνάγκη.?????‒‒ δήθ’ ἦσαν μοναχοί, κρατερὴ δ’ ἐπικείσατ’ ἀνάγκη. dass sie ein heftiger Drang quälte. dlouho samotní byli a silná dolehla nutnost.
Krit.:
(grc) δήθ’ deb.
Sim.:
(grc) κρατερὴ δ’ ἐπικείσατ’ ἀνάγκη] vide supra ad Astr. 10,120
Hs.:
(grc) ἐπικείσατ’ E: -σετ’ M
E p. 157 T p. 157 Ἀλλὰ δ’ ἐγώ σφε πεπαυσέμεναι κρατερῶς ἐπίτελλον?????‒◡ Ἀλλὰ δ’ ἐγώ σφε πεπαυσέμεναι κρατερῶς ἐπίτελλον Doch ich befahl ihnen mit scheltenden Worten, Avšak já jsem jim silně hned a tímhle rozkázal přestat
Sim.:
(grc) κρατερῶς ἐπίτελλον] vide supra ad Astr. 2,146
κερτόμεοις ἔπεσιν· τοὺς αἰσχυνὴ ἕλε θυμόν.?????‒◡ κερτομίοις ἔπεσιν· τοὺς αἰσχύνη ἕλε θυμόν. damit aufzuhören. Scham ergriff ihren Sinn. vysměvačnými slovy. Těm hanba chopila mysl.
Krit.:
(grc) κερτομέοις deb.(grc) αἰσχύνη Μ (recte)
Αὐτὰρ ἔπειτα φίλους μεῖναί τι ἄνωγον ἑταίρους,?????‒‒ Αὐτὰρ ἔπειτα φίλους μεῖναί τι ἄνωγον ἑταίρους, Aber dann hieß ich die Gefährten etwas zu warten. Avšak opětně já jsem druhy vyčkati vyzval, βῆν ἴμεναι κατὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης?????‒‒ βῆν ἴμεναι κατὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης Ich ging an den Strand des lauttosenden Meeres šel jsem po břehu toho tam mnohošumného moře,
Sim.:
(grc) βῆν ἴμεναι κατὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης] cf. Il. 1,34 (βῆ δ’ ἀκέων παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης)
M f. 136r αὐλὸν χερσὶν ἔχων, τὸν σαξώφωνα καλοῦσιν,?????‒◡ αὐλὸν χερσὶν ἔχων, τὸν σαξώφωνα καλοῦσιν, mit einem Aulos in den Händen, den sie Saxofon nennen maje píšťalu v rukou, již „saxofón“ názviskem zovou
Anm.:
(grc) σαξώφωνα] Die Form ist gebildet, als wäre sie auf eine Grundform *σαξωφών (vgl. tsch. „saxofón“) zurückzuführen. Im Ngr. lautet die Grundform dagegen σαξόφωνο. In Star Trek TNG spielt der erste Offizier William Riker Posaune, wodurch er Frauen beeindrucken kann. Hier liegt möglicherweise eine Reverenz an den Jazz-Fan und ersten Křesadlo-Herausgeber Josef Škvorecký vor (eines seiner Werke hieß „Bassaxofon“, Prag 1967).
ἦρξα μὲν αὐλέμεναι· οἱ θαυμάζοντες ἕποντο?????‒◡ ἦρξα μὲν αὐλέμεναι· οἳ θαυμάζοντες ἕποντο und begann zu spielen. sie folgten erstaunt počal na něj jsem hráti – ti s údivem kráčeli za mnou.
Krit.:
(grc) οἳ M a.c. (recte)
(οἶδα περὶ πλάνου ἐκ κομπουτῆρος ἀγαυνοῦ?????‒‒ (οἶδα περὶ πλάνου ἐκ κομπουτῆρος ἀγαυοῦ (Ich wusste über den Planeten aus dem herrlichen Computergedächtnis, (Věděl jsem o této hvězdě, neb počítač výborný držel μνημοσύνης, τὴν καὶ »ΔΑΤΑΒΑΓΚ« κλῆσιν καλέουσι)·?????‒◡ μνημοσύνης, τὴν καὶ »ΔΑΤΑΒΑΓΚ« κλῆσιν καλέουσι)· das sie DATENBANK nennen). v paměti informace, což DATABANK mužové zovou.)
Sim.:
(grc) κλῆσιν καλέουσι] vide supra ad Astr. 5,353
Hs.:
(grc) κλῆσιν E: φῶτες M
Anm.:
(grc) ΔΑΤΑΒΑΓΚ] Englischer Begriff der Computersprache: „Datenbank“. Auch in Serien wie Star Trek werden spezifische Informationen zu Planeten immer wieder aus der Datenbank des Schiffscomputers abgefragt.
Αὐτίκα δ’ ἐκ πόντου ἦρξαν φύσεες ἀναδῦναι?????‒‒ Αὐτίκα δ’ ἐκ πόντου ἦρξαν φύσεες ἀναδῦναι Sofort begannen aus dem Meer Wesen aufzusteigen, Ihned tu z mořských vod se počaly bytosti nořit θηλείῃς Τριτόνεσσί τε νύμφῃσιν ἐϋκυῖαι?????‒‒ θηλείῃς Τριτόνεσσί τε νύμφῃσιν ἐϊκυῖαι weiblichen Tritoninnen und Meeresnymphen ähnlich, Tritonům jakýmsi ženským či mořským podobné nymfám
Krit.:
(grc) ἐϊκυῖαι: ἐϋ- E
Anm.:
(grc) Τριτόνεσσι] Weibliche Tritonen sind in der antiken Literatur nur selten belegt, kommen allerdings häufig in der bildenden Kunst vor (siehe H. Herter: Art. „Triton“, in: RE XIII [1939], 245‒304 [hier 263f.]). Sprachlich ist anzumerken, dass das Iota lang und der o-Laut ein Omega sein müsste, vgl. LSJ 1996 s.v. Τρίτων.
τῇς ἁλίῃς, περὶ τῶν μῦθοί γε παλαιοὶ ἔασιν.?????‒◡ τῇς ἁλίῃς, περὶ τῶν μῦθοί γε παλαιοὶ ἔασιν. über die es alte Mythen gibt. které ve vodě bydlí a o nichž staré jsou mýthy. Ταὶ μὲν ἄνω ἦσαν θήλειαι ὥστε γυναῖκες,?????‒◡ Ταὶ μὲν ἄνω ἦσαν θήλειαι ὥστε γυναῖκες, Diese waren oben wie Frauen, Ty pak nahoře byly pak normálni pozemské ženy, ἀλλὰ κάτω δ’ εἶχον οὐρὰς ὡς ἰχθύες αὐταί.?????‒‒ ἀλλὰ κάτω δ’ εἶχον οὐρὰς ὡς ἰχθύες αὐταί. aber unten hatten sie Schwänze wie Fische. ale ocasy dole zas měly tak jako ryby.
Hs.:
(grc) αὐταί E: εἶχον M a.c.
Ταὶ μὲν ἐν ἀβάθει κοῦραι ἀλὸς ἀθροόωντο?????‒◡ Ταὶ μὲν ἐν ἀβάθει κοῦραι ἁλὸς ἀθροόωντο Die Mädchen sammelten sich in der Untiefe des Meeres Tyto se v mělčině moře pak vodní sestouply ženy
Krit.:
(grc) ἁλὸς deb.
αὐλῷ ἀκούουσαι, τὸν σαξώφωνα καλοῦσιν,?????‒◡ αὐλῷ ἀκούουσαι, τὸν σαξώφωνα καλοῦσιν, als sie den Aulos hörten, den man Saxofon nennt, píšťalu poslouchajíce, jež saxofón zove se jménem, ὡς τοῦ μὲν φωνὴ καταπυγοσύνην ἀνόρουσεν.?????‒◡ ὡς τοῦ μὲν φωνὴ καταπυγοσύνην ἀνόρουσεν. da dessen Klang Lust hervorruft. / neboť toho prý zvuk vždy v lidech působí vilnost.
Sim.:
(grc) καταπυγοσύνην] apud Homerum non legitur, sed apud poetas comicos (e.g. Ar. Nu. 1023), cf. LSJ 1996 s.v. Vide etiam supra ad Astr. 7,240
Τῇσιν δ’ ἀσπαστόν γ’ δοάσσατο κοιμηθῆναι?????‒‒ Τῇσιν δ’ ἀσπαστόν γ’ δοάσσατο κοιμηθῆναι Ihnen erschien es angenehm, Těmto se žádoucí zdálo tam v mořské mělčině ležet
Sim.:
(grc) τῇσιν δ’ ἀσπαστόν γε δοάσσατο κοιμηθῆναι] cf. Od. 8,295 (τῇ δ’ ἀσπαστὸν δ’ ἐείσατο κοιμηθῆναι); 7,343 (τῷ δ’ ἀσπαστὸν κτλ.)
ἀνδράσιν ἀστροπορεύτῃσιν καὶ δείκνυατ’ αὐτοῖς?????‒‒ ἀνδράσιν ἀστροπορευτῇσιν καὶ δεικνύατ’ αὐτοῖς mit den sternfahrenden Männern zu schlafen, und sie zeigten es. s muži hvězdnými plavci a jim to naznačovaly,
Krit.:
(grc) ἀστροπορευτῇσιν M primum (recte)(grc) δεικνύατ’ deb.
οὔδε τέ τοι Φράντου δέον ἦεν τὴν κατὰ πρῆξιν.?????‒◡ οὐδέ τέ τοι Φράντου δέον ἦεν τὴν κατὰ πρῆξιν. Dafür war Franta nicht nötig. aniž by tlumočník Franta byl potřebí k činnosti této.
Krit.:
(grc) οὐδέ deb.
Hs.:
(grc) ἦεν E: ἔσκεν M a.c.
M f. 136v Ἡμεῖς εἵματα πάντα ταχῶς γυίων σκεδάσαντες?????‒◡ Ἡμεῖς εἵματα πάντα ταχῶς γυίων σκεδάσαντες Wir warfen alle Kleidung schnell von den Gliedern My pak veškeré šaty tu rychle setřásše z údů, ἤλθομεν εἰς πόντον νύμφῃς φιλότητι μιγῆναι?????‒‒ ἤλθομεν εἰς πόντον νύμφῃς φιλότητι μιγῆναι und gingen ins Meer, um uns mit den Nymphen in Liebe zu vereinen, v moře jsme vstoupil ihned se v lásce s nymfami spojit,
Sim.:
(grc) φιλότητι μιγῆναι] vide supra ad Astr. 2,35
αἱ μὲν εἰν ἀβάθει κατεδέξαντ’ ἄνδρα ἑκάστη.?????‒‒ αἱ μὲν εἰν ἀβάθει κατεδέξαντ’ ἄνδρα ἑκάστη. die jeden von uns in der Untiefe empfingen. a pak v mělčině mořské i muže přijala každá.
Krit.:
(grc) αἳ deb.
Οὕτως ἠῶθέν τ’ εἰς ἠέλιον καταδῦντα?????‒◡ Οὕτως ἠῶθέν τ’ εἰς ἠέλιον καταδύντα So vollbrachten wir vom Morgen bis zum Sonnenuntergang Takto od samé zoře až po západ jasného slunce
Krit.:
(grc) καταδύντα deb.
Sim.:
(grc) εἰς ἠέλιον καταδύντα] vide supra ad Astr. 2,56
ὕδατι εἰν θερμῷ γε πεπράξαμεν ἔργα ἐρώτων?????‒‒ ὕδατι εἰν θερμῷ γε πεπράξαμεν ἔργα ἐρώτων im warmen Wasser die Werke der Liebe v mělčině v teplé vodě jsme konali erótů skutky νύμφῃς σὺν ἀλίῃσιν, ἐπεὶ ἀπονόσφι γυναικῶν?????‒‒ νύμφῃς σὺν ἁλίῃσιν, ἐπεὶ ἀπονόσφι γυναικῶν mit den Meeresnymphen, da wir lange Zeit s mořskými nymfami těmi, neb velmi daleko od žen
Krit.:
(grc) ἁλίῃσιν deb.
Sim.:
(grc) 188sq. ~: 162sq.
δηθ’ ἦμεν μοναχοί, κρατερὴ δ’ ἐπικείσατ’ ἀνάγκη.?????‒‒ δήθ’ ἦμεν μοναχοί, κρατερὴ δ’ ἐπικείσατ’ ἀνάγκη. allein fern von Frauen waren und ein starkes Bedürfnis auf uns lag. dlouho jsme samotní byli a silná dolehla nutnost.
Krit.:
(grc) δήθ’ deb.
Ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ κατέδυ ἱερὸν φάος ἠελίοιο?????‒◡ Ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ κατέδυ ἱερὸν φάος ἠελίοιο Aber als das heilige Licht der Sonne unterging Avšak když posvátné světlo tu za obzor zapadlo slunce
Sim.:
(grc) ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ κατέδυ ἱερὸν φάος ἠελίοιο] cf. Il. 1,605 (αὐτὰρ ἐπεὶ κατέδυ λαμπρὸν φάος ἠελίοιο)
(ξεινιακόν, οὔ πως ὡς ἡμετέρῃ ενὶ Γαίῃ),?????‒‒ (ξεινιακόν, οὔ πως ὡς ἡμετέρῃ ἐνὶ Γαίῃ), (ein fremdes, nicht so wie auf unserer Erde), (podivné, zcela jiné, než máme na matce Zemi)
Krit.:
(grc) ἐνὶ deb.
Hs.:
(grc) πως E: περ M
E p. 158 T p. 158 αἱ μὲν νόστησαν νύμφαι εἰς βένθεα πόντου,?????‒‒ αἱ μὲν νόστησαν νύμφαι εἰς βένθεα πόντου, kehrten die Nymphen in die Tiefen des Meeres zurück. tehdy se vrátily nymfy zas nazpět do hlubin moře,
Sim.:
(grc) βένθεα πόντου] cf. h.Cer. 38
ὕπνος δ’ ἄμμε κίχησεν ἐνὶ ῥηγμῖνι θαλάσσῃς.?????‒‒ ὕπνος δ’ ἄμμε κίχησεν ἐνὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης. Uns übermannte der Schlaf am Gestade des Meeres. avšak nás pojal spánek tam přímo na mořském břehu.
Krit.:
(grc) θαλάσσης M (recte)(grc) θαλάσσης M: -σῃς E
Sim.:
(grc) ὕπνος δ’ ἄμμε κίχησεν ἐνὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης] cf. Od. 4,430 (δὴ τότε κοιμήθημεν ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης) et al.
Οὕτως ζώωμεν πλάνῃ ἀποπαύσεος ἄνδρες?????‒◡ Οὕτως ζώωμεν πλάνῃ ἀποπαύσεος ἄνδρες So lebten wir auf dem Planeten der Erholung, Takto potom jsme žili tu na rekreační si hvězdě, κάρπους φοινίκων ἄλλων δένδρων τε ἔδοντες?????‒◡ καρποὺς φοινίκων ἄλλων δένδρων τε ἔδοντες aßen die Fürchte der Palmen und anderer Bäume jedli jsme ovoce palem a jiných také tam stromů,
Krit.:
(grc) καρποὺς deb.
Sim.:
(grc) καρποὺς … ἔδοντες] cf. Il. 21,465 (ἀρούρης καρπὸν ἔδοντες)
κογχάων δέ τινων μαλακὸν κρέας, τὰς μὲν ἐδείκνυν?????‒◡ κογχάων δέ τινων μαλακὸν κρέας, τὰς μὲν ἐδείκνυν und das zarte Fleisch der Muscheln, die uns také nějakých mušlí jsme jedli měkké i maso,
Anm.:
(grc) 196f.: Auch Polyphem isst (allerdings menschliches) Fleisch und trinkt Milch dazu, vgl. Od. 9,297.
νύμφαι ταὶ ἅλιαι· πίνομεν γάλα τῶν απὸ θήρων?????‒‒ νύμφαι ταὶ ἅλιαι· πίνομεν γάλα τῶν ἀπὸ θηρῶν die Meeresnymphen zeigten. Wir tranken die Milch von den Tieren které nám ukázaly ty mořské nymfy – a mléko
Krit.:
(grc) ἀπὸ θηρῶν M (recte)
M f. 137r καὶ νύμφῃς ἁλίῃσι πεπρήξαμεν ἔργα ἐρώτων.?????‒‒ καὶ νύμφῃς ἁλίῃσι πεπρήξαμεν ἔργα ἐρώτων. und vollbrachten mit den Meeresnymphen die Werke der Liebe. od krotkých zviřat jsme pili a nymfami milovali se. Οὔδε τιν’ ἐνδείην ἔχομεν φῶτες ἐνὶ πλάνῃ,?????‒‒ Οὐδέ τιν’ ἐνδείην ἔχομεν φῶτες ἐνὶ πλάνῃ, Wir hatten keinen Mangel auf dem Planeten, Také jsme povinnost žádnou tam neměli na oběžnici,
Krit.:
(grc) οὐδέ deb.
Sim.:
(grc) ἐνδείην] verbum potius pedestre, cf. LSJ 1996 s.v. ἔνδεια
ἀλλὰ δὲ ῥηΐδιον βίοτον καὶ χάρματα πολλά.?????‒◡ ἀλλὰ δὲ ῥηΐδιον βίοτον καὶ χάρματα πολλά. sondern das Leben war leicht und es gab viele Freuden. ale snadný jen život a mnohé rozkoše různé, Οὔδ’ ἔτι κοσμοπορευέμεναι νῦν θυμὸς ἄνωγεν?????‒◡ Οὐδ’ ἔτι κοσμοπορευέμεναι νῦν θυμὸς ἄνωγεν Der Sinn hieß uns jetzt nicht mehr durch den Kosmos zu reisen ani na nás na hvězdné cesty tu pobídnout nechtělo srdce,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
Anm.:
(grc) 201f.: Über die Annehmlichkeiten des Planeten gerät die Mission in Vergessenheit, vgl. Astr. 1,8.
Μανδὺν ζητῆσαι καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν,?????‒‒ Μανδὺν ζητῆσαι καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν, und Mandys und das Schaf, das den Kosmos schaut, zu suchen, Mandyse hledati zase a ovci, jež sleduje vesmír, ἀλλ’ αὖτις μίμνειν βίοτον καὶ ἡδὺν ἔχεσθαι.?????‒‒ ἀλλ’ αὖτις μίμνειν βίοτον καὶ ἡδὺν ἔχεσθαι. sondern hier zu blieben und ein angenehmes Leben zu führen. ale na místě zůstat a snadný míti zde život. Ἀλλ’ οὔκ ὡς τέτυκεν τετελεσμένον ἦν τ’ ἔτι μίμνειν.?????‒‒ Ἀλλ’ οὐχ ὣς τέτυκεν τετελεσμένον ἦν τ’ ἔτι μίμνειν. Doch es war uns nicht bestimmt, dort noch zu bleiben. Avšak nestalo se, by navždy jsme zůstati měli.
Krit.:
(grc) οὐχ ὣς deb.
Ἤματι μὲν ἕν’ ἐγὼ καὶ ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι?????‒‒ Ἤματι μὲν ἕν’ ἐγὼ καὶ ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι An einem Tag lagen meine teuren Gefährten und ich Jednoho totiž dne jsem já a druhové dobří κείμενοι ἦμεν ἐνὶ φλοίσβου ῥηγμῖνι θαλάσσης?????‒‒ κείμενοι ἦμεν ἐνὶ φλοίσβου ῥηγμῖνι θαλάσσης am Gestade des tosenden Meeres leželi na pobřeží tam mnohošumného moře, ἰχθυοκέρκοισιν σὺν νύμφῃσιν ἁλίῃσιν(vt)?????‒◡ ἰχθυοκέρκοισιν σὺν νύμφῃσιν ἁλίῃσιν(vt) zusammen mit den fischschwänzigen Meeresnymphen, spolu s ryboocasými tam mořskými děvami také,
Sim.:
(grc) ἰχθυοκέρκοισιν] nl.
καὶ λύγ’ ἀοιδομένῃς καὶ αὐλείων μὲν ἔγωγε?????‒◡ καὶ λίγ’ ἀειδομένῃς καὶ αὐλείων μὲν ἔγωγε die lieblich sangen, während ich líbezně zpívajícími, a já jsem vyhrával zase
Krit.:
(grc) λίγ’ M (recte)(grc) ἀειδομένῃς deb.
αὐλὸν χερσὶν ἔχων, τὸν σαξώφωνα καλοῦσιν.?????‒◡ αὐλὸν χερσὶν ἔχων, τὸν σαξώφωνα καλοῦσιν. mit dem Aulos in den Händen spielte, den man Saxofon nennt. maje píšťalu v rukou, jíž saxofón názviskem zovou.
Sim.:
(grc) = 168
Ἡμῖν σὺν Φράντης μεταθήτωρ ἦν ἐπὶ θινὶ?????‒◡ Ἡμῖν σὺν Φράντης μεταθήτωρ ἦν ἐπὶ θινὶ Franta, der Übersetzer, übersetzte uns am Strand S námi tu na pobřeží byl také tlumčník Franta, ῥῆμα μετάθεσθαι νυμφάων ἠ〈δ〉ὲ καὶ ἡμῶν?????‒‒ ῥῆμα μεταθέσθαι νυμφάων ἠ〈δ〉ὲ καὶ ἡμῶν unsere und die Rede der Nymphen. aby překládal nám řeč nymf a jim zase naši,
Krit.:
(grc) μεταθέσθαι deb.
M f. 137v καί γε διὰ Φράντην περὶ νυμφάων μεμάθηκα,?????‒◡ καί γε διὰ Φράντην περὶ νυμφάων μεμάθηκα, Und durch Franta erfuhr ich von den Nymphen, a již pomocí Franty jsem o nymfách mnoho byl zvěděl, ἣν διὰ αἰτίην ξείνοισιν πρόφρονες εἴην?????‒‒ ἣν διὰ αἰτίην ξείνοισιν πρόφρονες εἶεν weshalb sie Fremden gegenüber gutgesinnt sind. z jaké příčiny totiž tak k cizincům laskavé byly.
Krit.:
(grc) εἶεν deb.
Hs.:
(grc) ῥηϊδίως μὲν δεξάμεναι φιλότητι μιγῆναι M: omiserunt T, E
Καὶ γὰρ νύμφῃσιν μὲν ἐνὶ βένθεσσι θαλάσσης?????‒‒ Καὶ γὰρ νύμφῃσιν μὲν ἐνὶ βένθεσσι θαλάσσης Die Nymphen haben in den Tiefen des Meeres Neboť i k těmto nymfám, tam kdesi v hlubinách moře
Sim.:
(grc) βένθεσσι θαλάσσης] cf. Il. 13,21.32 (βένθεσι λίμνης) et 1,358 (ἐν βένθεσσιν ἁλός)
Hs.:
(grc) βένθεσσι: βάθεσσι M
ἄρσενα τοῦ ἰδίου γένεος φύλου δέτ’ ἔασιν,?????‒◡ ἄρσενα τοῦ ἰδίου γένεος φύλου δέ τ’ ἔασιν, männliche Wesen des eigenen Geschlechts und Stammes, samci jsou stejného rodu a také stejného druhu, ἀλλὰ μάλ’ ὀγκηροὶ καὶ ῥάθῡμοί περ ὀχεύειν,?????‒‒ ἀλλὰ μάλ’ ὀγκηροὶ καὶ ῥάθῡμοί περ ὀχεύειν, aber sie sind sehr prunkvoll und sorglos hinsichtlich des Geschlechtsverkehrs, ale mohutní velmi, leč velmi leniví v lásce,
Sim.:
(grc) ὀγκηροὶ καὶ ῥάθυμοι] verba potius pedestria
ὡς μὲν ἐπιχθόνιοι πολυάγριοί εἰσι λέοντες,?????‒◡ ὡς μὲν ἐπιχθόνιοι πολυάγριοί εἰσι λέοντες, wie es die ganz wilden irdischen Löwen sind. tak jako na Zemi jsou též velmi divocí lvové,
Sim.:
(grc) πολυάγριοι] nl.
Anm.:
(grc) 217f.: Einer der wenigen Vergleiche (hier mit paarungswilligen Löwen).
τοὺς δέτ’ ὀτρυνέμεναι αἰὲν σπεύδουσι λέαιναι,?????‒‒ τοὺς δέ τ’ ὀτρυνέμεναι αἰὲν σπεύδουσι λέαιναι, Immer wollen die Löwinnen sie antreiben. které vyburcovati se lvice musí vždy snažit. τούτων ἄρσενα νυμφάων μὲν ἐοικότα ἦσαν.?????‒◡ τούτων ἄρσενα νυμφάων μὲν ἐοικότα ἦσαν. Ihnen gleichen die Männer der Nymphen. Těmto mužové nymf těch vodních podobni byli. E p. 159 T p. 159 Ἀλλ’ εἴ κεν ἄρσην τις οτρύνετο καὶ ἐπίβησεν,?????‒◡ Ἀλλ’ εἴ κεν ἄρσην τις ὀτρύνετο καὶ ἐπίβησεν, Aber wenn ein Mann sich erhebt und sie besteigt, avšak když některý muž se vyburcoval a i vystoup,
Krit.:
(grc) ὀτρύνετο M (recte)
ῥηΐδιως νύμφῃ τεύξειεν αἰπὺν ὄλεθρον?????‒◡ ῥηϊδίως νύμφῃ τεύξειεν αἰπὺν ὄλεθρον dann könnte er einer Nymphe schnell das jähe Verderben bereiten. snadno mohl té nymfě připravit příkrou i zkázu,
Krit.:
(grc) ῥηϊδίως deb.
Sim.:
(grc) αἰπὺν ὄλεθρον] vide supra ad Astr. 2,15
πάντοθεν ὄμβριμοί εἰσιν ἐνὶ κώλοισι ἅπασι.?????‒◡ πάντοθεν ὄμβριμοί εἰσιν ἐνὶ κώλοισι ἅπασι. Überall sind sie gewaltig an allen Gliedern. neboť celkově byli též obrovští na všechněch údech. Τοὔνεκα τοὺς ξείνους νύμφαι ἅλιαι προτιμῶσιν.?????‒◡ Τοὔνεκα τοὺς ξείνους νύμφαι ἅλιαι προτιμῶσιν. Daher ziehen die Meernymphen Fremde vor. Z toho důvodu také jsou k cizincům laskavé nymfy. Ὣ ἡμεῖς ἐπὶ θινὶ κακείμενοι ἦμεν ἑταῖροι.?????‒‒ Ὣς ἡμεῖς ἐπὶ θινὶ κακείμενοι ἦμεν ἑταῖροι. So lagen wir Gefährten am Strand. Takto na břehu moře jsme leželi, druhové dobří.
Krit.:
(grc) Ὣς M (deb.)
Αὐτίκα βρόντος ἔπωρσε βαρύς, τετάραξε δ’ ἀῆρα,?????‒◡ Αὐτίκα βρόντος ἐπῶρσε βαρύς, τετάραξε δ’ ἀῆρα, Plötzlich erhob sich ein schwerer Donner und erschütterte die Luft. Náhle se hřmivý zvuk ozval a celým otřásl vzduchem,
Krit.:
(grc) ἐπῶρσε deb.
Sim.:
(grc) τετάραξε δ’ ἀῆρα] cf. Od. 5,291 (ἐτάραξε δὲ πόντον)
αἱ νύμφαι φοβεραὶ κατέδυν εἰς βένθεα πόντου.?????‒‒ αἱ νύμφαι φοβεραὶ κατέδυν εἰς βένθεα πόντου. Die ängstlichen Nymphen verschwanden in die Tiefen des Meeres. nymfy tu, uleknuvše se, se vnořily v hlubiny mořské.
Sim.:
(grc) εἰς βένθεα πόντου] vide supra ad 192
Αὐτὰρ δ’ ὄρθωσας τάχ’ ἐγὼ περίβλεψα ἅπαντα?????‒◡ Αὐτὰρ δ’ ὀρθώσας τάχ’ ἐγὼ περίβλεψα ἅπαντα Doch ich stand auf und schaute ringsum auf alles, Já však, rychle se vzpřímiv, jsem kolem přehlížel všechno
Krit.:
(grc) ὀρθώσας deb.
θῖνά τε καὶ πόντον καὶ οὐρανὸν εὐρὺν ὕπερθεν?????‒◡ θῖνά τε καὶ πόντον καὶ οὐρανὸν εὐρὺν ὕπερθεν Strand, Meer und den weiten Himmel darüber břehy a hladinu moře a také nahoře nebe,
Sim.:
(grc) καὶ οὐρανὸν εὐρὺν ὕπερθεν] cf. Hes. Th. 110 (καὶ οὐρανὸς εὐρὺς ὕπερθεν); h.Cer. 13 (πᾶς δ’ οὐρανὸς εὐρὺς ὕπερθε)
M f. 138r ζητοῦν τῆς βροντῆς κρουνὸν κονάβου τε καὶ ἀρχήν.?????‒‒ ζητῶν τῆς βροντῆς κρουνὸν κονάβου τε καὶ ἀρχήν. um die Ursache des Donners und des Lärmes zu suchen. hledaje hřímání zdroj a toho rámusu původ.
Krit.:
(grc) ζητῶν deb.
Ἐξαπίνης κύμβην εἶδον κόσμου γλαφυροῖο,?????‒◡ Ἐξαπίνης κύμβην εἶδον κόσμου γλαφυροῖο, Sofort sah ich das kleine Schiff zur Fahrt durch den hohlen Kosmos, Náhle však spatřil jsem člun pro plavbu prostorem kosmu
Hs.:
(grc) γλαφυροῖο E: ζακενοῖο M a.c.
μικρὴν τὴν ἔχομεν πηκτὴν σὺν νηῒ μελαίνῃ?????‒‒ μικρὴν τὴν ἔχομεν πηκτὴν σὺν νηῒ μελαίνῃ das wir an unserem schwarzen Schiff festgemacht hatten, malý, který jsme měli tam připevněn k lodici černé, μίην ἔκ γε δυοῖν πτάσθαι εἰν αἰθέρι δίῳ.?????‒‒ μίην ἔκ γε δυοῖν πτάσθαι εἰν αἰθέρι δίῳ. eins von zweien, in dem göttlichen Äther fliegen. jeden, jejž měli jsme ze dvou, tam na jasné obloze letět.
Sim.:
(grc) εἰν αἰθέρι δίῳ] vide supra ad Astr. 10,80. Apud Homerum αἰθήρ generis feminini, apud Hesiodum et Atticos autem generis masculini, cf. LSJ 1996 s.v. αἰθήρ
Πύραυλος δέτε οἱ φλογυρὸν κέρκον παράθηκεν,?????‒◡ Πύραυλος δέ τέ οἱ φλογερὸν κέρκον παράθηκεν, Die Rakete machte ihm einen flammenden Schwanz, Raketný pohon ho totiž byl ohnivým vybavil chvostem,
Krit.:
(grc) δέ τέ οἱ deb.(grc) φλογερὸν deb.
αἶψα μάλα πταμένη ἀφανίζετο ὅττι τάχιστα,?????‒◡ αἶψα μάλα πταμένη ἀφανίζετο ὅττι τάχιστα, sofort verschwand es sehr schnell. rychle nahoru letěl a hbitě zmizel nám z očí.
Sim.:
(grc) ὅττι τάχιστα] vide supra ad Astr. 11,114
τὴν εἰδὼς ἰαχῇ ὤτρυνον πάντας ἑταίρους.?????‒‒ τὴν εἰδὼς ἰαχῇ ὤτρυνον πάντας ἑταίρους. Als ich es erkannte, trieb ich alle Gefährten mit Geschrei an. Vida ten člun, jsem křikem hned všechny zburcoval druhy. Ἂψ εἰς νῆα θοὴν τρέχομεν γυμνοί περ ἐόντες?????‒◡ Ἂψ εἰς νῆα θοὴν τρέχομεν γυμνοί περ ἐόντες Wir liefen nackt zum schnellen Schiff Ihned jsme do rychlé lodi tu běželi, ačkoliv nazí, καὶ ἔνδον δ’ ηὗρον τάδε κτήσια πολλὰ καὶ ἐσθλὰ?????‒◡ καὶ ἔνδον δ’ ηὗρον τάδε κτήσια πολλὰ καὶ ἐσθλὰ und fanden innen, dass aller gute Besitz avšak uvnitř jsme našli, že všechny poklady skvostné, (οἷα μὲν ἄμμι δέδωκεν ἀνὴρ βασιλεὺς ἐνὶ πλάνῃ?????‒‒ (οἷα μὲν ἄμμι δέδωκεν ἀνὴρ βασιλεὺς ἐνὶ πλάνῃ (den uns der König auf dem hohlen Planeten (které nám kdysi dal král lidí v planetě duté τῷ κοίλῳ πολέμου ἕνεκεν σκυλάκων γαλέων τε)?????‒◡ τῷ κοίλῳ πολέμου ἕνεκεν σκυλάκων γαλεῶν τε) wegen des Krieges der Hunde und Katzen geschenkt hatte) kvůli pomoci proti těch psů a kocourů válce),
Krit.:
(grc) γαλεῶν deb.
οὐ πλεῖν νῦν ἔμεναι εἰν νηΐ τ’ ἄφαντα γένεσθαι.?????‒‒ οὐ πλεῖν νῦν ἔμεναι εἰν νηΐ τ’ ἄφαντα γενέσθαι. nicht mehr im Schiff und verschwunden. více nebyly v lodi a prostě zmizely všechny.
Krit.:
(grc) γενέσθαι deb.
Σὺν τοῖσιν μὲν ἄφαντοι ἔβαν Κύπτης δέτε κύμβη?????‒‒ Σὺν τοῖσιν μὲν ἄφαντοι ἔβαν Κύπτης δέ τε κύμβη Zusammen mit ihm waren Kypta und das Schiff verschwunden. S nimi pak zmizel také náš Kypta a jeden člunek.
Sim.:
(grc) Κύπτης δέ τε κύμβη] κύμβη apud Homerum non legitur. Vide etiam infra v. 262
~ βελτίον οἵ γ’ εἴη κλέψαι εὐεργέα νῆα,?????‒◡ ~ βέλτιόν οἵ γ’ εἴη κλέψαι εὐεργέα νῆα, ~ Es wäre besser für ihn gewesen, das schöngebaute Schiff zu stehlen, Lepší by pro něho bylo si ukrást lodici dobrou
Krit.:
(grc) βέλτιὁν deb.
ἀλλά γε τὴν χαλεπὸν καὶ τρηχὺ τοί ἐστι κυβερνᾶν?????‒‒ ἀλλά γε τὴν χαλεπὸν καὶ τρηχὺ τοί ἐστι κυβερνᾶν aber es ist schwierig und anstrengend zu steuern ale to bylo by pro něj moc obtížné tuto loď řídit, οὔδ’ αὖ Κύπτα νόησε κυβερνᾶν νῆα μέλαιναν ~?????‒◡ οὐδ’ αὖ Κύπτα νόησε κυβερνᾶν νῆα μέλαιναν ~ und Kypta konnte das schwarze Schiff nicht steuern. ~ neboť neuměl Kypta tu černou lodici řídit. -
Krit.:
(grc) οὐδ’ Μ (recte)
M f. 138v Ἄσβεστος γὰρ ἔνωρτο χόλος θρασυμοῖς ἑτάροισιν,?????‒◡ Ἄσβεστος γὰρ ἐνῶρτο χόλος θρασυνοῖς ἑτάροισιν, Unauslöschlicher Zorn erhob sich bei den kühnen Gefährten, Neuhasitelný hněv tu vznikl statečným druhům,
Krit.:
(grc) ἐνῶρτο deb.(grc) θρασύνοις deb.
Sim.:
(grc) ἄσβεστος γὰρ ἐνῶρτο χόλος θρασυμοῖς ἑτάροισιν] cf. Il. 1,599 (ἄσβεστος δ’ ἂρ ἐνῶρτο γέλως μακάρεσσι θεοῖσιν) (oppositio in imitando). Vide etiam ad Astr. 2,49
ὡς εἶδον πλοῦτόν γ’ ἀφανισάμενον κατὰ νῆα,?????‒◡ ὡς εἶδον πλοῦτόν γ’ ἀφανισάμενον κατὰ νῆα, als sie sahen, dass der Reichtum im Schiff verschwunden war. kdyžtě bohatství zřeli, že zmizelo z dobré jim lodi. αὐτὰρ ἐγὼν αὐτὸς δ’ ἀταραχθεὶς κλέψεος ἦα?????‒◡ αὐτὰρ ἐγὼν αὐτὸς δ’ ἀταραχθεὶς κλέψεος ἦα Doch ich war unerschüttert von dem Diebstahl Avšak já neotřesen jsem zůstal zlodějstvím tímto
Anm.:
(grc) ἀταραχθείς κλέψεος ἦα] Die ἀταραξία („Seelenruhe“) ist ein Kernbegriff der epikureischen Philosophie. Siehe Malte HOSSENFELDER: Art. „Ataraxia“, in: DNP 2 (1997/1999), 146f.
E p. 160 T p. 160 (χρυσοῦ δ’ οὐ τιμῶ, ὅτι τοι κυνικὸς σοφός εἰμι)?????‒◡ (χρυσοῦ δ’ οὐ τιμῶ, ὅτι τοι κυνικὸς σοφός εἰμι) (Gold achte ich nicht, da ich ein kynischer Philosoph bin), (zlata si nevážím nic, jsem filosof kynický totiž,)
Anm.:
(grc) χρυσοῦ δ’ οὐ τιμῶ, ὅτι τοι κυνικὸς σοφός εἰμι] ~ Astr. 7,105. τιμάω regiert normalerweise den Akkusativ. Der Genetiv steht bei τιμάω nur im Sinne eines Genitivus pretii: "etwas eines bestimmten Preises wert erachten" ("estimate or value at a certain prize"). Siehe LSJ s.v. τιμάω II 2 (https://lsj.gr/wiki/τιμάω).
οἵδ’ ἄλλοι ἕταροι κλαίοντ’ ὡς νήπια τέκνα?????‒◡ οἱ δ’ ἄλλοι ἕταροι κλαίονθ’ ὡς νήπια τέκνα aber die anderen Gefährten weinten wie törichte Kinder, avšak ostatní druzi jak malé plakali děti,
Krit.:
(grc) οἱ δ’ M (recte)
Sim.:
(grc) ὡς νήπια τέκνα] clausula Hom., vid. Il. 2,136 (sine ὡς) et al. Vide etiam h.Mer. 163sq. (ἠύτε τέκνον / νήπιον)
χαίτας ὀξὺ τίλον, κροῦον μαλερώς σφισι κρᾶτα?????‒◡ χαίτας ὀξὺ τίλον, κροῦον μαλερῶς σφισι κρᾶτα rauften sich die Haare und schlugen sich heftig die Köpfe. vlasy ostře si rvali a mocně se do hlavy tloukli
Krit.:
(grc) μαλερῶς deb.
Sim.:
(grc) χαίτας ὀξὺ τίλον, κροῦον μαλερῶς σφισι κρᾶτα] vide supra ad Astr. 10,154
– οὕτως μὲν πλοῦτός γ’ ἀποφώλιον ἄνδρα τίθησι –.?????‒◡ – οὕτως μὲν πλοῦτός γ’ ἀποφώλιον ἄνδρα τίθησι –. ‒ So macht der Reichtum den Menschen töricht! ‒ – takto bohatství činí i z mužů rozumných blázny. –
Anm.:
(grc) οὕτως μὲν πλοῦτός γ’ ἀποφώλιον ἄνδρα τίθησι] Sentenziöser Einschub über die Wirkung des Reichtums, vgl. Astr. 8,140. Hierin zeigt der Sprecher Nemo nochmals seine kynische Verachtung des Reichtums. Später nutzt Mandys die Gier von Nemos Gefährten, um ihnen zu entkommen, siehe Astr. 23,55.
Ἀλλα δ’ ἐγὼν ἑτάρους παῦσαι ἔπεσιν ἐπίτελλον?????‒◡ Ἀλλα δ’ ἐγὼν ἑτάρους παῦσαι ἔπεσιν ἐπίτελλον Aber ich befahl den Gefährten mit Worten aufzuhören Avšak já přikázal druhům by s tímto přestali ihned, καί σφας ὤτρυνον Κύπτην τῇ νηῒ διώκειν?????‒‒ καί σφας ὤτρυνον Κύπτην τῇ νηῒ διώκειν und trieb sie an, Kypta mit dem Schiff zu verflogen a jsem je také vyzval hned s lodí honiti Kyptu, οὐ χρυσοῦ ἕνεκεν – ἕνεκεν κύμβης ζακενοῖο?????‒◡ οὐ χρυσοῦ ἕνεκεν – ἕνεκεν κύμβης ζακενοῖο nicht wegen des Goldes, sondern wegen des hohlen Schiffes ne kvůli mrzkému zlatu, však kvůli našemu člunu,
Anm.:
(grc) Um nicht doch in Verdacht zu geraten, Kypta des Geldes wegen zu verfolgen, bekräftigt der Erzähler nochmals, dass er ihn wegen des Schiffes verfolgt. Stilistisch fällt der prägnante Chiasmus mit Wiederholung von ἔνεκεν auf.
(τὴν μὲν καὶ σκάφος ἢ βᾶριν κλῆσιν καλέουσι)?????‒◡ (τὴν μὲν καὶ σκάφος ἢ βᾶριν κλῆσιν καλέουσι) (das sie entweder Shuttle oder Barke nannten) (který též nazývají buď skifem anebo bárkou)
Sim.:
(grc) βᾶριν] βᾶρις apud Homerum non legitur, sed apud poetas tragicos (A. Supp. 874; E. IA 297) et Herodotum (Hdt. 2,41 et al.), speciatim de navibus Aegyptiacis(grc) κλῆσιν καλέουσι] vide supra ad Astr. 5,353
καὶ φόρβης γε πυρηνιακῆς, ἥδ’ ἔνδον ἔεσκεν.?????‒◡ καὶ φορβῆς γε πυρηνιακῆς, ἥδ’ ἔνδον ἔεσκεν. und wegen des Nukleartreibstoffes, der darin war. pro jaderný také pohon, jejž Kypta ve člunu nesl.
Krit.:
(grc) φορβῆς deb.
Anm.:
(grc) φορβῆς γε πυρηνιακῆς] Verbindung des hom. φορβή („Futter“, hier wohl „Antrieb“, vgl. die tsch. Übersetzung „pohon“) mit dem neugriechischen Wort πυρηνικός („Kern-“). Die Tolma (siehe unten 321) und ihre Shuttles haben einen nuklearen Antrieb. Details erfährt man nicht. Nuklear betriebene Raketen sind ein typisches Raumfahrvehikel der SF-Literatur.
Αὐτίκα οἱ ἕταροί μοι ἡσύχιοι ἐγένοντο,?????‒◡ Αὐτίκα οἱ ἕταροί μοι ἡσύχιοι ἐγένοντο, Sofort wurden meine Gefährten still Ihned druhové dobří se ve své sklidnili mysli, ἦρξαν μὲν πλοῖον Κύπτου διὰ χάσμα διώκειν.?????‒‒ ἦρξαν μὲν πλοῖον Κύπτου διὰ χάσμα διώκειν. und begannen das Schiff Kyptas durch den Raum zu verfolgen. počali plavidlo Kypty tam skrze propasti honit. Αὐτίκα πύραυλος ἔλασεν καλεργέα νῆα,?????‒◡ Αὐτίκα πύραυλος ἔλασεν καεργέα νῆα, Sofort trieb die Rakete das schöngebaute Schiff, Ihned raketný pohon tu pohnal lodici dobrou,
Sim.:
(grc) 259-261 ~: Astr. 1,211‒213
Hs.:
(grc) δ’ M post πύραυλος
ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον ξεῖνον πλάνην λελιπόντες.?????‒◡ ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον ξεῖνον πλάνην λελιπόντες. wir flogen in den Kosmos und verließen den fremden Planeten. vzhůru jsme ve vesmír vzlétli a nechali planetu cizí.
Hs.:
(grc) λελιπόντες E: -πῶτες M
Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο?????‒◡ Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Von dort flogen wir in den Tiefen des leeren Kosmos, Odtud poté jsme pluli dál propastmi prázdného kosmu M f. 139r κύμβην καὶ Κύπτην τε διωκέμεναι διὰ χάσμα.?????‒◡ κύμβην καὶ Κύπτην τε διωκέμεναι διὰ χάσμα. um das Schiff und Kypta im All zu verfolgen. Kyptu a jeho člun tam honit v hlubinách jeho.
Anm.:
(grc) κύμβην καὶ Κύπτην] Auffällige Alliteration, vgl. oben V. 241.
Οὔδ’ ἔτι πλεῖν κύμβην λεύσεσθαι νῦν δυνάμεσθα,?????‒◡ Οὐδ’ ἔτι πλεῖν κύμβην λεύσεσθαι νῦν δυνάμεσθα, Wir konnte das Schiff jetzt nicht mehr sehen, Aniž jsme více ten člun už vidět očima mohli,
Krit.:
(grc) οὐδ’ M (recte)
ὡς δὲ πολὺ πρότερον φεύγεσκεν ἀνὴρ πολύμητις,?????‒◡ ὡς δὲ πολὺ πρότερον φεύγεσκεν ἀνὴρ πολύμητις, da der verständige Mann viel früher geflohen war, neboť o mnoho napřed nám prchl lstivý ten člověk,
Sim.:
(grc) φεύγεσκεν] cf. Il. 17,461
Anm.:
(grc) ἀνὴρ πολύμητις] πολύμητις ist sonst Beiwort von Mandys. Hier und in Astr. 17,33 wird es auch für Kypta verwendet. Siehe unten zu Astr. 11,69.
ἀλλά ἕ γ’ αἰσθητῆρες ἐνὶ πλοίῳ εὕρηκαν?????‒◡ ἀλλά ἕ γ’ αἰσθητῆρες ἐνὶ πλοίῳ ηὕρηκαν aber unsere Schiffssensoren fanden es, ale ho sensory naše tam v lodi nalezly přece
Krit.:
(grc) ηὕρηκαν deb.
ῥίμφα μάλα πταμένην βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο.?????‒◡ ῥίμφα μάλα πταμένην βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο. obwohl es sehr schnell in den Tiefen des leeren Kosmos flog. rychle jak před námi letí tam propastmi prázdného kosmu.
Sim.:
(grc) ῥίμφα μάλα πταμένην] vide infra ad Astr. 17,40
Τόνδε διωκέμεναι νῦν ἤρξαμεν ἀχνύμενοι κῆρ?????‒‒ Τόνδε διωκέμεναι νῦν ἤρξαμεν ἀχνύμενοι κῆρ Betrübt im Herzen begannen wir ihn zu verflogen. Toho jsme honiti tedy hned počali, se vzdechy v srdci,
Sim.:
(grc) 267sq.: ~ Astr. 17,77sq.(grc) ἀχνύμενοι κῆρ] vide supra ad Astr. 1,210
πολλὰ δ’ ἀρηόμενοι, μάλα γὰρ χόλος εἷλε ἅπαντας?????‒◡ πολλὰ δ’ ἀρηόμενοι, μάλα γὰρ χόλος εἷλε ἅπαντας Wir fluchten viel und Zorn ergriff uns alle, hlasitě nadávajíce, neb silný hněv pojal všechny,
Sim.:
(grc) πολλὰ δ’ ἀρηόμενοι] vide supra ad Astr. 10,158(grc) μάλα γὰρ χόλος εἷλε<ν> ἅπαντας] cf. 18,322 (μάλα γὰρ δριμὺς χόλος αἱρεῖ)
Hs.:
(grc) μάλα E: μέγα M a.c.
ἄνδρας καὶ ῥοβότους ζοώπλαστον δέτε Φράνταν.?????‒◡ ἄνδρας καὶ ῥοβότους ζωώπλαστον δέ τε Φράνταν. Männer und Roboter und den zooplastischen Franta. muže i androidy a Frantu z živoucí tkáně.
Hs.:
(grc) Φράντην M: -ταν E
Ἐννῆμαρ χθόνιον πλέομεν κόσμου διὰ χάσμα,?????‒◡ Ἐννῆμαρ χθόνιον πλέομεν κόσμου διὰ χάσμα, Neun Tage flogen wir durch den Raum des Kosmos, Devět pozemských dní jsme pluli propastí kosmu,
Sim.:
(grc) ἐννῆμαρ … πλέομεν] cf. eadem sede Od. 10,28 (Ulixes ab Aeolo proficiscitur). Vide etiam Od. 9,82 (ventus Ulixem a Malea ad Lotophagos rapit)
ἀλλ’ οὔτις λῆψις μὲν ἔφαινε διωκομένοισιν·?????‒◡ ἀλλ’ οὔτις λῆψις μὲν ἔφαινε διωκομένοισιν· aber wir konnten ihn trotz Verfolgung nicht fangen. ale chycení možnost se honícím neobjevila.
Sim.:
(grc) ἀλλ’ οὔ τις λῆψις μὲν ἔφαινε διωκομένοισιν] vide supra ad Astr. 1,36
μικρὸν μὲν σκάφος ἦν παύρων τ’ ἀνδῶν ἐπιβῆναι,?????‒‒ μικρὸν μὲν σκάφος ἦν παύρων τ’ ἀνδρῶν ἐπιβῆναι, Es war ein kleines Schiff, für nur wenige Männer zu besteigen, Malý byl kosmický skif a pro nečetné jenom muže,
Krit.:
(grc) ἀνδρῶν M (recte)
ἀλλὰ δὲ ῥηΐδιον ἰδὲ καὶ ταχὺ κοσμοπορεύειν.?????‒‒ ἀλλὰ δὲ ῥηΐδιον ἰδὲ καὶ ταχὺ κοσμοπορεύειν. aber es war leicht und schnell im Durchfliegen der Sterne. ale snadno se řídil a rychle plavil se kosmem.
Sim.:
(grc) κοσμοπορεύειν] imitatur clausulam Homericam ποντοπορεύων ( Od. 5,278; 7,267)
M f. 139v Ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ δέκατόν γε φάνη χθονίον νέον ἦμαρ?????‒◡ Ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ δέκατόν γε φάνη χθόνιον νέον ἦμαρ Doch als der zehnte Erdentag erschien, Ale když desátý již se nový den pozemský zjevil,
Krit.:
(grc) χθόνιον deb.
κύμβην φευγομένην μὲν ἐλεύσομεν τηλεορώσει?????‒‒ κύμβην φευγομένην μὲν ἐλεύσσομεν τηλεορώσει sahen wir das flüchtende Schiff auf dem Televisor utíkající člun jsme spatřili na televisi
Krit.:
(grc) ἐλεύσσομεν deb.
E p. 161 T p. 161 ὀρθῶς ὀφθαλμοῖσι, τὸ γὰρ μέγα χάρμα τέτυκτο.?????‒◡ ὀρθῶς ὀφθαλμοῖσι, τὸ γὰρ μέγα χάρμα τέτυκτο. richtig mit den Augen. Es war eine große Freude. přímo očima svýma, to bylo nám radostí velkou.
Sim.:
(grc) τὸ γὰρ μέγα χάρμα τέτυκται] cf. Il. 24,706 (ἐπεὶ μέγα χάρμα πόλει τ’ ἦν παντί τε δήμῳ); Od. 23,188 (ἐπεὶ μέγα σῆμα τέτυκται)
Hs.:
(grc) μέγα E: μάλα M a.c.
Αὐτίκα πυραύλου αὐξάνειν ἶν’ ἐπίτελλον?????‒◡ Αὐτίκα πυραύλου αὐξάνειν ἶν’ ἐπίτελλον Sofort befahl ich Menschen und Robotern Ihned tu rozkázal jsem svých raket znásobit sílu ἄνδρας καὶ ῥοβότους· ἥδ’ ἔπτατο Τόλμα μάλ’ αἶψα.?????‒◡ ἄνδρας καὶ ῥοβότους· ἡ δ’ ἔπτατο Τόλμα μάλ’ αἶψα. die Raketenkraft zu erhöhen: die Tolma flog sofort schnell. mužům a androidům, a rychle letěla Tolma.
Krit.:
(grc) ἡ δ’ deb.
Ἥως οἰωνὸς κίρκος στρουθόν γε διώκει?????‒‒ Ἥως οἰωνὸς κίρκος στρουθόν γε διώκει Wie der Vogel Habicht einen Spatz verfolgt, Tak jako jestřáb, ten pták, když vrabce před sebou žene,
Anm.:
(grc) 279f.: Eines der wenigen Gleichnisse der Astronautilia. Zum κίρκος bei Homer vgl. Il. 17,757; 22,139f. (Achill verfolgt den fliehenden Hektor wie ein κίρκος eine Taube); Od. 15,526f. Siehe auch Astr. 17,79f.
ῥίμφα μάλα πτάμενος χήλας ἃς πρόσθεν ὀρεγνύς,????? ῥίμφα μάλα πτάμενος χηλὰς ἃς πρόσθεν ὀρεγνύς, schnell fliegt und seine Krallen nach vorne ausstreckt, rychle velice letí své dopředu natáhnuv spáry
Krit.:
(grc) χηλὰς deb.
Hs.:
(grc) ἁρπάξαι μεμαὼς ταχέως τ’ ἄμφω γε ποτάσθην M: omiserunt T, E
ὡς καὶ Τόλμα φέρεν ταχέως ἡμᾶς ῥοβότου τε?????‒◡ ὣς καὶ Τόλμα φέρεν ταχέως ἡμᾶς ῥοβότους τε so trug auch die Tolma schnell uns und die Roboter tak také nesla nás Tolma, jak muže tak roboty všechny,
Krit.:
(grc) ὣς deb.(grc) ῥοβότους M (recte)
ῥίμφα μάλα πταμένη Κύπτην μεμαυῖα λάβεσθαι,?????‒‒ ῥίμφα μάλα πταμένη Κύπτην μεμαυῖα λαβέσθαι, und flog geschwind, um Kypta zu fangen, velice rychle se ženouc a Kyptu hodlala zajmout.
Krit.:
(grc) λαβέσθαι deb.
ἀλλ’ οὔκ ὡς πρῆξις φάνε λήψεος ἀστροπορεύτῃς,?????‒‒ ἀλλ’ οὐχ ὣς πρῆξις φάνε λήψεος ἀστροπορευτῇς, aber so erschien keine Möglichkeit, ihn zu fangen, für uns Sternfahrer, Ale nižádná možnost se chytit ho nestala plavcům,
Krit.:
(grc) οὐχ ὣς deb.(grc) ἀστροπορευτῇς M primum (melius)
Sim.:
(grc) ἀλλ’ οὐχ ὡς πρῆξις φάνε λήψεος ἀστροπορεύτῃς] vide supra ad Astr. 1,36
ὡς Κύπτης γε διωκόμενος σοφὸς ἔσκε πορεύειν.?????‒‒ ὡς Κύπτης γε διωκόμενος σοφὸς ἔσκε πορεύειν. da der verfolgte Kypta gescheid war im Fliegen. neboť honěný Kypta byl rychlý v kosmické plavbě, M f. 140r Πάμπολλας μήτεις δὲ ὕφηνεν φευγέμεν ἡμᾶς.?????‒‒ Παμπόλλας μήτεις δὲ ὕφηνεν φευγέμεν ἡμᾶς. Er sponn viele Pläne, um uns zu entwischen. všemožné spřádal nám lsti, jen aby nám uniknout mohl.
Krit.:
(grc) παμπόλλας deb.
Sim.:
(grc) μήτεις δὲ ὕφηνεν] cf. Od. 4,678 (μῆτιν ὕφαινον) et al.
Τί πρῶτον, τί δ’ ἔπειτα, τί δ’ ὑστάτιον καταλέξω?????‒‒ Τί πρῶτον, τί δ’ ἔπειτα, τί δ’ ὑστάτιον καταλέξω Was soll ich zuerst, was darauf, was zuletzt sagen Co dřív, a co zas potom, co naposled povědět měl bych
Sim.:
(grc) τί πρῶτον, τί δ’ ἔπειτα, τί δ’ ὑστάτιον καταλέξω] vide supra ad Astr. 12,357
τοῦ Κύπτου περὶ μηχανίης τε νόου πολυπύκνου,?????‒‒ τοῦ Κύπτου περὶ μηχανίης τε νόου πολυπύκνου, über Kyptas Technik und seinen schlauen Geist? o Kypty taktikách různých a jeho složité mysli? ὡς ὅγε δ’ εἰς ἄστρας βαρέας ἄμμ’ ἧγε ὁδοῖο?????‒◡ ὡς ὅγε δ’ εἰς ἄστρας βαρέας ἄμμ’ ἦγε ὁδοῖο Wie er uns zu den schweren Sternen führte Jak nás k přetěžkým hvězdám tam cestou prchaje vedl,
Krit.:
(grc) ἦγε deb.
ἢδε τότ’ ἔκκλισεν νηὸς δρόμον ἶς βαρύτητος,?????‒◡ ἠδὲ τότ’ ἔκκλισεν νηὸς δρόμον ἲς βαρύτητος, und uns dann die Schwerkraft festhielt, takže nám zakřivovala běh lodi gravity síla,
Krit.:
(grc) ἠδὲ deb.(grc) ἲς deb.
Hs.:
(grc) ἠδὲ: και μεν M a.c.
ἀλλ’ ὡς ὄρθωσάν γε κυβερνῆται δρόμον αὖτις;?????‒◡ ἀλλ’ ὡς ὄρθωσάν γε κυβερνῆται δρόμον αὖτις; doch die Steuermänner wieder den Kurs richteten avšak když kormidelníci chod lodi srovnali zase, Κύπτα δ’ ἔπειτα φύγεν ἐκ κύκλου τηλεορώσει?????‒‒ Κύπτα δ’ ἔπειτα φύγεν ἐκ κύκλου τηλεορώσει und Kypta dann aus dem Winkel des Televisors floh Kypta už opět prchl nám z orbitu televisního, καὶ δέτε μιν δέομεν ζητεῖν ενὶ χάσματι κόσμου?????‒‒ καὶ δέ τέ μιν δέομεν ζητεῖν ἐνὶ χάσματι κόσμου und wir ihn in der Tiefe des Kosmos suchen mussten že jsme ho museli hedat zas znovu v propastech kosmu
Krit.:
(grc) δέ τέ deb.
Hs.:
(grc) δέομεν E: δεόμεσθα M a.c.
τηλαισθητήρεσσι· τὸ γὰρ μάλ’ ἀλέξατο Κύπτην.?????‒‒ τηλαισθητήρεσσι· τὸ γὰρ μάλ’ ἀλέξατο Κύπτην. mit den Fernsensoren. Dies half Kypta sehr. sensory dálkovými. To velmi mu na pomoc bylo. Εἰς τέλος Κύπτα σοφὸς κύμβην ποτὶ ἄστρα ἴθυνεν,?????‒◡ Εἰς τέλος Κύπτα σοφὸς κύμβην ποτὶ ἄστρα ἴθυνεν, Schließlich steuerte der schlaue Kypta das Schiff zu einem Stern, Nakonec chytrý Kypta si člun svůj kosmický řídil
Anm.:
(grc) 294‒305: Beschreibung der Beschaffenheit von Neutronensternen und Pulsaren. Neutronensterne sind extrem kleine und dichte Sterne, deren innere Materie hauptsächlich aus Neutronen besteht. Wie der Autor richtig angibt, haben sie trotz gleicher Masse wie die Sonne einen Durchmesser von nur etwa 10 km (vgl. 301) und erreichen dadurch teilweise eine Masse von 1012 t pro Kubikzentimeter (228f.). Neutronensternen entstehen, wenn massereiche Sterne als Supernovae explodieren. Da sie sowohl Drehimpuls wie auch magnetischen Fluss beim Gravitationskollaps beibehalten, rotieren Neutronensterne sehr schnell und besitzen ein starkes Magnetfeld (vgl. 302f.). Neutronensterne mit hoher Rotationsgeschwindigkeit und ausgeprägtem Magnetfeld können bei geeigneten Beobachtungsbedingungen als „Pulsare“ beobachtet werden (vgl. 304f.) Nachdem bereits zuvor Neutronensterne vorhergesagt und theoretisch berechnet wurden, wurden die ersten Sterne dieser Art im Jahr 1967 (z.B. der Pulsar PSR 1919 + 21 von A. Hewish und J. Bell) entdeckt. Siehe Brockhaus 2006, 15, 569f. s.v. Neutronenstern; ebd. 17, 614 s.v. Pulsar.
τὸν μὲν νευτρόνιόν τοι ἐπίκλησιν καλέουσι?????‒◡ τὸν μὲν νευτρόνιόν τοι ἐπίκλησιν καλέουσι den die modernen Astronomen Neutronenstern nennen. k jedné takové hvězdě, jíž neutronovou zovou
Sim.:
(grc) νευτρόνιον] cf. ngr. νετρόνιον et αστέρας νετρονίων(grc) ἐπίκλησιν καλέουσι] vide supra ad Astr. 1,15
M f. 140v ἀστρονόμοι καινοί· μάλα γὰρ βαρὺ σώμά πέρ ἐστι?????‒◡ ἀστρονόμοι καινοί· μάλα γὰρ βαρὺ σῶμά πέρ ἐστι Dies ist ein sehr schwerer noví astronomové: To těleso velmi je těžké
Krit.:
(grc) ἐνὶ deb.(grc) σῶμά deb.
οὐρανίον πυκινῶς ἔνδον τεθλίμαται ὕλη,?????‒‒ οὐράνιον πυκινῶς ἔνδον τεθλίαται ὕλη, Himmelskörper, da die Materie innen sehr verdichtet ist, nebeské, <versio deest>,
Krit.:
(grc) οὐράνιον deb.
ὡς ὅτι μὲν κυβικὸν ἐκατοστόμετροντῆς ὕλης?????‒‒ ὡς ὅτι μὲν κυβικὸν ἐκατοστόμετρον τῆς ὕλης so dass hundert Kubikmeter Materie neboť jeden jen kubický centimetr ἕλξε βάρος τόννων δεκάκις γ’ ἑκατομμυριώνων?????‒‒ ἕλξε βάρος τόννων δεκάκις γ’ ἑκατομμυριώνων das Gewicht von einer Billion Tonnen hat jeho hmoty má váhu tun bilión; ale že velmi καὶ δέτε συνθλίψους ἕνεκεν μικρὸς μάλα ἐστίν,?????‒◡ καὶ δέτε συνθλίψους ἕνεκεν μικρὸς μάλα ἐστίν, und der wegen des Druckes sehr klein ist, stlačena hmota je jeho, je pouze velice malé, ὡς σφαίρης διάμετρον ἔχειν δέκα χιλιόμετρα.?????‒◡ ὡς σφαίρης διάμετρον ἔχειν δέκα χιλιόμετρα. so dass der Durchmesser der Kugel nur zehn Kilometer beträgt. neboť má sférický průměr jen desetikilometrový. Οἱ μὲν νευτρονίοι ταχέως στροφεούαται ἄστρες?????‒◡ Οἱ μὲν νευτρόνιοι ταχέως στροφεούαται ἄστρες Die Neutrinosterne drehen sich schnell Ty pak neutronové se točí střelhbitě hvězdy,
Krit.:
(grc) νευτρόνιοι deb.
ἀκτῖνας δέ τινας γε ἀφιᾶσιν ῥαδιωφώνῳ?????‒‒ ἀκτῖνας δέ τινάς γ’ ἀφιᾶσιν ῥαδιοφώνῳ und senden Strahlen über Radiowellen některé paprsky také tu pouští radiofónu
Krit.:
(grc) τινάς γ’ deb.(grc) ῥαδιοφώνῳ deb.
E p. 162 T p. 162 σφύζοντες· τότε τοὺς κικλήσκουσιν πούλσαρας?????‒◡ σφύζοντες· τότε τοὺς κικλήσκουσιν πούλσαρας im Wechsel. Diese nennen die Astronomen dann pulsujíce, a proto je také pulsáry zovou
Hs.:
(grc) ῥαδιοφώνῳ: ῥη- M
Anm.:
(grc) πούλσαρας] Die Bezeichnung „Pulsar“ (ngr. πάλσαρ) wurde in Analogie zu „Quasar“ (= „quasistellares [Objekt]“) vom englischen Wort „pulse“ („Schwingung“, „Impuls“) gebildet. Siehe Brockhaus 2006, 17, 614 s.v. Pulsar; ebd. 670 s.v. Quasar.
ἄνδρες ἀστρονόμοιῥωμαῖον καὶ ἔπος ἐστί -?????‒◡ ἄνδρες ἀστρονόμοι – ῥωμαῖον καὶ ἔπος ἐστί - Pulsare – Es ist ein lateinisches Wort. mužové astronomové; (to z latiny pochází slovo.)
Anm.:
(grc) Ῥωμαῖον καὶ ἔπος ἐστί] Zu den Römern bzw. dem Lateinischen vgl. auch Astr. 1,17; Astr. 2,294; Astr. 5,118; Astr. 15,15; Astr. 12,197.
τῶν ποτὶ πουλσάρων ἕνα Κύπτης βᾶριν ἴθυνεν?????‒◡ τῶν ποτὶ πουλσάρων ἕνα Κύπτης βᾶριν ἴθυνεν Zu einem dieser Pulsare steuerte Kypta sein Schiff, K jednomu pulsáru tomu teď Kypta zaměřil loďku, ὡς αἰσθητῆρας βλάψαι εἰν νηῒ μελαίνῃ?????‒‒ ὡς αἰσθητῆρας βλάψαι εἰν νηῒ μελαίνῃ damit die Sensoren in unserem schwarzen Schiff aby nám sensory zmátl tam v naší lodici černé σφύγμασιν ἀκτίνων, τὰς ἀστὴρ σφόδρα ἴησι?????‒◡ σφύγμασιν ἀκτίνων, τὰς ἀστὴρ σφόδρα ἵησι durch den Wechsel der Strahlen, die der Stern aussandte, Schaden nähmen pulsaci paprsků, jež ta hvězda vydává prudce,
Krit.:
(grc) ἵησι M (recte)
καὶ ὡς βήσοιται μὲν ἄφαντος ἀστροπορεύων.?????‒‒ καὶ ὡς βήσοιται μὲν ἄφαντος ἀστροπορεύων. und er ungesehen durch die Sterne fliegen konnte. a aby takto nám zmizel, jak v hvězdném prostoru letí Τῷδε κυβερνήτῃ ῥοβότῳ νυν ἐγὼ ἐπίτελλον?????‒◡ Τῷ δὲ κυβερνήτῃ ῥοβότῳ νυν ἐγὼ ἐπίτελλον Daher befahl ich dem Steuerroboter, Robotu kormidelníku jsem nyní vydal ten rozkaz,
Krit.:
(grc) τῷ δὲ possis
Κύπτῃ δ’ αἶψα ἕπεσθαι, ἐπεὶ θέλε φῦναι ἄφαντος?????‒◡ Κύπτῃ δ’ αἶψα ἕπεσθαι, ἐπεὶ θέλε φῦναι ἄφαντος Kypta zu folgen, da er unsichtbar werden wollte Kyptu sledovat hbitě by zmizet nám nemohl s očí,
Hs.:
(grc) ἐπεὶ θέλε φῦναι ἄφαντος E: ὡς μή γε γένηται ἄφαντος M a.c.
M f. 141r καί γε σοφὸς ῥοβότης ὀρθὴν ὁδὸν εὖ ἐλόγισεν,?????‒◡ καί γε σοφὸς ῥοβότης ὀρθὴν ὁδὸν εὖ ἐλόγισσεν, und der weise Roboter errechnete den richtigen Kurs, a ten rozumný robot hned vypočet trajektorii, ὡς μὴ μὲν βλαβερόν τι πάθη νηῦς ἀστρονέουσα?????‒◡ ὡς μὴ μὲν βλαβερόν τι πάθη νηῦς ἀστρονέουσα dass unser Schiff keinen Schaden beim Durchkreuzen der Sterne nähme, aby nic škodlivého se hvězdě nestalo lodi,
Krit.:
(grc) πάθῃ M (recte)
ἀστέρι νευτρονίῳ δέ περ ἐγγὺς ἐοῦσα ὁδοῖο,?????‒◡ ἀστέρι νευτρονίῳ δέ περ ἐγγὺς ἐοῦσα ὁδοῖο, obwohl es auf dem Weg nahe an dem Neutrinostern war, když bude neutronové té hvězdě velice blízko; ὡς μαγνηετικὸν μὲν ἔχει πούλσαρ πέρι ἀγρὸν?????‒◡ ὡς μαγνηετικὸν μὲν ἔχει πούλσαρ πέρι ἀγρὸν weil der Pulsar ein magnetisches Feld hat neboť magnetickým jest pulsár obklopen polem,
Anm.:
(grc) 315f.: μαγνηετικὸν … ἀγρόν / καὶ ἀγρὸν βαρύτητος] Griechische Übersetzung von „Magnetfeld“ und „Gravitationsfeld“. Die neugriechische Bezeichnung lautet μαγνητικό πεδίο bzw. πεδίο βαρύτητας.
καὶ αγρὸν βαρύτητος, ἐπεὶ πυκινὴν ἔχει ὕλην.?????‒‒ καὶ αγρὸν βαρύτητος, ἐπεὶ πυκινὴν ἔχει ὕλην. und ein Schwerkraftfeld, da er viel Materie besitzt. jakož i gravitačním, neb velmi hustou má hmotu. Ἀλλά γε πλοιάρχῳ μὲν ἐμοὶ οὐκ ἥνδανε θυμῷ?????‒‒ Ἀλλά γε πλοιάρχῳ μὲν ἐμοὶ οὐχ ἥνδανε θυμῷ Doch mir als Kapitän gefiel es nicht, Ale mně, kapitánovi, se toto nezdálo v srdci,
Sim.:
(grc) ἐμοὶ οὐχ ἥνδανε θυμῷ] vide supra ad Astr. 3,25
κυρτὴ ἐοῦσα ὁδός· χερσὶν ὄρθωσα ἑμῇσιν?????‒◡ κυρτὴ ἐοῦσα ὁδός· χερσὶν ὄρθωσα ἐμῇσιν dass der Weg gebogen war. Ich richtete mit meinen Händen den Kurs, že byla zahnutá cesta a ručně jsem směr její srovnal,
Krit.:
(grc) ἐμῇσιν M (recte)
εὐθέα νηχέμεναι· τόδε νήπιος οὐκ ἐνόησα,?????‒◡ εὐθέα νηχέμεναι· τὸ δὲ νήπιος οὐκ ἐνόησα, so dass wir gerade flogen. Ich Tor hatte nicht bedacht, abychom rovněji jeli; to, hlupák, jsem nevěděl tehdy,
Sim.:
(grc) νηχέμεναι] cf. Od. 5,375 (νηχέμεναι)(grc) τόδε νήπιος οὐκ ἐνόησα] vide supra ad Astr. 1,126
ὡς μαγνηετικῷ γ’ ἀγρῷ κίνδυνος ἔνεστι?????‒◡ ὡς μαγνηετικῷ γ’ ἀγρῷ κίνδυνος ἔνεστι dass in dem Magnetfeld Gefahr lauert že v magnetickém tom poli je pro nás nebezpečenství
Sim.:
(grc) ὡς μαγνηετικῷ γ’ ἀγρῷ κίνδυνος ἔνεστι] cf. Od. 10,45 (χρυσός τε καὶ ἄργυρος ἀσκῷ ἔνεστιν)
τῆσδε πυρηνιακῆς φόρβης εἰν νηῒ μελαίνῃ?????‒‒ τῆς δὲ πυρηνιακῆς φορβῆς εἰν νηῒ μελαίνῃ für den Nuklearantrieb in unserem schwarzen Schiff pro ten jaderný pohon, jejž v černé lodici máme,
Krit.:
(grc) φορβῆς deb.
Sim.:
(grc) πυρηνιακῆς φορβῆς] vide supra ad 256
καὶ αὐτοῦ γε κινητῆρος, ὃς νῆα ἔλαυνει.?????‒‒ καὶ αὐτοῦ γε κινητῆρος, ὃς νῆα ἐλαύνει. und seinen Motor, der das Schiff bewegte. a pro samotný motor, jenž loď nám dopředu žene.
Krit.:
(grc) ἐλαύνει deb.
Sim.:
(grc) κινητῆρος] cf. h.Hom. 22,2 (de Neptuno: γαίης κινητῆρα); hic sensu technico, cf. ngr. κινητήρας (angl. „motor“)
Τοῦτό γε καὶ ὑμῖν χαλεπόν τοι εὖ καταλέξαι,?????‒‒ Τοῦτό γε καὶ ὑμῖν χαλεπόν τοι εὖ καταλέξαι, Dies ist schwer, euch gut zu erzählen, Toto vám vysvětlovat by bylo velice těžké
Hs.:
(grc) τοι εὖ E: περ ἦν M
Anm.:
(grc) 323-325: Eine scherzhafte Bemerkung an die Leser des 20. Jahrhunderts, die noch nicht ausreichend mit den Gesetzen der zukünftigen Physik vertraut sind.
ἀνδράσιν εἰκοστῷ αἰῶνος ἠὲ γυναιξίν,?????‒◡ ἀνδράσιν εἰκοστοῦ αἰῶνος ἠ〈δ〉ὲ γυναιξίν, da die Männer und Frauen im zwanzigsten Jahrhundert z dvacátého jen věku tu mužům, jakož i ženám,
Krit.:
(grc) εἰκοστοῦ M (recte)
ὡς ἔτι οὐκ ἅδην γνῶσται φυσικοῖσι νόμοισιν.?????‒◡ ὡς ἔτι οὐκ ἅδην γνῶσται φυσικοῖσι νόμοισιν. nicht genug mit den physikalischen Gesetzen vertraut sind, neboť neznáte ještě dost věcí z fysiky hmoty; Ἀλλά γε νηῢς ἐμὴ ἒκ γάρ γ’ ἐρρωγε τάχιστα,?????‒◡ Ἀλλά γε νηῢς ἐμὴ ἐκ γάρ γ’ ἔρρωγε τάχιστα, Aber mein Schiff wäre schnell auseinander gebrochen, ale naše by loď nám byla explodovala,
Krit.:
(grc) ἐκ deb.(grc) ἔρρωγε M
εἴ κεν μὴ ῥόβοτός τις ανοίγνυ τζὲτ ἐπίκουρον.?????‒◡ εἴ κεν μὴ ῥόβοτός τις ἀνοίγνυ τζὲτ ἐπίκουρον. wenn nicht ein Roboter das Hilfsjet geöffnet hätte. kdyby z robotů jeden džet pomocný otevřel nebyl.
Krit.:
(grc) ἀνοίγνυ deb.
Anm.:
(grc) τζὲτ ἐπίκουρον] „Hilfsdüse“. τζέτ ist eine Übernahme aus dem Neugriechischen bzw. genauer Englischen (siehe Glossarium). ἐπίκουρos in seinen vers. Kasus ist häufiger hom. Versschluss, vgl. Il. 2,130 et al.
M f. 141v Σμερδαλέη μεγάλη ἔλασεν ἶς νῆα μέλαιναν?????‒◡ Σμερδαλέη μεγάλη ἔλασεν ἲς νῆα μέλαιναν Ein furchtbar großer Raketenschub trieb unser schwarzes Schiff, Strašlivá mocná síla tu pohnala lodici dobrou
Krit.:
(grc) ἲς deb.
πυρηηνιακή· ταχέως πτάτο εἰς μέγα χάσμα?????‒◡ πυρηηνιακή· ταχέως πτάτο εἰς μέγα χάσμα es flog schnell in den großen Raum jaderná; velice rychle jsme v propast se řítili kosmu,
Sim.:
(grc) εἰς μέγα χάσμα] vide supra ad Astr. 1,6; Astr. 13,5
πούλσαρος ἄπο οὐλομένου Κύπτου δέτε κύμβης?????‒‒ πούλσαρος ἄπο οὐλομένου Κύπτου δέ τε κύμβης weg von dem verderblichen Pulsar, Kypta und dem Schiff pryč od pulsáru zhouby a Kypty i s jeho člunem, καὶ δὲ φέρεν τηλοῦ ἀπονόσφιν κοσμοπορεύτων,?????‒‒ καὶ δὲ φέρεν τηλοῦ ἀπονόσφιν κοσμοπορευτῶν, und brachte uns weit weg von den Raumfahrern, a nás daleko nesla pryč od známých pro nás drah hvězdných,
Krit.:
(grc) κοσμοπορευτῶν deb.
E p. 163 T p. 163 τοὺς κομπουτῆρες εἶχόν γ’ αὐτῶν ἐνὶ μνήμῃς?????‒‒ τοὺς κομπουτῆρες εἶχόν γ’ αὑτῶν ἐνὶ μνήμῃς die die Computer in ihren Speichern hatten které i počítače tam naše v pamětech měly,
Krit.:
(grc) αὑτῶν possis
ἢ τοὺς ναυτῆρες ἴδμεν καὶ λάβρακες αὐτοὶ?????‒‒ ἢ τοὺς ναυτῆρες ἴδμεν καὶ λάβρακες αὐτοὶ oder die wir Fahrer kannten, selbst Wölfe a jež jsme, plavcové, znali, byť zkušení kosmičtí vlci,
Sim.:
(grc) λάβρακες αὐτοί] vide supra ad Astr. 18,59
ἠελίων ἰδὲ πλανήτων αὐτῶν δ’ ἔπι ζῴων,?????‒‒ ἠελίων ἰδὲ πλανήτων αὐτῶν δ’ ἔπι ζῴων, der Sonnen, Planeten und Lebensformen. slunce a planety kolem a tvory, jež žijí na nich. ἀλλ’ ἡμᾶς ἔφορεν κρατερὴ ἀτόμων μεγάλη ἶς?????‒‒ ἀλλ’ ἡμᾶς ἐφόρει κρατερὴ ἀτόμων μεγάλη ἲς Aber uns brachte die große Atomenergie Ale nás atomná síla tam mohutná daleko hnala
Krit.:
(grc) ἐφόρει deb.(grc) ἲς deb.
Sim.:
(grc) κρατερὴ … μεγάλη ἴς] commiscuit noster clausulas Homericas κρατερὴ δ’ ἔχεν ἲς Ὀδυσῆος ( Il. 23,720) et μεγάλη ἴς ( Od. 12,175)
ἄγνωτον κόσμονδε, ὅπου οὐκ οἴδαμεν οὔτι.?????‒◡ ἄγνωτον κόσμονδε, ὅπου οὐκ οἴδαμεν οὔτι. in einen unbekannten Kosmos, wir wussten nicht wohin. do neznámého kosmu, o němž jsme neměli znalost. Ἡμεῖς μὲν Κύπτου κύμβης χρυσοῦ τε λάθοντες?????‒◡ Ἡμεῖς μὲν Κύπτου κύμβης χρυσοῦ τε λαθόντες Wir vergaßen Kypta, das Schiff und das Gold, My však zapomněli hned na Kyptu, zlato a bárku,
Krit.:
(grc) λαθόντες deb.
χαίτας νῦν τίλομεν, κροῦμεν δέτε κρᾶτα ἕκαστος?????‒◡ χαίτας νῦν τίλομεν, κροῦμεν δέ τε κρᾶτα ἕκαστος rauften uns die Haare und schlugen uns jeder die Köpfe vlasy z hlavy jsme rvali a mocně se do hlavy tloukli,
Sim.:
(grc) χαίτας νῦν τίλομεν, κροῦμεν δέ τε κρᾶτα ἕκαστος] vide supra ad Astr. 10,154
καὶ βαρὺ ἀχνύμενοι δέτ’ ἐπεύχεσθαι μεμάαμεν,?????‒◡ καὶ βαρὺ ἀχνύμενοι δέ τ’ ἐπεύχεσθαι μεμάαμεν, und tief betrübt wollten wir beten, a též a těžkými vzdechy jsme pokoušeli se modlit,
Sim.:
(grc) 339sq.: vide supra ad Astr. 2,80sq.
εἴ κέν τις ζώῃ θεὸς εἰν κόσμοιο βάθεσσιν,?????‒◡ εἴ κέν τις ζώῃ θεὸς εἰν κόσμοιο βάθεσσιν, ob nicht ein Gott in den Tiefen des Kosmos lebe, jestli by nějaký bůh snad živ byl v hlubinách kosmu, ἀλλ’ οὐκ ὥς τις πρῆξις ἐφαίνετο εὐχομένοισιν?????‒◡ ἀλλ’ οὐχ ὥς τις πρῆξις ἐφαίνετο εὐχομένοισιν aber auch beim Beten erschien uns keine Möglichkeit leč i ta k žádná možnost se modlícím neobjevila.
Sim.:
(grc) ἀλλ’ οὐχ ὥς τις πρῆξις ἐφαίνετο εὐχομένοισιν] vide supra ad Astr. 1,36
καὶ ἀποφώλιος ὤν, ὅτ’ ἀμηχανίη ἔχε θυμόν,?????‒◡ καὶ ἀποφώλιος ὤν, ὅτ’ ἀμηχανίη ἔχε θυμόν, und so umfing mich Törichten Mutlosigkeit. A já, velice hloupě, neb bezradnost držela mysl,
Sim.:
(grc) ἀμηχανίη ἔχε θυμόν] vide supra ad Astr. 5,160
M f. 142r νείκεσκον ῥόβοτον, ὁ τὸ τζὲτ ἐπίκουρον ἀνοίγνυ,?????‒◡ νείκεσκον ῥόβοτον, ὃ τὸ τζὲτ ἐπίκουρον ἀνοίγνυ, Ich stritt mit dem Roboter, weil er den Hilfsjet öffnete, edával robotu tomu, jenž pomocnou otevřel trysku,
Krit.:
(grc) ὃ deb.
ἀντὶ ἐπαινέμεναι· τόδε καὶ μάλα νήπιος ἦα.?????‒◡ ἀντὶ ἐπαινέμεναι· τὸ δὲ καὶ μάλα νήπιος ἦα. anstatt ihn zu loben. Dies war sehr töricht von mir. místo, abych ho chválil. To bylo velice hloupé.
Sim.:
(grc) μάλα νήπιος ἦα] cf. Il. 7,401; 17,629 (μάλα νήπιός ἐστι)
Hs.:
(grc) νήπιος ἦα E: νήπιον ἦεν M
Ἀλλά γε τὸν Κύπτην σὺν χρυσῷ καὶ σκάφει αὐτῷ?????‒‒ Ἀλλά γε τὸν Κύπτην σὺν χρυσῷ καὶ σκάφει αὐτῷ Doch die Schwerkraft des Sternes zog Kypta Ale onoho Kyptu, i se zlatem a samým člunem
Hs.:
(grc) 345-349: M postea add.
ἄστρου ἶς βαρύτητος ἐς αὐτοῦ σῶμα κατέλξεν,?????‒◡ ἄστρου ἲς βαρύτητος ἐς αὐτοῦ σῶμα κάθελξεν, mit dem Gold und seinem Schiff auf seinen Körper, hvězdy té gravitace si přitáhla nakonec k sobě,
Krit.:
(grc) ἲς deb.(grc) κάτελξεν (= κάθελξεν) deb.
ὥς γε μάλιστα ἔοικεν, ἐπεὶ ἐγγὺς πτάτο μᾶλλον.?????‒◡ ὥς γε μάλιστα ἔοικεν, ἐπεὶ ἐγγὺς πτάτο μᾶλλον. wie es auf der Hand lag, da er sehr nahe flog. jak se to nejspíše zdá, neb letěl velice blízko.
Sim.:
(grc) ὥς γε μάλιστα ἔοικεν] vide supra ad Astr. 1,177
Hs.:
(grc) ὥς γε E: οὕτως M a.c.
Οὕτως μὲν πλοῦτος ἀποφώλιον ἄνδρα τίθησι?????‒◡ Οὕτως μὲν πλοῦτος ἀποφώλιον ἄνδρα τίθησι So macht der Reichtum den Menschen töricht, Takto bohatství činí si hlupce i z moudrého muže,
Sim.:
(grc) = 251
καί οἱ ἄφειλε νόον σκευάζων αἰπὺν ὄλεθρον.?????‒◡ καί οἱ ἀφεῖλε νόον σκευάζων αἰπὺν ὄλεθρον. raubt ihm den Verstand und bereitet ihm jähes Verderben. neboť rozum mu bere a příkrou připřaví zkázu.
Krit.:
(grc) ἀφεῖλε deb.
Sim.:
(grc) καὶ οἱ ἀφεῖλε νόον] cf. Il. 16,689 (= 17,177) (de mente Iovis: ἄνδρα φοβεῖ καὶ ἀφείλετο νίκην)(grc) αἰπὺν ὄλεθρον] vide supra ad Astr. 2,15
Hs.:
(grc) καί οἱ ἀφεῖλε νόον: νοῦν οἱ ἀφείλων M a.c.
Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο?????‒◡ Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Von dort flogen wir in den Tiefen des leeren Kosmos, Odtud tedy jsme pluli tu propastmi prázdného kosmu,
Anm.:
(grc) 350f.: Formelhafter Buchschluss.
ἄσμενοι ἐκ θανάτου ἄπο μὲν νενοημένοι αὐτοί.?????‒‒Abbildung (s14-t-163.png)ἄσμενοι ἐκ θανάτου ἀπὸ μὲν νενοημένοι αὐτοί.dem Tode entronnen aber selbst verloren.těsně unikše smrti, však zcela ztraceni sami.
Krit.:
(grc) ἀπὸ deb.
Sim.:
(grc) ἄσμενοι ἐκ θανάτου ἀπὸ μὲν νενοημένοι αὐτοί] vide supra ad Astr. 2,338. Cf. etiam Astr. 15,35; Astr. 20,53. ἀπονοέομαι verbum pedestre est.

Einleitung

Inhaltliche Einleitung

Der vierzehnte Gesang ist vom Thema „Urlaubsplanet“ bestimmt. Nach fünf Jahren Irrfahrt fordert die Mannschaft Erholung. Der bereits aus dem VII. Gesang bekannte Meuterer Kypta will zum Planeten „Utopos“, was Nemo leicht wegen der griechischen Etymologie („Nicht-Ort“) als Unsinn zurückweisen kann. Dennoch geht er auf den Wunsch der Besatzung ein und fliegt einen wirklich existierenden „Urlaubsplaneten“ an.

Dieses Thema ist aus mehreren Star Trek-Folgen bekannt. In den Folgen „Shore Leave“ (TOS 16; dt. „Landurlaub“) und „Once upon a Planet“ (TAS 8; dt. „Urlaub im Wunderland“) geht es jeweils um einen computergesteuerten „shore-leave planet“ in der Omikron Delta Region, der vor langer Zeit von einer außerirdischen Spezies errichtet wurde, um Raumfahrern die Möglichkeit zur Erholung zu bieten. Natürlich kommt es jedes Mal zu unerfreulichen Zwischenfällen. Ab Star Trek TNG wird dann der Planet „Risa“ zum universalen Urlaubsparadies für alle Sternenflottenangehörigen, der in vielen Folgen aufgegriffen wird.

Natürlich geht auch in der Astronautilia nicht alles glatt. Der am Anfang der Lächerlichkeit preisgegebene Kypta flieht am Ende in einem der Shuttles mit den Schätzen, die Nemo und seine Besatzung von den Innenbewohnern des Doppelplaneten erhalten haben (VI). Hier ist die Personenzeichnung konsequent durchgeführt. Denn Kypta hatte schon, wie bereits erwähnt, zu Anfang des VII. Gesangs die Meuterer angeführt, die eine Rückkehr zur paradiesischen Hohlwelt des Doppelplaneten gefordert hatten. Hier tritt vor allem das Motiv der Geldgier in den Vordergrund, das später nochmals im XXIII. Gesang für Probleme sorgen wird. Bei der anschließenden Verfolgungsjagd nach dem abtrünnigen Kypta fällt besonders die Erwähnung des Neutrinosterns bzw. Pulsars auf, womit Křesadlo an die neuere astronomische Forschung anknüpft.

Überlieferung

Die Editionsgrundlage bilden eine Handschrift (M), ein Typoskript (T) und eine Printedition (E). Die vollständige Beschreibung der herangezogenen Quellen findet sich im Abschnitt Überlieferung sowie in der editorischen Einführung.

Seitenabschnitte
M: 130r–142rT: 151–163E: 151–163
Sprache & Versmaß
Griechisch: HexameterTschechisch: Hexameter

Apparate

Textkritischer Apparat

  • 296(grc) ἐνὶ deb.
  • 117(grc) ἐϊκυῖαι deb.
  • 147(grc) σιγαλόεντα M (recte)
  • 189(grc) δήθ’ deb.
  • 4(grc) τὰ δὲ deb.
  • 9(grc) χθόνιος deb.
  • 12(grc) τετέλεσται M (recte)
  • 20(grc) Μανδύος M (recte)
  • 20(grc) κτάμεναι ὁ deb.
  • 21(grc) ὣς deb.
  • 25(grc) ἀνάριθμαι deb.
  • 27(grc) οὐδ’ deb.
  • 27(grc) εὑρεῖν deb.
  • 29(grc) ἐνὶ deb.
  • 30(grc) εὑρεῖν deb.
  • 33(grc) εἴποι deb.
  • 33(grc) ποῦ deb.
  • 36(grc) οὐδ’ deb.
  • 37(grc) ἀστερόλαβροι deb.
  • 38(grc) κατορύξαι deb.
  • 39(grc) εἰπείη deb. (sed forma irregularis)
  • 40(grc) ἐλπὶς deb.
  • 41(grc) εὑρεῖν deb.
  • 41(grc) τ’ ἀφικέσθαι M (recte)
  • 42(grc) οἳ M (deb.)
  • 45(grc) ἦγεν deb.
  • 47(grc) νεικεῖν deb.
  • 51(grc) τηλοῦ deb.
  • 52(grc) οὐδὲ deb.
  • 54(grc) ἑλεῖν deb.
  • 57(grc) οὐδ’ M (recte)
  • 57(grc) εὑρεῖν deb.
  • 58(grc) ὄϊν deb.
  • 61(grc) κτείνοι deb.
  • 62(grc) μελαγχολίης deb.
  • 63(grc) ἀπείρονα deb.
  • 64(grc) πορευταὶ (-αί Μ) deb.
  • 65(grc) οὐδέ deb.
  • 65(grc) οὐδ’ deb.
  • 66(grc) οὐ γὰρ M (recte)
  • 70(grc) τῷ δ’ (= τῷ τ’) deb.
  • 71(grc) ἕκαστος M (recte)
  • 73(grc) λαθόντες deb.
  • 75(grc) λαθεῖν deb.
  • 75(grc) ἀστερόνηα deb.
  • 76(grc) τῷ δ’ (= τῷ τ’) deb.
  • 78(grc) πτερόεντα deb.
  • 83(grc) ἀναγνῶστα (cf. Astr. 7,40) deb.
  • 85(grc) ἀστροπορευταί deb.
  • 86(grc) ἐνῶρτο deb.
  • 87(grc) ἀμαθῆ deb.
  • 88(grc) ἐρυθαινόμενος deb.
  • 90(grc) ἀγορητύν deb.
  • 92(grc) εἶναι M (recte)
  • 94(grc) πενταέτεις deb.
  • 96(grc) οὐδ’ deb.
  • 96(grc) γενέσθαι deb.
  • 97(grc) ἀνέρα deb.
  • 98(grc) οὐδέ deb.
  • 98(grc) λιπεῖν deb.
  • 99(grc) ἀγαυοί deb.
  • 100(grc) φαυλότερόν τ’ deb.
  • 103(grc) ἐγὼ M (recte)
  • 109(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 112(grc) ἐϊκυῖα deb.
  • 113(grc) ἑλκέμεναι deb.
  • 114(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 115(grc) σιγαλόεντά τε M (recte)
  • 118(grc) ὁδίτῃς deb.
  • 119(grc) ἔγγιστός τε deb.
  • 120(grc) τῶν deb.
  • 120(grc) πλανῶν: πλάνων E
  • 120(grc) ὃ: ὁ E
  • 121(grc) ὃν δ’ (= ὅν τ’) deb.
  • 121(grc) ἡμᾶς deb.
  • 123(grc) πλανήτην M (recte)
  • 123(grc) σφετέρην deb.
  • 123(grc) δέ τε deb.
  • 126(grc) εὑρεῖν deb.
  • 128(grc) βούλευσα deb.
  • 132(grc) ἀναψυχῆς M (recte)
  • 135(grc) μετὰ deb.
  • 135(grc) μόρφησέν τε M (recte)
  • 139(grc) κατ’ deb.
  • 145(grc) Οὐδ’ deb.
  • 148(grc) ἀμφὶ deb.
  • 151(grc) ἠδ’ deb.
  • 151(grc) ἐλάφοισιν M (melius)
  • 151(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 152(grc) ἑτέροις M (recte)
  • 152(grc) ἀραρῶτα M (recte)
  • 153(grc) οὐδ’ deb.
  • 156(grc) αὑτοὺς deb.
  • 157(grc) φέρβεσθαι deb.
  • 157(grc) φορβήν deb.
  • 163(grc) δήθ’ deb.
  • 165(grc) κερτομέοις deb.
  • 165(grc) αἰσχύνη Μ (recte)
  • 169(grc) οἳ M a.c. (recte)
  • 173(grc) ἐϊκυῖαι: ἐϋ- E
  • 177(grc) ἁλὸς deb.
  • 181(grc) ἀστροπορευτῇσιν M primum (recte)
  • 181(grc) δεικνύατ’ deb.
  • 182(grc) οὐδέ deb.
  • 185(grc) αἳ deb.
  • 186(grc) καταδύντα deb.
  • 188(grc) ἁλίῃσιν deb.
  • 191(grc) ἐνὶ deb.
  • 193(grc) θαλάσσης M (recte)
  • 193(grc) θαλάσσης M: -σῃς E
  • 195(grc) καρποὺς deb.
  • 197(grc) ἀπὸ θηρῶν M (recte)
  • 199(grc) οὐδέ deb.
  • 201(grc) οὐδ’ deb.
  • 204(grc) οὐχ ὣς deb.
  • 208(grc) λίγ’ M (recte)
  • 208(grc) ἀειδομένῃς deb.
  • 211(grc) μεταθέσθαι deb.
  • 213(grc) εἶεν deb.
  • 220(grc) ὀτρύνετο M (recte)
  • 221(grc) ῥηϊδίως deb.
  • 224(grc) Ὣς M (deb.)
  • 225(grc) ἐπῶρσε deb.
  • 227(grc) ὀρθώσας deb.
  • 229(grc) ζητῶν deb.
  • 233(grc) δέ τέ οἱ deb.
  • 233(grc) φλογερὸν deb.
  • 239(grc) γαλεῶν deb.
  • 240(grc) γενέσθαι deb.
  • 242(grc) βέλτιὁν deb.
  • 244(grc) οὐδ’ Μ (recte)
  • 245(grc) ἐνῶρτο deb.
  • 245(grc) θρασύνοις deb.
  • 249(grc) οἱ δ’ M (recte)
  • 250(grc) μαλερῶς deb.
  • 256(grc) φορβῆς deb.
  • 263(grc) οὐδ’ M (recte)
  • 265(grc) ηὕρηκαν deb.
  • 272(grc) ἀνδρῶν M (recte)
  • 274(grc) χθόνιον deb.
  • 275(grc) ἐλεύσσομεν deb.
  • 278(grc) ἡ δ’ deb.
  • 280(grc) χηλὰς deb.
  • 281(grc) ὣς deb.
  • 281(grc) ῥοβότους M (recte)
  • 282(grc) λαβέσθαι deb.
  • 283(grc) οὐχ ὣς deb.
  • 283(grc) ἀστροπορευτῇς M primum (melius)
  • 285(grc) παμπόλλας deb.
  • 288(grc) ἦγε deb.
  • 289(grc) ἠδὲ deb.
  • 289(grc) ἲς deb.
  • 292(grc) δέ τέ deb.
  • 296(grc) σῶμά deb.
  • 297(grc) οὐράνιον deb.
  • 302(grc) νευτρόνιοι deb.
  • 303(grc) τινάς γ’ deb.
  • 303(grc) ῥαδιοφώνῳ deb.
  • 308(grc) ἵησι M (recte)
  • 310(grc) τῷ δὲ possis
  • 313(grc) πάθῃ M (recte)
  • 318(grc) ἐμῇσιν M (recte)
  • 321(grc) φορβῆς deb.
  • 322(grc) ἐλαύνει deb.
  • 324(grc) εἰκοστοῦ M (recte)
  • 326(grc) ἐκ deb.
  • 326(grc) ἔρρωγε M
  • 327(grc) ἀνοίγνυ deb.
  • 328(grc) ἲς deb.
  • 331(grc) κοσμοπορευτῶν deb.
  • 332(grc) αὑτῶν possis
  • 335(grc) ἐφόρει deb.
  • 335(grc) ἲς deb.
  • 337(grc) λαθόντες deb.
  • 343(grc) ὃ deb.
  • 346(grc) ἲς deb.
  • 346(grc) κάτελξεν (= κάθελξεν) deb.
  • 349(grc) ἀφεῖλε deb.
  • 351(grc) ἀπὸ deb.

Similienapparat

  • 8(grc) ἀλλά γε οὔτις πρῆξις ἐφαίνετο ζητομένοισιν] vide supra ad Astr. 1,36
  • 10(grc) τῷ καὶ ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος προσέειπον ἑταίρους] cf. Od. 9,171 (καὶ τότ’ ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος μετὰ πᾶσιν ἔειπον); 10,188; 12,319. Vide etiam Astr. 20,2; Astr. 23,1.111
  • 11(grc) κέκλυτέ μευ μύθων] vide supra ad Astr. ΙΙΙ 47
  • 12(grc) ζήτησις] apud Homerum non legitur, sed apud Herodotum (Hdt. 2,44 et al.) et Sophoclem (S. Tr. 55: ἀνδρὸς κατὰ ζήτησιν) et al.
  • 12(grc) τετέλεσται] cf. eadem sede Il. 18,74 et al.
  • 14(grc) Γαίηνδε νέεσθαι] cf. clausulas Homericas οἶκόνδε νέεσθαι ( Il. 2,290 et al.) et Φθίηνδε νέεσθαι (19,330)
  • 16(grc) ἀλλὰ δέ μοι φρονέοντι] vide supra ad Astr. 3,227
  • 16(grc) διχῇ] apud Homerum solum δίχα legitur
  • 18(grc) εἰργμόνδε] vox pedestris, cf. LSJ 1996 s.v. εἰργμός
  • 19(grc) εἰσαιέν] εἰσαεί apud poetas tragicos legitur, cf. LSJ 1996, 493 s.v. εἰσαεί
  • 21(grc) κτήματα πάντα] clausula Hom., vid. Il. 3,282
  • 23(grc) τετελεσμένον εἴη] vide supra ad Astr. 10,141
  • 28(grc) ἀποφώλιόν ἐστι νόημα] vide supra ad Astr. 8,288
  • 31(grc) ἂψ νοστήσαιμεν] vide supra ad Astr. 3,245
  • 32(grc) κρυσταλλόπηκτος] vide supra ad Astr. 8,210
  • 33(grc) ὄφρ’ εἴποι] cf. Astr. 1,4
  • 34(grc) καὶ τὴν χρουνοφόρην ὕλην γε διάνδιχα κέρσαι] ~ Astr. 8,292
  • 37(grc) ἤματι τῷ, τῷ …] vide supra ad Astr. 12,83
  • 39(grc) Γρογαλὸς φώς] cf. clausulam Homericam ἰσόθεος vel ἀλλότριος φώς ( Il. 2,565 et al.)
  • 42(grc) ὣς ἐφάμην] vide supra ad Astr. 2,163
  • 42(grc) οἳ πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ] vide supra ad Astr. 3,45
  • 43(grc) τοῖσιν μύθων ἦρχεν] vide supra ad Astr. 3,44
  • 43(grc) ἀνὴρ φαῦλος καὶ ἄπιστος] cf. Il. 24,207 (ὠμητὴς καὶ ἄπιστος ἀνήρ)
  • 44(grc) τὸν Κύπτην ἕταροι μὲν ἐπίκλησιν καλέοντο] = Astr. 7,15
  • 47(grc) μαλερῶς] Homerus semper cum verbo πῦρ coniungit, posteri etiam translate utuntur. Cf. LSJ 1996 s.v. μαλερός
  • 48(grc) νήπιος εἶ] vide supra ad Astr. 8,286
  • 49(grc) cf. Astr. 1,8
  • 50(grc) μητέρι Γαίῃ] vide supra ad Astr. 1,212
  • 55-57(grc) ~ 25‒28
  • 61(grc) Μανδὺς πολύπικρος] de epitheto cf. Hom. Od. (π 255); vide etiam Astr. 20,12; Astr. 24,157
  • 62(grc) μελαγχολίης] terminus technicus artis medicinae, qui apud poetas veteres non legitur, cf. LSJ 1996, 1094 s.v. μελαγχολία
  • 62(grc) μισόβιος] apud veteres non legitur
  • 68(grc) βλακικήν] vide ad Astr. 10,39
  • 74(grc) Ἔνθ’ ἄλλοι μὲν πάντες κτλ.] vide supra ad Astr. 3,68
  • 76sq.(grc) = 70sq.
  • 78(grc) τοῖσι δὲ κερτομέων] cf. Hom. Il. 2,256 et al. (sed et προσαυδᾶν et κερτομεῖν cum accusativo coniungi solent)
  • 78(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδων] vide supra ad Astr. 9,69
  • 86(grc) ἄσβεστος δ’ ἂρ ἐνῶρτο γέλως ἐσθλοῖς ἑτάροισιν] vide supra ad Astr. 2,49
  • 88(grc) ὃς δ’ ἐρυθαινόμενος] cf. Il. 10,484 et 21,21 (ἐρυθαίνετο)
  • 88(grc) κατ’ ἂρ ἕζετο] cf. eadem sede Il. 1,68 et al.
  • 88(grc) τείρετο δ’ αἰνῶς] vide supra ad Astr. 4,66
  • 89(grc) κότος ἕλε θυμόν] cf. Od. 11,102 (κότον ἔνθετο θυμῷ) et al.
  • 90(grc) ἀγορητύν] cf. eadem sede Od. 8,168
  • 91(grc) κέκλυτέ μευ μύθων πάντες νῦν, ὄφρα τι εἴπω] vide supra ad Astr. 5,168
  • 92(grc) πεπνυμένος εἶναι] cf. Od. 4,190 (πεπνυμένον εἶναι)
  • 93(grc) ἀπὸ πλωτοῦ] cf. Od. 10,3 (sed ibi adiectivum); hic idem fere atque πλοῦς (cf. tr. bohem. „plavba“)
  • 95(grc) θυμὸς ἀγήνωρ] vide supra ad Astr. 4,115
  • 96sq.(grc) ~ Od. 8,138sq.
  • 96(grc) οὐδ’ ἂρ ἐγὼ νῦν φημὶ κακώτερον ἄλλο γενέσθαι] vide supra ad Astr. 5,95 et Astr. 15,293
  • 97(grc) χάσματος ἀνέρα συγχεῦαι καὶ καρτερὸν ὄντα] ~ Od. 8,139 (ἄνδρα γε συγχεῦαι, εἰ καὶ μάλα καρτερὸς εἴη)
  • 109(grc) χάρμα ἰδέσθαι] cf. eadem sede Il. 6,82 χάρμα γενέσθαι
  • 110(grc) λειμῶνές τ’ ἐρατοὶ πολλαὶ κρῆναί τε καὶ ἄνθη] cf. Od. 5,72 (ἀμφὶ δὲ λειμῶνες μαλακοὶ ἴου ἠδὲ σελίνου)
  • 112(grc) σαπφείρῳ] de usu poetico cf. D.P. 1105
  • 119(grc) χαριέστατος ἔγγιστός τε] cf. Il. 6,90 (χαριέστατος ἠδὲ μέγιστος) et al.
  • 122(grc) τῷδ’ ἀναπαυσάμενοι καὶ ἀποψυχησάμενοί τε] vide etiam Astr. 22,26
  • 127(grc) πάντες ἐπευφήμησαν ἑταῖροι] vide supra ad Astr. 3,68
  • 129(grc) βουλὴ οὐχ ἥνδανε θυμῷ] vide supra ad Astr. 3,25
  • 130(grc) ὅν τε κότον γε καὶ αὐτῆμαρ καταπέψῃ] ~ cf. Il. 1,81 (εἴ περ γάρ τε χόλον γε καὶ αὐτῆμαρ καταπέψῃ)
  • 134(grc) εἴσατο ὡς ἀστὴρ γλαυκὸς λαμπρός τε φαεινός] cf. Il. 6,295 (ἀστὴρ δ’ ὡς ἀπέλαμπεν)
  • 136(grc) χαμαὶ πέσομεν] iunctura Hom., vid. Il. 4,482 (χαμαὶ πέσεν) et al.
  • 140(grc) πολὺ φέρτερον εἰσοράασθαι] cf. Od. 10,396 (πολὺ καλλίονες καὶ μείζονες εἰσοράασθααι)
  • 142(grc) πρὸς καρποὺς χεῖρας ἴαλλον] vide supra ad Astr. 3,104
  • 144(grc) κύρμνον] = κύρμα; haec forma apud veteres non legitur
  • 159(grc) θηλάζεσθαι] apud Homerum non legitur, sed cf. Theoc. 3,16
  • 160(grc) οὐθάτοφιν] haec forma apud veteres non legitur
  • 161(grc) φιλότητι μιγῆναι] vide supra ad Astr. 2,35
  • 163(grc) κρατερὴ δ’ ἐπικείσατ’ ἀνάγκη] vide supra ad Astr. 10,120
  • 164(grc) κρατερῶς ἐπίτελλον] vide supra ad Astr. 2,146
  • 167(grc) βῆν ἴμεναι κατὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης] cf. Il. 1,34 (βῆ δ’ ἀκέων παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης)
  • 171(grc) κλῆσιν καλέουσι] vide supra ad Astr. 5,353
  • 179(grc) καταπυγοσύνην] apud Homerum non legitur, sed apud poetas comicos (e.g. Ar. Nu. 1023), cf. LSJ 1996 s.v. Vide etiam supra ad Astr. 7,240
  • 180(grc) τῇσιν δ’ ἀσπαστόν γε δοάσσατο κοιμηθῆναι] cf. Od. 8,295 (τῇ δ’ ἀσπαστὸν δ’ ἐείσατο κοιμηθῆναι); 7,343 (τῷ δ’ ἀσπαστὸν κτλ.)
  • 184(grc) φιλότητι μιγῆναι] vide supra ad Astr. 2,35
  • 186(grc) εἰς ἠέλιον καταδύντα] vide supra ad Astr. 2,56
  • 188sq. ~(grc) 162sq.
  • 190(grc) ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ κατέδυ ἱερὸν φάος ἠελίοιο] cf. Il. 1,605 (αὐτὰρ ἐπεὶ κατέδυ λαμπρὸν φάος ἠελίοιο)
  • 192(grc) βένθεα πόντου] cf. h.Cer. 38
  • 193(grc) ὕπνος δ’ ἄμμε κίχησεν ἐνὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης] cf. Od. 4,430 (δὴ τότε κοιμήθημεν ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης) et al.
  • 195(grc) καρποὺς … ἔδοντες] cf. Il. 21,465 (ἀρούρης καρπὸν ἔδοντες)
  • 199(grc) ἐνδείην] verbum potius pedestre, cf. LSJ 1996 s.v. ἔνδεια
  • 207(grc) ἰχθυοκέρκοισιν] nl.
  • 209(grc) = 168
  • 214(grc) βένθεσσι θαλάσσης] cf. Il. 13,21.32 (βένθεσι λίμνης) et 1,358 (ἐν βένθεσσιν ἁλός)
  • 216(grc) ὀγκηροὶ καὶ ῥάθυμοι] verba potius pedestria
  • 217(grc) πολυάγριοι] nl.
  • 221(grc) αἰπὺν ὄλεθρον] vide supra ad Astr. 2,15
  • 225(grc) τετάραξε δ’ ἀῆρα] cf. Od. 5,291 (ἐτάραξε δὲ πόντον)
  • 226(grc) εἰς βένθεα πόντου] vide supra ad 192
  • 228(grc) καὶ οὐρανὸν εὐρὺν ὕπερθεν] cf. Hes. Th. 110 (καὶ οὐρανὸς εὐρὺς ὕπερθεν); h.Cer. 13 (πᾶς δ’ οὐρανὸς εὐρὺς ὕπερθε)
  • 232(grc) εἰν αἰθέρι δίῳ] vide supra ad Astr. 10,80. Apud Homerum αἰθήρ generis feminini, apud Hesiodum et Atticos autem generis masculini, cf. LSJ 1996 s.v. αἰθήρ
  • 234(grc) ὅττι τάχιστα] vide supra ad Astr. 11,114
  • 241(grc) Κύπτης δέ τε κύμβη] κύμβη apud Homerum non legitur. Vide etiam infra v. 262
  • 245(grc) ἄσβεστος γὰρ ἐνῶρτο χόλος θρασυμοῖς ἑτάροισιν] cf. Il. 1,599 (ἄσβεστος δ’ ἂρ ἐνῶρτο γέλως μακάρεσσι θεοῖσιν) (oppositio in imitando). Vide etiam ad Astr. 2,49
  • 249(grc) ὡς νήπια τέκνα] clausula Hom., vid. Il. 2,136 (sine ὡς) et al. Vide etiam h.Mer. 163sq. (ἠύτε τέκνον / νήπιον)
  • 250(grc) χαίτας ὀξὺ τίλον, κροῦον μαλερῶς σφισι κρᾶτα] vide supra ad Astr. 10,154
  • 255(grc) βᾶριν] βᾶρις apud Homerum non legitur, sed apud poetas tragicos (A. Supp. 874; E. IA 297) et Herodotum (Hdt. 2,41 et al.), speciatim de navibus Aegyptiacis
  • 255(grc) κλῆσιν καλέουσι] vide supra ad Astr. 5,353
  • 259-261 ~(grc) Astr. 1,211‒213
  • 264(grc) φεύγεσκεν] cf. Il. 17,461
  • 266(grc) ῥίμφα μάλα πταμένην] vide infra ad Astr. 17,40
  • 267sq.(grc) ~ Astr. 17,77sq.
  • 267(grc) ἀχνύμενοι κῆρ] vide supra ad Astr. 1,210
  • 268(grc) πολλὰ δ’ ἀρηόμενοι] vide supra ad Astr. 10,158
  • 268(grc) μάλα γὰρ χόλος εἷλε<ν> ἅπαντας] cf. 18,322 (μάλα γὰρ δριμὺς χόλος αἱρεῖ)
  • 270(grc) ἐννῆμαρ … πλέομεν] cf. eadem sede Od. 10,28 (Ulixes ab Aeolo proficiscitur). Vide etiam Od. 9,82 (ventus Ulixem a Malea ad Lotophagos rapit)
  • 271(grc) ἀλλ’ οὔ τις λῆψις μὲν ἔφαινε διωκομένοισιν] vide supra ad Astr. 1,36
  • 273(grc) κοσμοπορεύειν] imitatur clausulam Homericam ποντοπορεύων ( Od. 5,278; 7,267)
  • 276(grc) τὸ γὰρ μέγα χάρμα τέτυκται] cf. Il. 24,706 (ἐπεὶ μέγα χάρμα πόλει τ’ ἦν παντί τε δήμῳ); Od. 23,188 (ἐπεὶ μέγα σῆμα τέτυκται)
  • 283(grc) ἀλλ’ οὐχ ὡς πρῆξις φάνε λήψεος ἀστροπορεύτῃς] vide supra ad Astr. 1,36
  • 285(grc) μήτεις δὲ ὕφηνεν] cf. Od. 4,678 (μῆτιν ὕφαινον) et al.
  • 286(grc) τί πρῶτον, τί δ’ ἔπειτα, τί δ’ ὑστάτιον καταλέξω] vide supra ad Astr. 12,357
  • 295(grc) νευτρόνιον] cf. ngr. νετρόνιον et αστέρας νετρονίων
  • 295(grc) ἐπίκλησιν καλέουσι] vide supra ad Astr. 1,15
  • 317(grc) ἐμοὶ οὐχ ἥνδανε θυμῷ] vide supra ad Astr. 3,25
  • 319(grc) νηχέμεναι] cf. Od. 5,375 (νηχέμεναι)
  • 319(grc) τόδε νήπιος οὐκ ἐνόησα] vide supra ad Astr. 1,126
  • 320(grc) ὡς μαγνηετικῷ γ’ ἀγρῷ κίνδυνος ἔνεστι] cf. Od. 10,45 (χρυσός τε καὶ ἄργυρος ἀσκῷ ἔνεστιν)
  • 321(grc) πυρηνιακῆς φορβῆς] vide supra ad 256
  • 322(grc) κινητῆρος] cf. h.Hom. 22,2 (de Neptuno: γαίης κινητῆρα); hic sensu technico, cf. ngr. κινητήρας (angl. „motor“)
  • 329(grc) εἰς μέγα χάσμα] vide supra ad Astr. 1,6; Astr. 13,5
  • 333(grc) λάβρακες αὐτοί] vide supra ad Astr. 18,59
  • 335(grc) κρατερὴ … μεγάλη ἴς] commiscuit noster clausulas Homericas κρατερὴ δ’ ἔχεν ἲς Ὀδυσῆος ( Il. 23,720) et μεγάλη ἴς ( Od. 12,175)
  • 338(grc) χαίτας νῦν τίλομεν, κροῦμεν δέ τε κρᾶτα ἕκαστος] vide supra ad Astr. 10,154
  • 339sq.(grc) vide supra ad Astr. 2,80sq.
  • 341(grc) ἀλλ’ οὐχ ὥς τις πρῆξις ἐφαίνετο εὐχομένοισιν] vide supra ad Astr. 1,36
  • 342(grc) ἀμηχανίη ἔχε θυμόν] vide supra ad Astr. 5,160
  • 344(grc) μάλα νήπιος ἦα] cf. Il. 7,401; 17,629 (μάλα νήπιός ἐστι)
  • 347(grc) ὥς γε μάλιστα ἔοικεν] vide supra ad Astr. 1,177
  • 348(grc) = 251
  • 349(grc) καὶ οἱ ἀφεῖλε νόον] cf. Il. 16,689 (= 17,177) (de mente Iovis: ἄνδρα φοβεῖ καὶ ἀφείλετο νίκην)
  • 349(grc) αἰπὺν ὄλεθρον] vide supra ad Astr. 2,15
  • 351(grc) ἄσμενοι ἐκ θανάτου ἀπὸ μὲν νενοημένοι αὐτοί] vide supra ad Astr. 2,338. Cf. etiam Astr. 15,35; Astr. 20,53. ἀπονοέομαι verbum pedestre est.

Handschriftenapparat

  • post280(grc) ἁρπάξαι μεμαὼς ταχέως τ’ ἄμφω γε ποτάσθην M: omiserunt T, E
  • 1(grc) Ἀστροναυτιλίης E: Κοσμο- M
  • inscr.(grc) M postea add.
  • post 67(grc) ἡμῖν ἀστροπορευτῇσιν μήλου τε καὶ ἀνδρός M
  • 120(grc) τῷ ὁ E: ὃς M
  • 149(grc) τοι E: περ M a.c.
  • post 213(grc) ῥηϊδίως μὲν δεξάμεναι φιλότητι μιγῆναι M: omiserunt T, E
  • 1(grc) γλαφυρὸν E: ζακενὸν M a.c.
  • 14(grc) λείπειν E: λεῖψαι M a.c.
  • 15(grc) κεκιχῆναι E: -χέσθαι M
  • 22(grc) ἔτι E: ἔπι M
  • 31(grc) πλανήτηνδε E: πλάνηνδε τε M a.c.
  • 36(grc) ἀγορεύειν E: -εῦσαι M
  • 43(grc) ἦρξεν E: ἦρχεν M a.c.
  • 44(grc) τὸν E: ὃν M
  • 47(grc) ἦρξεν E: ἦρχεν M a.c.
  • 70(grc) τῷδ’ ὄζοις χορδαὶ ἔασιν E: χορδαὶ ὄζοισι φύουσιν M a.c.
  • 76(grc) ὄζοις χορδαὶ ἔασιν E: χορδαὶ ὄζοισι φύουσιν M a.c.
  • 80(grc) μύθου E: μύθῳ M
  • 106(grc) ἐστὶ E: -τὶν M
  • 113(grc) ἐλκυέμεν M
  • 121(grc) γ’ M post Κύπτα
  • 130(grc) κότον E: χόλον M
  • 131(grc) κυβερνήτῃ ῥοβότῳ E: ῥοβότῳ κυβερνητῆρ’ M a.c.
  • 144(grc) κύρμνον πολύηδυ E: βρώμη πολύηδυς M a.c.
  • 145(grc) τοι E: περ M a.c.
  • 151(grc) δορκάσι E: -σιν M
  • 151(grc) ἐλάφοισι E: -σιν M
  • 163(grc) ἐπικείσατ’ E: -σετ’ M
  • 171(grc) κλῆσιν E: φῶτες M
  • 176(grc) αὐταί E: εἶχον M a.c.
  • 182(grc) ἦεν E: ἔσκεν M a.c.
  • 191(grc) πως E: περ M
  • 214(grc) βένθεσσι: βάθεσσι M
  • 230(grc) γλαφυροῖο E: ζακενοῖο M a.c.
  • 259(grc) δ’ M post πύραυλος
  • 260(grc) λελιπόντες E: -πῶτες M
  • 268(grc) μάλα E: μέγα M a.c.
  • 269(grc) Φράντην M: -ταν E
  • 276(grc) μέγα E: μάλα M a.c.
  • 289(grc) ἠδὲ: και μεν M a.c.
  • 292(grc) δέομεν E: δεόμεσθα M a.c.
  • 304(grc) ῥαδιοφώνῳ: ῥη- M
  • 311(grc) ἐπεὶ θέλε φῦναι ἄφαντος E: ὡς μή γε γένηται ἄφαντος M a.c.
  • 323(grc) τοι εὖ E: περ ἦν M
  • 344(grc) νήπιος ἦα E: νήπιον ἦεν M
  • 345-349(grc) M postea add.
  • 347(grc) ὥς γε E: οὕτως M a.c.
  • 349(grc) καί οἱ ἀφεῖλε νόον: νοῦν οἱ ἀφείλων M a.c.

Kommentar

  • 19(grc) κίνδυνός τ’ ἀπειλή] Hier bildet τ’ keine Position, vgl. Weise 2010, 442 (zu V. 4).
  • 70(grc) Οὔτοπον] Der Name ist nicht antik. Er wurde zuerst in der Form „Utopia“ von Thomas Morus (1478‒1535) in dessen gleichnamiger Schrift Libellus vere aureus nec minus salutaris quam festivus de optimo rei publicae statu deque nova insula Utopia (1516) eingeführt. Siehe Dieter RICHTER: Art. „Utopia“, in: EM 13 (2010), 1298‒1302 (hier 1298).
  • 70(grc) ὄζοις χορδαὶ ἔασιν] χορδή hier wie zuerst bei Kratinos bzw. Aristophanes „die Wurst“, vgl. LSJ 1996, 1998 s.v. χορδή ΙΙ 2.
  • 2(grc) Die Epigraphe Ἀστροναυτάων ἀγορά erinnert an die Epigraphe des ersten Gesanges der Odyssee Θεῶν ἀγορά („Götterversammlung“).
  • 67a(grc) Zusatzvers in M: „wegen des Schafes und des Mannes für uns Raumfahrer“.
  • 1-5(grc) Die Länge der Fahrt und die Vielzahl der Mühen und Gefahren wird durch das dreimal anaphorisch verwendete πολύς illustriert. Vgl. auch Od. 1,1‒4 (μάλα πολλὰ / … / πολλῶν δ’ ... / πολλὰ δ’ ...).
  • 25(grc) ἀνάριθμαι] ἀνάριθμος ist im Gr. eigentlich zweiendig, vgl. LSJ 1996 s.v. ἀνήριθμος.
  • 33(grc) ποῦ ζητεῖν κτλ.] Man würde statt einer Infinitivkonstruktion eher eine indirekte Frage erwarten.
  • 35(grc) ὡς πρὶν μάντησεν Γρογαλὸς κρυσταλλοπέπηκτος] Nemo bezieht sich auf die erste Weissagung des Grogalers in Astr. 8,280‒293.
  • 37(grc) ἀστερολάβροι] Sonst nicht belegtes Kompositum in der Bedeutung „Weltraumwölfe“ (vgl. die tsch. Übersetzung „kosmičtí vlci“), das Křesadlo auch mehrfach in den späteren Gesängen mit der Vokabel λάβραξ aufgreift (vgl. auch die Anm. zu Astr. 18,59). Vermutlich dürfte es sich um eine spezifische Science-Fiction-Anspielung handeln ("spaces wolves"?), die ich noch nicht entschlüsseln konnte.
  • 38-41(grc) Vorbereitung zur zweiten Befragung des Sehers in Astr. 19,.
  • 45f.(grc) nimmt Bezug auf die in Astr. 7vorgetragenen Geschehnisse.
  • 53(grc) λέλιποιμεν] Reduplizierter Aorist, vgl. oben Synopsis brevior.
  • 59f.(grc) Bezug auf Astr. 10,127–135.
  • 73(grc) Μανδὺν λαθόντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν] Parodie des „Missionsverses“ (siehe Astr. 1,8).
  • 79-85(grc) Eine amüsante metapoetische Passage, die den Bildungswert des Griechischen auch in der Zukunft anzeigt. Zugleich erinnert sie das Lesepublikum daran, dass es sich bei dem griechischen Epos um eine Stilisierung Frantas handelt.
  • 80(grc) Das anlautende οὐ- von Οὐτόπου muss hier kurz gemessen werden, damit das Wort ins Metrum passt.
  • 86(grc) Das "unauslöschliche Gelächter" der homerischen Götter (Il. 1,599; Od. 8,326) ist hier auf Nemos Mannschaft übertragen. Intertextuell kann man es auch so verstehen, dass die homerischen Götter über die lachen, die kein Griechisch können. - Eine ironische Brechung besteht darin, dass Nemos "besserwisserischer" Triumph über Kypta ihm später um ein Shuttle bringen wird. Dies wird sichtbar an der Umkehrung von "Lachen" in "Zorn" unter Verwendung derselben homerischen Phrase in Astr. 14,245.
  • 93(grc) πεπαυσέμεναι] Reduplizierter Aorist mit äolischer Infinitivendung, vgl.  , 63.87.
  • 99(grc) ἄνδρες ἀγαυνοί] Die Formel findet sich auch in Křesadlos „Ode an Stalin“, V. 8, vgl. Weise 2010, 443 ad loc. Statt ἀγαυός verwendet der Dichter regelmäßig die unbelegte Form ἀγαυνός, offensichtlich ein einfacher lapsus memoriae.
  • 101(grc) κατέαξεν ἀνὴρ ἔπος] Bild und Sprachgebrauch sind modern, auch wenn es Belege für eine übertragene Bedeutung von καταγνύναι gibt, vgl. LSJ 1996 s.v. κατάγνυμι II.
  • 168(grc) σαξώφωνα] Die Form ist gebildet, als wäre sie auf eine Grundform *σαξωφών (vgl. tsch. „saxofón“) zurückzuführen. Im Ngr. lautet die Grundform dagegen σαξόφωνο. In Star Trek TNG spielt der erste Offizier William Riker Posaune, wodurch er Frauen beeindrucken kann. Hier liegt möglicherweise eine Reverenz an den Jazz-Fan und ersten Křesadlo-Herausgeber Josef Škvorecký vor (eines seiner Werke hieß „Bassaxofon“, Prag 1967).
  • 171(grc) ΔΑΤΑΒΑΓΚ] Englischer Begriff der Computersprache: „Datenbank“. Auch in Serien wie Star Trek werden spezifische Informationen zu Planeten immer wieder aus der Datenbank des Schiffscomputers abgefragt.
  • 173(grc) Τριτόνεσσι] Weibliche Tritonen sind in der antiken Literatur nur selten belegt, kommen allerdings häufig in der bildenden Kunst vor (siehe H. Herter: Art. „Triton“, in: RE XIII [1939], 245‒304 [hier 263f.]). Sprachlich ist anzumerken, dass das Iota lang und der o-Laut ein Omega sein müsste, vgl. LSJ 1996 s.v. Τρίτων.
  • 196f.(grc) Auch Polyphem isst (allerdings menschliches) Fleisch und trinkt Milch dazu, vgl. Od. 9,297.
  • 201f.(grc) Über die Annehmlichkeiten des Planeten gerät die Mission in Vergessenheit, vgl. Astr. 1,8.
  • 217f.(grc) Einer der wenigen Vergleiche (hier mit paarungswilligen Löwen).
  • 247(grc) ἀταραχθείς κλέψεος ἦα] Die ἀταραξία („Seelenruhe“) ist ein Kernbegriff der epikureischen Philosophie. Siehe Malte HOSSENFELDER: Art. „Ataraxia“, in: DNP 2 (1997/1999), 146f.
  • 248(grc) χρυσοῦ δ’ οὐ τιμῶ, ὅτι τοι κυνικὸς σοφός εἰμι] ~ Astr. 7,105. τιμάω regiert normalerweise den Akkusativ. Der Genetiv steht bei τιμάω nur im Sinne eines Genitivus pretii: "etwas eines bestimmten Preises wert erachten" ("estimate or value at a certain prize"). Siehe LSJ s.v. τιμάω II 2 (https://lsj.gr/wiki/τιμάω).
  • 251(grc) οὕτως μὲν πλοῦτός γ’ ἀποφώλιον ἄνδρα τίθησι] Sentenziöser Einschub über die Wirkung des Reichtums, vgl. Astr. 8,140. Hierin zeigt der Sprecher Nemo nochmals seine kynische Verachtung des Reichtums. Später nutzt Mandys die Gier von Nemos Gefährten, um ihnen zu entkommen, siehe Astr. 23,55.
  • 254(grc) Um nicht doch in Verdacht zu geraten, Kypta des Geldes wegen zu verfolgen, bekräftigt der Erzähler nochmals, dass er ihn wegen des Schiffes verfolgt. Stilistisch fällt der prägnante Chiasmus mit Wiederholung von ἔνεκεν auf.
  • 262(grc) κύμβην καὶ Κύπτην] Auffällige Alliteration, vgl. oben V. 241.
  • 264(grc) ἀνὴρ πολύμητις] πολύμητις ist sonst Beiwort von Mandys. Hier und in Astr. 17,33 wird es auch für Kypta verwendet. Siehe unten zu Astr. 11,69.
  • 279f.(grc) Eines der wenigen Gleichnisse der Astronautilia. Zum κίρκος bei Homer vgl. Il. 17,757; 22,139f. (Achill verfolgt den fliehenden Hektor wie ein κίρκος eine Taube); Od. 15,526f. Siehe auch Astr. 17,79f.
  • 304(grc) πούλσαρας] Die Bezeichnung „Pulsar“ (ngr. πάλσαρ) wurde in Analogie zu „Quasar“ (= „quasistellares [Objekt]“) vom englischen Wort „pulse“ („Schwingung“, „Impuls“) gebildet. Siehe Brockhaus 2006, 17, 614 s.v. Pulsar; ebd. 670 s.v. Quasar.
  • 305(grc) Ῥωμαῖον καὶ ἔπος ἐστί] Zu den Römern bzw. dem Lateinischen vgl. auch Astr. 1,17; Astr. 2,294; Astr. 5,118; Astr. 15,15; Astr. 12,197.
  • 315f.(grc) μαγνηετικὸν … ἀγρόν / καὶ ἀγρὸν βαρύτητος] Griechische Übersetzung von „Magnetfeld“ und „Gravitationsfeld“. Die neugriechische Bezeichnung lautet μαγνητικό πεδίο bzw. πεδίο βαρύτητας.
  • 323-325(grc) Eine scherzhafte Bemerkung an die Leser des 20. Jahrhunderts, die noch nicht ausreichend mit den Gesetzen der zukünftigen Physik vertraut sind.
  • 327(grc) τζὲτ ἐπίκουρον] „Hilfsdüse“. τζέτ ist eine Übernahme aus dem Neugriechischen bzw. genauer Englischen (siehe Glossarium). ἐπίκουρos in seinen vers. Kasus ist häufiger hom. Versschluss, vgl. Il. 2,130 et al.
  • 350f.(grc) Formelhafter Buchschluss.
  • 83–85(grc) Bemerkung des Erzählers, in der er nochmals den Leser darauf hinweist, dass Griechisch lediglich die Sprache des Epos, nicht aber von Nemo und seiner Mannschaft ist. Explizit heißt es nochmals in Astr. 17,12–14, dass Englisch sowohl in Science-Fiction-Literatur und -Filmen als auch in Nemos Wirklichkeit die Verkehrssprache im Weltraum sei. Siehe auch Astr. 7,40, wo ebenfalls der ἀναγνώστης direkt angesprochen wird.
  • 83(grc) Ἀργείων γλώσσῃ] Bei Homer werden die Griechen oft insgesamt als Ἀργεῖοι bezeichnet, vgl. LSJ 1996, 235 s.v. Ἀργεῖος. Ebenso ist es ein Homerismus, wenn der Autor an anderer Stelle von den Δαναοί spricht (siehe Komm. Astr. 1,122). Ἀργεῖοι findet sich sonst nur am Ende des Epos, wieder mit Bezug auf die homerische Sprache bzw. die kunstvolle Übersetzung Frantas (siehe Astr. 24,165). Witzigerweise spricht an dieser Stelle Franta selbst.
  • 256(grc) φορβῆς γε πυρηνιακῆς] Verbindung des hom. φορβή („Futter“, hier wohl „Antrieb“, vgl. die tsch. Übersetzung „pohon“) mit dem neugriechischen Wort πυρηνικός („Kern-“). Die Tolma (siehe unten 321) und ihre Shuttles haben einen nuklearen Antrieb. Details erfährt man nicht. Nuklear betriebene Raketen sind ein typisches Raumfahrvehikel der SF-Literatur.
  • 294‒305(grc) Beschreibung der Beschaffenheit von Neutronensternen und Pulsaren. Neutronensterne sind extrem kleine und dichte Sterne, deren innere Materie hauptsächlich aus Neutronen besteht. Wie der Autor richtig angibt, haben sie trotz gleicher Masse wie die Sonne einen Durchmesser von nur etwa 10 km (vgl. 301) und erreichen dadurch teilweise eine Masse von 1012 t pro Kubikzentimeter (228f.). Neutronensternen entstehen, wenn massereiche Sterne als Supernovae explodieren. Da sie sowohl Drehimpuls wie auch magnetischen Fluss beim Gravitationskollaps beibehalten, rotieren Neutronensterne sehr schnell und besitzen ein starkes Magnetfeld (vgl. 302f.). Neutronensterne mit hoher Rotationsgeschwindigkeit und ausgeprägtem Magnetfeld können bei geeigneten Beobachtungsbedingungen als „Pulsare“ beobachtet werden (vgl. 304f.) Nachdem bereits zuvor Neutronensterne vorhergesagt und theoretisch berechnet wurden, wurden die ersten Sterne dieser Art im Jahr 1967 (z.B. der Pulsar PSR 1919 + 21 von A. Hewish und J. Bell) entdeckt. Siehe Brockhaus 2006, 15, 569f. s.v. Neutronenstern; ebd. 17, 614 s.v. Pulsar.
  • 70f.(grc) Die Beschreibung von „Utopos“ erinnert klar an das „Schlaraffenland“. Die zuerst im 13. Jh. belegte Schlaraffenlandutopie speist sich aus verschiedenen Traditionslinien, wie den aus antiken Reiseberichten geläufigen Wunderländern am Rande der Welt, dem Mythos vom Goldenen Zeitalter (Hes. Op. 109‒126), dem biblischen „Land, in dem Milch und Honig fließen“ (LXX Ex. 3,8) sowie der Idee einer „am Ende der Zeit wiederkehrenden glücklichen Epoche der Menschheit. Siehe Dieter RICHTER: Art. „Schlaraffenland“, in: EM 12 (2007), 65‒73. Wie hier sind geläufige Motive der Überfluss an Essen und Trinken, wobei selbst die Landschaft, wie Flüsse und Wiesen, aus essbarem Material bestehen und neben der Abschaffung von Arbeit und sozialen Hierarchien auch sexuelle Freizügigkeit. Vgl. RICHTER ebd. 68f. Ähnliches findet sich in der gr. Literatur bei Telekleides und Pherekrates angedeutet.

Indizes

Metrische Daten

Downloads

Gesamtdownload, Datenmodell und Weiteres unter Downloads & Dokumentation

Filter (Text)
    • Textkritischer Apparat
    • Handschriftenapparat
    • Similienapparat
    • Kommentare
    • Metrikauszeichnung (⏑‒)
    • Monosyllaba
    • Spondiaci
    • Neologismen
    • Versus tetracoli(vt)
    • Indexreferenzen
Link in Zwischenablage kopiert